Ga naar inhoud
Webinar Bewegen een hoofdzaakInschrijven
Aandoeningen stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Aandoeningen

Wat leefstijl kan betekenen bij chronische aandoeningen

Diabetes type 2, hart- en vaatziekten, depressie, COPD - bij tientallen chronische aandoeningen laat wetenschappelijk onderzoek zien dat leefstijlaanpassingen een verschil kunnen maken. Soms in combinatie met medicatie, soms als volwaardige behandeling. Op deze pagina vind je per aandoening wat er bekend is en wat je zelf kunt doen.

Wat leefstijl kan betekenen bij chronische aandoeningen

Je hebt een chronische aandoening. Misschien heb je net een diagnose gekregen, misschien loop je er al jaren mee. Je krijgt medicijnen, adviezen, controles - maar je vraagt je af: kan ik zelf ook iets doen? Het antwoord is in veel gevallen: ja.

Bij tientallen aandoeningen - van diabetes type 2 en hart- en vaatziekten tot depressie en migraine - laat onderzoek zien dat leefstijlaanpassingen een verschil kunnen maken. Op deze pagina vind je per aandoening wat er bekend is en waar je kunt beginnen.

Leefstijl als erkende behandeling

Leefstijlgeneeskunde is geen alternatieve geneeskunde. Het is een wetenschappelijk onderbouwde aanpak die steeds vaker onderdeel is van reguliere behandelingen. Bij sommige aandoeningen kan leefstijl de klachten verminderen, bij andere het verloop vertragen of de kwaliteit van leven verbeteren.

De resultaten zijn concreet. In 2025 publiceerde het Leids Universitair Medisch Centrum de uitkomsten van het JLAM-leefstijlprogramma in het British Medical Journal: gemiddeld 7,3 kilo gewichtsverlies, 9 centimeter minder buikomvang en verbeterde bloedsuikerwaarden - na één jaar. En dat is slechts één voorbeeld. Bij depressie blijkt bewegen even effectief als antidepressiva. Bij hoge bloeddruk kan voedingsaanpassing de bloeddruk verlagen zonder medicatie.

Steeds meer zorgverleners en zorgverzekeraars erkennen leefstijl als volwaardig onderdeel van de behandeling. Dat betekent niet dat je medicatie moet stoppen. Het betekent dat je er iets krachtigs naast kunt zetten.

Wat je hier vindt

Kies hieronder een aandoening. Op elke pagina vind je:

  • Wat zegt de wetenschap - wat is er onderzocht over leefstijl bij deze aandoening?
  • Welke leefstijlpijlers spelen een rol - voeding, beweging, slaap, ontspanning, verbinding of middelengebruik?
  • Wat kun je zelf doen - praktische stappen waarmee je kunt beginnen.

Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Begin met wat haalbaar is en wat jou aanspreekt.

Niet alleen, maar samen

Leefstijlverandering is makkelijker als je het niet alleen doet. In onze supportgroepen delen meer dan 21.000 leden hun ervaringen met leefstijlveranderingen bij specifieke aandoeningen. Je leert van mensen die dezelfde uitdaging kennen en ontdekt wat in de praktijk werkt.

Belangrijk: de informatie op deze pagina’s is bedoeld als aanvulling op je medische behandeling, niet als vervanging. Bespreek veranderingen altijd met je arts of behandelaar.

Word lid van onze community

Samen staan we sterker. Sluit je aan bij duizenden leden die hun leven veranderen.

Actieve clubs

Doe mee aan Kookclub, Beweegclub (wandelen & hardlopen), Zingevingclub en meer.

Gestructureerde programma's

Volg leefstijl-e-learnings in je eigen tempo.

Diepgaande kennis

In Studieclub en Content Club vind je webinars, boekentips en lezingen over alle leefstijlpijlers.

Veelgestelde vragen
Kan leefstijl echt helpen bij een chronische aandoening?

Bij veel chronische aandoeningen, van diabetes type 2 tot hart- en vaatziekten en depressie, laat onderzoek zien dat leefstijlaanpassingen klachten kunnen verminderen of het verloop kunnen vertragen.

Moet ik stoppen met mijn medicijnen als ik mijn leefstijl aanpas?

