Epilepsie

Wat is epilepsie?

Bij epilepsie krijg je herhaaldelijk aanvallen door plotselinge ontregeling van elektrische signalen in je hersenen. Groepen hersencellen worden tijdelijk te actief en werken niet meer goed samen. Artsen spreken van epilepsie wanneer je twee of meer aanvallen hebt gehad.

Aanvallen ontstaan wanneer het evenwicht in je hersenen tussen stimuleren en remmen verstoord raakt. Sommige signalen maken hersencellen sneller actief (glutamaat), terwijl andere de activiteit afremmen (GABA). Als de remmende invloed te zwak wordt, kunnen groepen cellen plots tegelijk vuren. Dat is een aanval.

In Nederland leven naar schatting 200.000 mensen met epilepsie. Dat is ongeveer 1 op de 90 personen. Elk jaar krijgen zo'n 10.400 mensen voor het eerst de diagnose.

De rol van hersenenergie

Je hersenen zijn echte energieverbruikers. Ze vormen maar 2% van je lichaamsgewicht, maar gebruiken bijna 20% van je totale energie. Normaal gesproken komt die energie uit glucose (suiker). Maar bij epilepsie kan een sterk glucose-gedreven energiehuishouding de aanvalsdrempel verlagen. Dat maakt het interessant om te kijken naar alternatieve brandstof voor je hersenen: ketonen.

Het ketogeen dieet: een bijzondere geschiedenis

In 1921 ontwikkelde arts Russell Wilder aan de Mayo Clinic het ketogeen dieet als behandeling voor kinderen met epilepsie. Bij dit dieet eet je heel weinig koolhydraten en relatief veel vetten. Je lichaam schakelt dan over op ketonen als brandstof voor je hersenen. Die ketonen lijken de balans tussen prikkelende en remmende signalen te verschuiven richting meer remming. Dat kan leiden tot minder aanvallen.

Bij kinderen met therapieresistente epilepsie ervaart 40 tot 60% een vermindering van aanvallen van minstens 50%. Ongeveer 10 tot 15% wordt zelfs volledig aanvalsvrij. Bij volwassenen bereikt 30 tot 50% een vergelijkbare daling, maar therapietrouw is een grotere uitdaging. Mildere varianten zoals therapeutische koolhydraatbeperking (tot 50 gram per dag) zijn makkelijker vol te houden en geven ook verbeteringen tot 40% minder aanvallen.

De darm-hersen-as

Je darmen en hersenen zijn nauw met elkaar verbonden via de darm-hersen-as. Darmbacteriën beïnvloeden via stofwisselingsproducten en zenuwsignalen hoe je hersenen reageren. Veranderingen in voeding, vooral bij ketogene diëten, kunnen de samenstelling van darmbacteriën veranderen. Dat hangt samen met betere aanvalscontrole. Het onderzoek hiernaar staat nog in de kinderschoenen, maar de eerste resultaten zijn veelbelovend.