Zwangere vrouw zit binnen met haar handen op haar buik

Foto: MART PRODUCTION via Pexels (Pexels License)

Zwangerschapsvergiftiging

Name: Zwangerschapsvergiftiging
Keywords: zwangerschapsvergiftiging

Hoge bloeddruk na twintig weken

Ongeveer vier op de honderd zwangere vrouwen krijgt pre-eclampsie, en bevallen is de enige echte behandeling. Wat je vooraf kunt beïnvloeden.

Wat kan leefstijl voor jou doen bij zwangerschapsvergiftiging?

Doe de gratis leefstijlcheck: 22 vragen in ongeveer tien minuten. Je ziet direct je score en kunt je rapport per mail krijgen. Of praat mee in de supportgroep: er zijn ruim 23.000 lidmaatschappen in 13 supportgroepen.

Doe de leefstijlcheck Naar de supportgroep

Wat is zwangerschapsvergiftiging?

Het begint in de moederkoek, het orgaan dat je kind voedt. De bloedvaten die de moederkoek van bloed voorzien blijven te nauw, waardoor de moederkoek in de knel komt en stoffen afgeeft die jouw bloedvaten beschadigen. Daardoor kan elk orgaan schade oplopen: meestal de nieren, maar ook je lever, je bloed, je longen en je hersenen.

Geen medicijn en geen leefstijlmaatregel maakt de aandoening ongedaan als die er eenmaal is; de winst zit in het verkleinen van de kans vooraf. En als het misgaat, gaat het snel. Bel bij klachten als hoofdpijn, sterretjes zien of pijn boven in je buik meteen je verloskundige, ook 's avonds en 's nachts. Dat geldt ook nog in de dagen na je bevalling.

Leefstijl bij zwangerschapsvergiftiging

Wat de kans het meest verkleint, is geen leefstijlmaatregel: acetylsalicylzuur, de werkzame stof van aspirine, in lage dosering en op recept, voor vrouwen met een verhoogd risico - bijvoorbeeld na eerdere zwangerschapsvergiftiging, of bij hoge bloeddruk van vóór de zwangerschap, diabetes of een nierziekte. Van de vrouwen met zo'n verhoogd risico krijgt maar ongeveer een kwart het middel ook echt; vertel je verloskundige daarom bij de eerste controle wat er in jouw voorgeschiedenis speelt, en vraag er zelf naar. Daarnaast helpen je gewicht vóór of tussen zwangerschappen, ongeveer 140 minuten bewegen per week en zwaar snurken laten onderzoeken. Zorg ook voor genoeg calcium, al is onzeker of dat zwangerschapsvergiftiging voorkomt. Hieronder per leefstijlpijler wat je concreet kunt doen.

De zes leefstijlpijlers voor een energiek en vitaal leven

Wat je zelf kunt doen, per leefstijlpijler

Voeding

Zes op de tien Nederlandse zwangeren halen die 1 gram calcium per dag niet. Calcium zit vooral in zuivel en in producten met toegevoegd calcium; hoeveel je binnenkrijgt, hangt af van wat en hoeveel je eet. Vraag je verloskundige je calciuminname na te lopen. Werk daarnaast aan je gewicht vóór of tussen zwangerschappen, want tijdens de zwangerschap wordt afvallen afgeraden. Minder zout, magnesium, zink, visolie en hooggedoseerd foliumzuur helpen niet tegen zwangerschapsvergiftiging. Het gewone foliumzuuradvies voor het begin van de zwangerschap blijft wel gelden.

Meer over voeding

In één oogopslag

Onderstaande infographic vat de belangrijkste adviezen bij zwangerschapsvergiftiging samen. Handig om te bewaren of te delen.

Zwangerschapsvergiftiging voorkomen, en wat het betekent voor je hart daarna. Zwangerschapsvergiftiging is hoge bloeddruk die na twintig weken ontstaat, samen met schade aan een orgaan. Wereldwijd krijgt ongeveer 4 procent van de zwangere vrouwen het. Bevallen is de enige behandeling die het beëindigt. — Zwangerschapsvergiftiging voorkomen, en wat het betekent voor je hart daarna

Download infographic als pdf

Tekst van de infographic

Je Leefstijl als Medicijn · Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)

Zwangerschapsvergiftiging voorkomen, en wat het betekent voor je hart daarna

Zwangerschapsvergiftiging is hoge bloeddruk die na twintig weken ontstaat, samen met schade aan een orgaan. Wereldwijd krijgt ongeveer 4 procent van de zwangere vrouwen het. Bevallen is de enige behandeling die het beëindigt.

Bel meteen bij deze klachten

Bel 112 bij trekkingen of een stuip, verwardheid, bewustzijnsverlies of plotseling niets meer zien.
Bel je verloskundige, huisarts of gynaecoloog direct
Bij hoofdpijn, misselijkheid, sterretjes of vlekjes zien, pijn boven in je buik of rug, een dik gezicht en dikke enkels of tintelende vingers.
Wacht niet tot de volgende controle
Deze klachten kunnen snel erger worden. Bel ook 's avonds en 's nachts, en ook in de dagen ná je bevalling.

Werk aan je gewicht vóór of tussen zwangerschappen

Afvallen tijdens de zwangerschap wordt afgeraden
Vóór of tussen twee zwangerschappen is het wel het moment.
Kom je tussen twee zwangerschappen flink aan (BMI drie punten of meer), dan is je kans bij de volgende bijna twee keer zo groot
Val je juist af, dan krijg je iets minder vaak hoge bloeddruk. Het gaat vooral om het vet rond je buik.

Beweeg ongeveer 140 minuten per week

Matig intensief, conditie en kracht
Stevig wandelen, fietsen, zwemmen. Dat verlaagt je kans op hoge bloeddruk in de zwangerschap.
Begin het liefst in de eerste drie maanden
Of bewegen ook zwangerschapsvergiftiging zelf voorkomt, weten we niet. Is die er eenmaal, dan is inspanning juist af te raden.

Laat zwaar snurken onderzoeken

Meld het als je zwaar snurkt of je adem stokt
Slaapapneu gaat samen met ruim twee keer zoveel zwangerschapsvergiftiging.
Kort of slecht slapen op zich verhoogt de kans niet
Het zijn die ademstops die het verschil maken.

Zorg voor genoeg calcium

Genoeg calcium is nodig voor jou en je kind
Of het zwangerschapsvergiftiging voorkomt, is onzeker. Zes op de tien Nederlandse zwangeren halen die 1 gram per dag niet.
Laat je inname nalopen door je verloskundige
De Gezondheidsraad geeft voeding de voorkeur boven een pil. Neem je een calciumsupplement, dan zegt je verloskundige of arts vanaf welke week. Voeding en supplement samen niet boven 2,5 gram per dag.
Wat niet helpt
Tegen zwangerschapsvergiftiging helpen minder zout, antioxidanten, magnesium, zink, visolie en hooggedoseerd foliumzuur niet. Het gewone advies blijft: 400 microgram foliumzuur per dag, vanaf je zwangerschapswens tot je tien weken zwanger bent.

Na de bevalling: je hart en bloedvaten

Je weet jaren eerder dat je hart aandacht nodig heeft
Heb je zwangerschapsvergiftiging gehad, dan is je kans op hoge bloeddruk later bijna vier keer zo groot, en op een hartziekte of diabetes type 2 ruim twee keer.
Laat je bloeddruk binnen zeven tot tien dagen na de bevalling meten
Bij een ernstig hoge bloeddruk binnen drie dagen.
Laat de eerste vijf jaar jaarlijks je bloeddruk controleren. Je huisarts bepaalt of daar bloedtests bij horen.
Daarna elke drie jaar, tot minstens 20 tot 30 jaar na je zwangerschap. Je wordt meestal niet vanzelf opgeroepen: vraag je huisarts om een risicoprofiel en noem je zwangerschapsvergiftiging.

Grootste winst

Wat bij verhoogd risico het meeste helpt is geen leefstijlmaatregel: er bestaat medicatie die de kans verlaagt, vroeg in de zwangerschap gestart. Vraag vroeg aan je verloskundige of jij tot die groep hoort.

Verder met zwangerschapsvergiftiging?

De leefstijlcheck staat bovenaan deze pagina.

Wat zegt de wetenschap?

Bevallen is de enige behandeling die zwangerschapsvergiftiging beëindigt; de winst zit dus in het verkleinen van de kans vooraf. Daarbij speelt ook je stofwisseling mee. Aanleg voor meer buikvet gaat samen met ruim drie keer zoveel kans op zwangerschapsvergiftiging, via leptine (een hormoon uit vetweefsel) en via insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. De maatregelen met het grootste gemeten effect:

Bij een verhoogd risico is acetylsalicylzuur in lage dosering dus de best bewezen preventie; leefstijl verkleint de kans aanvullend en vervangt de verloskundige zorg niet. Dit is niet het aspirientje van de drogist: je krijgt het op recept, via je verloskundige of gynaecoloog, en je begint er nooit zelf aan. Beslissingen over starten of afbouwen van medicatie horen altijd bij de eigen huisarts of specialist.

Acetylsalicylzuur bij verhoogd risico geeft ruim 60 procent minder kans op de gevaarlijke vroege vorm, waarbij je kind te vroeg geboren moet worden. Het moet vóór het einde van week 16 beginnen, op recept.
Calcium: zwangeren hebben 1 gram per dag nodig. Of extra calcium zwangerschapsvergiftiging voorkomt, is onzeker. Gebruik je het op advies van je verloskundige of arts, stop dan niet zelf.
Aankomen tussen twee zwangerschappen: drie punten of meer bij je body-mass index (BMI, gewicht in verhouding tot lengte) maakt de kans bij een volgende zwangerschap bijna twee keer zo groot.
Bewegen, ongeveer 140 minuten per week, geeft minder vaak hoge bloeddruk in de zwangerschap.
Eerdere zwangerschapsvergiftiging maakt de kans op herhaling ruim acht keer zo groot. Meld je voorgeschiedenis daarom vroeg bij je verloskundige en vraag meteen naar acetylsalicylzuur.
Na de bevalling is je kans op hoge bloeddruk bijna vier keer zo groot, en op een hartinfarct of diabetes type 2 ruim twee keer. Laat je bloeddruk binnen zeven tot tien dagen na de bevalling meten, en daarna jarenlang periodiek: dit is de grote leefstijlkans in de jaren erna.

Zwangere vrouw in gesprek met haar zorgverlener over haar bloeddruk

Artikel