Nee, leefstijlverandering vervangt je medicatie niet. Het is een aanvulling naast je behandeling. Overleg altijd met je arts of behandelaar voordat je iets aan je medicatie verandert.

Welke leefstijlpijlers spelen een rol bij aandoeningen?

Voeding, beweging, slaap, ontspanning, verbinding en middelengebruik kunnen allemaal invloed hebben, afhankelijk van de aandoening.

Hoe begin ik met leefstijlverandering bij mijn aandoening?

Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Kies de pagina van jouw aandoening en begin met een stap die haalbaar is en die bij je past.

Vervangt deze informatie medisch advies?

Nee, dit vervangt geen medisch advies. De informatie is bedoeld als aanvulling op je medische behandeling; bespreek veranderingen altijd met je arts of behandelaar.

Artikelen over Aandoeningen

Vrouw schrijft in een dagboek met thee, PMS bijhoudenArtikel

PMS en PMDD aanpakken met leefstijl

Wat te doen tegen PMS en PMDD? Wat leefstijl echt oplevert bij roken, alcohol, beweging, therapie en voeding - en waarom bijhouden de eerste stap is.

Lees meer
Last van cravings? Zo ga je ermee om!Artikel

Last van cravings? Zo ga je ermee om!

Waardoor ontstaan cravings en hoe ga je ermee om? Ontdek de soorten cravings, een gezonde basis en hoe je een craving laat komen en gaan.

Lees meer
Een oudere man verdiept zich in boeken en papers aan zijn bureau.Column

Welke professor moet ik geloven?

Experts spreken elkaar tegen over gezonde voeding. Waarom er geen universeel antwoord is, en hoe je zelf de regie pakt over je gezondheid.

Lees meer
Osteoporose aanpakken met leefstijlWetenschap

Osteoporose: hoe houd je je botten sterk?

Botontkalking aanpakken met leefstijl. Ontdek wat beweging, voeding en valpreventie doen voor je botten, en waar de grenzen van het bewijs liggen.

Lees meer
Onze kijk op ziekte én gezondheidWetenschap

Onze kijk op ziekte én gezondheid

Veel chronische ziekten delen één stille oorzaak: een ontregelde stofwisseling. Lees onze kijk en ontdek wat je er zelf aan kunt doen.

Lees meer
Verzadigd vet: is het ongezond?Wetenschap

Verzadigd vet: is het ongezond?

Is verzadigd vet ongezond? Lees wat groot onderzoek zegt over vet, cholesterol en je hart - en welke vetten je het best kiest.

Lees meer
Een ouder stel speelt samen badminton in de buitenlucht.Column

Missen mag

Na een jaar badminton mist hij nog steeds shuttles. Toch blijft hij gaan. Waarom bewegen niet om presteren draait, maar om erbij zijn.

Lees meer
Microbioom en de darm-brein-orgaan-as: hoe darmbacteriën je gezondheid sturenWetenschap

Microbioom en de darm-brein-orgaan-as

Ontdek hoe het microbioom en de darm-brein-as invloed hebben op je afweer, stemming, stofwisseling en organen, en welke leefstijl je darmgezondheid ondersteunt.

Lees meer
Bianca Foppes-zevenvragenErvaring

Zeven vragen aan Bianca Foppes

Ontdek de visie van Bianca Foppes op leefstijl en gezondheid. Lees haar antwoorden op 7 vragen en krijg praktische inzichten voor een gezonder leven.

Lees meer
Bloeddruk meten thuis: zo doe je het goedAan de slag

Bloeddruk meten thuis: zo doe je het goed

Bloeddruk meten thuis geeft een betrouwbaarder beeld dan bij de huisarts. Leer welke fouten je vermijdt en hoe je het stap voor stap goed aanpakt.

Lees meer
Oudere man wandelt met zijn labrador op een zonnig pad.Column

'Dokter heb ik nu jicht?'

Rode, pijnlijke teen? Bij 90% van de mensen met jicht ligt de oorzaak niet in voeding, maar in verminderde uraatuitscheiding door de nieren.

Lees meer
Oudere man rolt thuis een yogamat uit voor een training.Wetenschap

Chronische lage rugpijn: wat helpt echt?

Chronische lage rugklachten beperken het dagelijks leven. Lees welke factoren zoals houding, stress en beweging meespelen en wat je er zelf aan kunt doen.

Lees meer
Beweging bij chronische ziekten: bewezen effectief.Wetenschap

Beweging, de motor van gezond leven

Chronische aandoeningen nemen toe. Ontdek waarom beweging één van de krachtigste manieren is om diabetes, hartziekten en pijnklachten te voorkomen.

Lees meer
Lizette-Kenia-2.jpgErvaring

Gezond Someren gaat naar Kenia

Lizette Tabak trainde eind 2025 zorgverleners in Kenia in diabetesvoetzorg, om amputaties te voorkomen. De actie gaat door: in oktober 2026 gaan ze terug.

Lees meer
Prednison bij reuma, effect en risico'sArtikel

Prednison bij reuma: effect en risico’s

Prednison hielp bij reuma, maar bracht ook schade. Een auto-etnografisch verhaal over bijwerkingen, gemiste gesprekken en het belang van lange termijn inzicht.

Lees meer
Slaap en diabetes type 1Artikel

Slaap en diabetes type 1

Slaap en diabetes type 1: lees waarom slaap belangrijk is, wat je nachtrust kan verstoren en hoe leefstijlkeuzes je slaap en bloedsuiker beïnvloeden.

Lees meer
Wim TilburgsErvaring

Wim Tilburgs: hoe hij uit het dal kwam

Mensen met obesitas hebben vaak levenslang. Lees hoe Wim Tilburgs met een terugval kampte en de weg omhoog terugvond mede dank zij steun vanuit de community.

Lees meer
zeven vragen aan Maarten van EssenArtikel

Zeven vragen aan Maarten van Essen

Vrijwilliger Maarten van Essen houdt de website vindbaar en gebruiksvriendelijk. Uit ervaring weet hij hoe belangrijk eigen regie na een nare diagnose is.

Lees meer
ADHD-and-nutrition.jpgArtikel

ADHD and nutrition

Does food affect ADHD? What the research shows on sugar, additives, omega 3 and the ketogenic diet, and where the strong claims stop.

Lees meer
Groentesalade naast diabetesmeetapparatuur op een houten tafel, van bovenaf.Wetenschap

Therapeutische koolhydraatbeperking

Ontdek hoe therapeutische koolhydraatbeperking de metabole gezondheid verbetert en obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bestrijdt. Lees meer!

Lees meer
Kleurrijke groenten en noten als voorbeeld van gevarieerde voeding, van bovenaf.Wetenschap

MS: welke vijf diëten zijn onderzocht?

Welk dieet helpt bij MS? Vijf aanpakken naast elkaar: ketogeen, mediterraan, paleo, vegetarisch en low fat. Wat het onderzoek zegt, en waar je begint.

Lees meer
Ien Derks diabetes type 2 omkerenErvaring

Van diabetes 2 naar gezondheid en geluk

Door werkstress verwaarloosde Ien Janssen-Derks haar gezondheid, tot de diagnose diabetes type 2. Met steun van een supportgroep keerde ze de aandoening om.

Lees meer
Diabetes omkeren doe je zoErvaring

Diabetes omkeren doe je zo

Twee videoportretten van mensen die hun diabetes type 2 omkeerden. De lessen van Lizette Tabak en Achiekoela Sadhoe.

Lees meer
Zeven vragen aan Karla ReurinkErvaring

Zeven vragen aan Karla Reurink

Karla Reurink keerde haar diabetes type 2 zelfstandig om en helpt nu als vrijwilliger anderen om hun gezonde leefstijl vast te houden.

Lees meer
Rethinking DiabetesArtikel

Hoe het helemaal mis ging met diabetes

Recensie van Rethinking Diabetes van Gary Taubes. Hoe het heeft kunnen gebeuren dat de diabeteszorg achter de verkeerde muziek ging aanlopen.

Lees meer
Edward ReynoutErvaring

Zeven vragen aan Edward Reynhout

Vrijwilliger Edward Reynhout is supportgroepbeheerder en wandelbegeleider: 'Als het mij lukt om van de pillen af te komen, waarom zou ik anderen niet helpen?'

Lees meer
Bertha MaatArtikel

Zeven vragen aan Bertha Maat

Nadat Bertha Maat vanwege reuma moest stoppen met werken verdiepte ze zich in zelfmanagement. Ze ondersteunt de supportgroep Grip op reuma.

Lees meer
3 handige tips voor koken met reumaArtikel

3 handige tips voor koken met reuma

Als je reuma hebt, maken functiebeperking en pijn het koken met verse producten soms lastig. In dit artikel delen we 3 handige tips voor koken met reuma.

Lees meer
Zeven vragen aan Piet van OmmerenArtikel

Zeven vragen aan Piet van Ommeren

Zeven vragen aan vrijwilliger Piet van Ommeren: er is veel voordeel te behalen als de zorg beter over leefstijl zou voorlichten.

Lees meer
winnaar Het Beste DiabetesideeArtikel

2x winnaar Het Beste Diabetesidee

Stichting Je Leefstijl Als Medicijn was in 2023 2x winnaar Het Beste Diabetesidee van het Diabetes Fonds én ontving daarnaast de publieksprijs!

Lees meer
Epilepsie en leefstijlArtikel

Epilepsie en leefstijl

Epilepsie en leefstijl. Door bewuste keuzes te maken in hoe we leven, eten, bewegen en omgaan met stress, kunnen we streven naar een leven met minder aanvallen.

Lees meer
Visoliecapsules uit een wit potje op een licht oppervlak.Artikel

Vitamine D bij epilepsie

Onderzoeksverslag van dr. Ilona Wilmont, expert en ervaringsdeskundige over Vitamine D: een essentiële schakel bij het verminderen van epilepsieaanvallen.

Lees meer
Brain Energy - boek door Christopher PalmerArtikel

Brain Energy

Brain Energy van Christopher Palmer is nu in het Nederlands beschikbaar. Palmer beschrijft hoe we psychische klachten kunnen begrijpen en aanpakken.

Lees meer
Verse asperges en kruiden op een rustieke houten tafel, van bovenaf.Artikel

3 redenen om asperges te eten

Asperges zijn superfood van eigen bodem. In de maanden april, mei en juni kun je verse asperges krijgen. Vezelrijk en boordevol vitaminen en mineralen.

Lees meer
diabetes in het oerwoudArtikel

Diabetes in het oerwoud

Gerrie van Deuren heeft diabetes type 1 LADA. Ze vertelt hoe ze tijdens een intensieve vakantiereis met extreme hitte omgaat met diabetes in het oerwoud.

Lees meer
Handen vullen een pot met ingemaakte groenten.Artikel

Reuma en microbioom

Reuma en microbioom. Een specifieke bacterie uit het microbioom blijkt samen te hangen met reuma. Meer begrip van darmgezondheid leidt tot betere behandeling.

Lees meer
IBDWetenschap

Wat is het belang van leefstijl bij IBD?

Voeding en leefstijl hebben een sterke invloed op IBD. Inflammatory Bowel Disease, IBD, is een verzamelnaam voor diverse chronische inflammatoire Darmziektes.

Lees meer
Hoe voeding migraine beïnvloedtArtikel

Hoe voeding migraine beïnvloedt

In deze podcast vertelt Marina Boeser hoe zij verrast werd door het verschil dat andere voeding maakt op de ernst en frequentie van haar migraine.

Lees meer
migrainebreinArtikel

De signaalfunctie van het migrainebrein

Elena Gross PhD had als kind al migraine. Een interview over de signaalfunctie van het migrainebrein en hoe voeding bij kan dragen om klachten te verminderen.

Lees meer
op reis met diabetes type 1Artikel

Op reis met diabetes type 1

Op reis met diabetes type 1. Gerrie heeft tijdens avontuurlijke reizen ervaren dat haar leefstijl helpt om waarden stabiel te houden en onbezorgd te genieten.

Lees meer
Wat kun je doen aan migraine?Ervaring

Wat kun je doen aan migraine?

Gisela Terwindt heeft zich gespecialiseerd in migraine, onderzoek en behandeling. Zelf heeft ze ook migraine, net als haar dochter.

