Zwangerschapsvergiftiging
De kans verkleinen, je hart bewaken
Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) is een aandoening met hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap. Lees wat bekend is over leefstijl en het verkleinen van risico's.
Wat is zwangerschapsvergiftiging?
Het begint in de moederkoek, het orgaan dat je kind voedt. De bloedvaten die de moederkoek van bloed voorzien blijven te nauw, waardoor de moederkoek in de knel komt en stoffen afgeeft die jouw bloedvaten beschadigen. Daardoor kan elk orgaan schade oplopen: meestal de nieren, maar ook je lever, je bloed, je longen en je hersenen.
Geen medicijn en geen leefstijlmaatregel maakt de aandoening ongedaan als die er eenmaal is; de winst zit in het verkleinen van de kans vooraf. En als het misgaat, gaat het snel. Bel bij klachten als hoofdpijn, sterretjes zien of pijn boven in je buik meteen je verloskundige, ook 's avonds en 's nachts. Dat geldt ook nog in de dagen na je bevalling.
Leefstijl bij zwangerschapsvergiftiging
Wat de kans het meest verkleint, is geen leefstijlmaatregel: acetylsalicylzuur, de werkzame stof van aspirine, in lage dosering en op recept, voor vrouwen met een verhoogd risico - bijvoorbeeld na eerdere zwangerschapsvergiftiging, of bij hoge bloeddruk van vóór de zwangerschap, diabetes of een nierziekte. Van de vrouwen met zo'n verhoogd risico krijgt maar ongeveer een kwart het middel ook echt; vertel je verloskundige daarom bij de eerste controle wat er in jouw voorgeschiedenis speelt, en vraag er zelf naar. Daarnaast verkleint leefstijl de kans verder, vooral met voeding: krijg je weinig calcium binnen, dan halveert 1 gram calcium per dag de kans op zwangerschapsvergiftiging. Hieronder per leefstijlpijler wat je concreet kunt doen.
De zes leefstijlpijlers voor een energiek en vitaal leven
Wat je zelf kunt doen, per leefstijlpijler
Voeding
Zes op de tien Nederlandse zwangeren halen die 1 gram calcium per dag niet. Calcium zit vooral in zuivel: drie porties melk, yoghurt, kwark of kaas per dag brengen je ongeveer op 1 gram. Krijg je al genoeg binnen, dan voegt extra niets toe. Vraag je verloskundige je calciuminname na te lopen. Werk daarnaast aan je gewicht vóór of tussen zwangerschappen, want tijdens de zwangerschap wordt afvallen afgeraden. Minder zout, magnesium, zink, visolie en hooggedoseerd foliumzuur helpen niet tegen zwangerschapsvergiftiging. Het gewone foliumzuuradvies voor het begin van de zwangerschap blijft wel gelden.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste adviezen bij zwangerschapsvergiftiging samen. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)
Zwangerschapsvergiftiging voorkomen, en wat het betekent voor je hart daarna
Zwangerschapsvergiftiging is hoge bloeddruk die na twintig weken ontstaat, samen met schade aan een orgaan. Ongeveer 4 procent van de zwangere vrouwen krijgt het. Bevallen is de enige behandeling die het beëindigt.
Bel meteen bij deze klachten
Bel je verloskundige, huisarts of gynaecoloog direct
Bij hoofdpijn, misselijkheid, sterretjes of vlekjes zien, pijn boven in je buik of rug, een dik gezicht en dikke enkels, tintelende vingers of trekkingen.
Wacht niet tot de volgende controle
Deze klachten kunnen snel erger worden. Bel ook 's avonds en 's nachts, en ook in de dagen ná je bevalling.
Zorg voor genoeg calcium
Bij een lage inname halveert 1 gram calcium per dag je kans
Krijg je al genoeg binnen, dan voegt extra niets toe. Zes op de tien Nederlandse zwangeren haalt die duizend milligram niet.
Laat je inname nalopen door je verloskundige
De richtlijn geeft voeding de voorkeur boven een pil. Minder zout, foliumzuur, antioxidanten, magnesium, zink en visolie helpen niet.
Beweeg ongeveer 140 minuten per week
Matig intensief, conditie en kracht
Stevig wandelen, fietsen, zwemmen. Dat verlaagt je kans op hoge bloeddruk in de zwangerschap.
Begin het liefst in de eerste drie maanden
Of bewegen ook zwangerschapsvergiftiging zelf voorkomt, weten we niet. Is die er eenmaal, dan is inspanning juist af te raden.
Werk aan je gewicht vóór of tussen zwangerschappen
Afvallen tijdens de zwangerschap wordt afgeraden
Vóór of tussen twee zwangerschappen is het wel het moment.
Kom je tussen twee zwangerschappen flink aan, dan verdubbelt je kans bijna
Val je juist af, dan krijg je iets minder vaak hoge bloeddruk. Vet rond je buik telt het zwaarst.