Lees meer
Vrouw ligt ontspannen met gesloten ogen onder een deken tijdens een massage.Artikel

Hoe helpt leefstijl bij migraine?

Migraine is een hersenziekte, geen gevolg van verkeerde leefstijl. Toch kunnen leefstijl en voeding aanvallen verminderen en je levenskwaliteit verbeteren.

Lees meer
Het effect van eiwitten op je bloedsuikerArtikel

Het effect van eiwitten op je bloedsuiker

Eiwitten, koolhydraten en vetten zijn voedselgroepen die energie geven. Ze worden macronutriënten genoemd. Alle drie hebben ze een effect op je bloedsuiker.

Lees meer
migraine en voedingArtikel

Wat we weten van migraine en voeding

Wat we weten van migraine en voeding? Onderzoeker Ilona Wilmont zet de studies op een rij. Energiehuishouding in de hersencellen speelt een grote rol.

Lees meer
Waarom je niet afvalt van sportenArtikel

Waarom je niet afvalt van sporten

Rekenvoorbeeld en een lesje fysiologie voor leken door sportarts Hans van Kuijk. Schrijver van het boek van een GezondDorp naar een Gezondland.

Lees meer
Een jaar ketogeen tegen migraineErvaring

Een jaar ketogeen tegen migraine

Marina leed jarenlang aan zware migraine en onderzoekt hoe ze zichzelf met een verandering van leefstijl kan helpen. Ketogeen tegen migraine.

Lees meer
Bevrijd van chronische migraineErvaring

Bevrijd van chronische migraine

Een groot deel van haar leven leed Arianne Groeneveld onder migraine. Het Stanton-dieet verloste haar van de chronische hoofdpijn.

Lees meer
Hoe Elly van haar medicijnen afkwamArtikel

Hoe Elly van haar medicijnen af kwam

Toen haar buikomvang een kijkoperatie in de weg stond, besloot Elly haar leefstijl om te gooien. Na een week kon ze stoppen met pillen.

Lees meer
Aanpak diabetes bij Marokkaanse mensenArtikel

Aanpak diabetes bij Marokkaanse mensen

Het mediterraan dieet is meer dan een dieet het is een leefstijl. Maar ook de overzijde van de Middellandse Zee kent deze leefstijl zoals in Marokko.

Lees meer
Verse ketosalade met spek, ei, feta en tomaat.Artikel

De ultieme keto-gids voor beginners

Een ketogeen voedingspatroon brengt je lichaam in ketose, waarbij vet de primaire energiebron wordt. Wat betekent dat voor je gezondheid en hoe begin je?

Lees meer
Monique en Cornelis KoffemanErvaring

Monique Koffeman

Monique Koffeman is een Leefstijl Als Medicijn coach. Dit zijn ervaringsdeskundigen getraind in het toepassen van de vijf zuilen van een gezonde leefstijl.

Lees meer
LeefstijlboekenArtikel

Leefstijlboeken

Boeken over gezondheid, voeding en leefstijl, aanbevolen door artsen en ervaringsdeskundigen. Van koolhydraatarm koken tot handboeken voor de zorg.

Lees meer
Het ketogeen dieet als medicijnArtikel

Het ketogeen dieet als medicijn

Met het ketogeen dieet kun je makkelijk afvallen of diabetes type 2 omkeren. Maar wat is het ketogeen dieet precies? En wat kan het voor jou betekenen?

Lees meer
Ben van Ommen TNO Diabetes genezenArtikel

Diabetes type 2 genezen Ben van Ommen TNO

Nederland telt een miljoen mensen met diabetes type 2. Volgens TNO-onderzoeker Ben van Ommen kan een groot deel genezen door leefstijl in plaats van medicatie.

Lees meer
Harrie Willems voeding en yogaErvaring

Harrie Willems voeding en yoga

Ondanks dat ik een actief leven had met veel sport ging het flink bergaf met mijn fitheid / gezondheid. Dankzij voeding en yoga zijn al deze klachten verdwenen.

Lees meer
IMG_0612.jpgArtikel

Interview met Professor Hanno Pijl

Vragen aan en antwoorden van Professor Hanno Pijl naar aanleiding van zijn voedingsadvies. Over het gebruik van olijfolie en het matig consumeren van vlees.

Lees meer