Laat zwaar snurken onderzoeken
Meld het als je zwaar snurkt of je adem stokt
Slaapapneu gaat samen met ruim twee keer zoveel zwangerschapsvergiftiging.
Kort of slecht slapen op zich verhoogt de kans niet
Het zijn die ademstops die het verschil maken.
Na de bevalling: je hart en bloedvaten
Je weet jaren eerder dat je hart aandacht nodig heeft
Je kans op hoge bloeddruk is later bijna vier keer zo groot, en op een hartziekte of diabetes type 2 ruim twee keer.
Laat de eerste vijf jaar jaarlijks je bloeddruk controleren
Daarna elke drie jaar. Vraag om een risicoprofiel en laat je zwangerschapsvergiftiging in je dossier zetten.
Grootste winst
Wat bij verhoogd risico het meeste helpt is geen leefstijlmaatregel: er bestaat medicatie die de kans verlaagt, vroeg in de zwangerschap gestart. Begin daar nooit op eigen houtje aan, maar vraag vroeg aan je verloskundige of jij tot die groep hoort.
Geen medisch advies. Leefstijl kan zwangerschapsvergiftiging helpen voorkomen, maar is geen behandeling: een bestaande zwangerschapsvergiftiging gaat er niet mee weg, en leefstijl vervangt de verloskundige zorg niet. Niemand krijgt dit door verkeerd te leven.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfAan de slag met je gezondheid
Praktische hulpmiddelen om vandaag nog te beginnen
Leefstijl community
Word lid van de JLAM leefstijl community en krijg toegang tot exclusieve content.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten met ontstekingsremmende voeding. Veel groenten, gezonde vetten en vis.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
Bevallen is de enige behandeling die zwangerschapsvergiftiging beëindigt; de winst zit dus in het verkleinen van de kans vooraf. Daarbij speelt ook je stofwisseling mee. Aanleg voor meer buikvet gaat samen met ruim drie keer zoveel kans op zwangerschapsvergiftiging, via leptine (een hormoon uit vetweefsel) en via insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. De maatregelen met het grootste gemeten effect:
Bij een verhoogd risico is acetylsalicylzuur in lage dosering dus de best bewezen preventie; leefstijl verkleint de kans aanvullend en vervangt de verloskundige zorg niet. Dit is niet het aspirientje van de drogist: je krijgt het op recept, via je verloskundige of gynaecoloog, en je begint er nooit zelf aan. Beslissingen over starten of afbouwen van medicatie horen altijd bij de eigen huisarts of specialist.
- Acetylsalicylzuur bij verhoogd risico geeft ruim 60 procent minder kans op de gevaarlijke vroege vorm, waarbij je kind te vroeg geboren moet worden. Het moet vóór het einde van week 16 beginnen, op recept.
- Calcium bij een lage inname: 1 gram per dag halveert de kans op zwangerschapsvergiftiging.
- Aankomen tussen twee zwangerschappen: drie punten of meer bij je body-mass index (BMI, gewicht in verhouding tot lengte) maakt de kans bij een volgende zwangerschap bijna twee keer zo groot.
- Bewegen, ongeveer 140 minuten per week, geeft minder vaak hoge bloeddruk in de zwangerschap.
- Eerdere zwangerschapsvergiftiging maakt de kans op herhaling ruim acht keer zo groot. Meld je voorgeschiedenis daarom vroeg bij je verloskundige en vraag meteen naar acetylsalicylzuur.
- Na de bevalling is je kans op hoge bloeddruk bijna vier keer zo groot, en op een hartinfarct of diabetes type 2 ruim twee keer. Laat je bloeddruk binnen zeven tot tien dagen na de bevalling meten, en daarna jarenlang periodiek: dit is de grote leefstijlkans in de jaren erna.
ArtikelZwangerschapsvergiftiging voorkomen: wat helpt, en wat het betekent voor je hart daarna
Wat helpt om zwangerschapsvergiftiging te voorkomen, en waarom een doorgemaakte pre-eclampsie iets zegt over je hart en bloedvaten daarna.
Artikelen over Zwangerschapsvergiftiging
ArtikelZwangerschapsvergiftiging voorkomen: wat helpt, en wat het betekent voor je hart daarna
Wat helpt om zwangerschapsvergiftiging te voorkomen, en waarom een doorgemaakte pre-eclampsie iets zegt over je hart en bloedvaten daarna.
Wat is zwangerschapsvergiftiging?
Zwangerschapsvergiftiging, ook wel pre-eclampsie genoemd, is een aandoening met hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap.
Wat is een ander woord voor zwangerschapsvergiftiging?
Pre-eclampsie is de medische term voor zwangerschapsvergiftiging, een aandoening met hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap.