Geen pillen maar groenten – Emma overwon reuma met plantaardig dieet

Samen met haar man woonde Emma Jelier acht jaar in Canada. Tijdens een vakantie voelden ze zich zo aangetrokken tot het land dat ze besloten te emigreren. Het stel vestigde zich in de provincie Alberta waar Emma, opgeleid tot verpleegkundige, een baan vond in een verpleeghuis.

Het was in Canada dat Emma, toen 30 jaar, van de ene op de andere dag pijn in haar polsen kreeg. “Vooral mijn rechterarm deed enorm pijn. Aardappels schillen of groenten snijden ging niet meer.” Na bloedonderzoek bleek Emma een agressieve vorm van reumatoïde artritis (RA) te hebben. “Ik kreeg flink wat medicijnen voorgeschreven – methotrexaat en prednison. Daar dacht ik niet bij na, ik was blij dat de pijn verdween.”

Van altijd vrolijk naar vaak somber

Enkele jaren hielden de medicijnen de reuma onder controle. Maar dat veranderde toen Emma en haar man in maart 2011 terugkeerden naar Nederland. Ze vestigden zich in Serooskerke, op het Zeeuwse eiland Schouwen-Duiveland. “Ik merkte dat ik niet goed reageerde op de methotrexaat. Van nature ben ik een vrolijk persoon, maar ik voelde me ineens vaak somber. Het was alsof ik in een totaal andere wereld leefde.” In overleg met de reumatoloog stopte Emma met de tabletten, en stapte over op Enbrel-injecties. Hiermee bleef de pijn een tijdlang weg.

Vijf jaar geleden speelde de reuma opnieuw op. “Ik had toen best wat stress”, verklaart Emma achteraf. “Vermoedelijk kreeg ik daardoor verdikkingen op mijn voeten en op mijn enkels. Ook mijn polsen werden weer dik. Alles deed pijn. Mijn ontstekingswaarden waren extreem hoog.”

Vocht vasthouden

Wanhopig besloot Emma op consult te gaan bij de Sint-Maartenskliniek, een in reuma gespecialiseerd centrum in Woerden. “Daar werd me gezegd dat ik een JAK-remmer moest gaan gebruiken, een vrij heftig middel. Ik wilde dat niet, maar had geen keuze: ik had overal ontstekingen en vreselijke pijn. Ik kon niet meer werken, niet meer lopen. Ik hing de hele dag in een stoel.”

Omdat deze medicatie geen verlichting bracht, kreeg Emma vervolgens dexamethason voorgeschreven, een middel dat bekend staat om zijn nare bijwerkingen. “Dat heb ik geweten. Ik begon vocht vast te houden, en werd dikker en dikker. Na een paar dagen leek ik een kamerolifant.” Ondanks de stevige medicatie werd de pijn niet minder. “Alles deed zeer: mijn nek, mijn bovenrug, maar voornamelijk mijn handen en enkels.”

Haaruitval als bijwerking

De reumatoloog had nog een laatste optie. “Ze stelde voor dat ik eens in de drie maanden aan het infuus zou gaan. Daarbij zou rituximab worden ingespoten, een agressieve vloeistof die al mijn ontstekingen zou dempen. Wat de arts er ook bij vertelde, is dat ik al mijn haar zou verliezen.” Toen knapte er iets bij Emma. “Ik wist niet wat ik hoorde. Ik was er al zo slecht aan toe, moest ik dìt ook nog meemaken? Ik vond het niet erg om van medicatie afhankelijk te zijn, maar haaruitval kon en wilde ik niet accepteren.”

Emma besloot naar alternatieven te zoeken. Omdat ze weleens had gehoord over de positieve invloed van voeding op reuma, sloeg ze aan het Googlen. Op Facebook las ze lovende recensies over een voedingscoach, Caroline Boone, alias MrsBeans. “Omdat zij ook bekend was met RA, stuurde ik haar een mail. Nog diezelfde dag belden we en kon ik starten met een coachingtraject. Het plan was om voortaan uitsluitend plantaardige voeding te gebruiken – daarmee zou ik mijn ontstekingen onder controle kunnen krijgen. Van mijn voedingscoach hoefde niet meteen het hele schema aan te houden. Maar ik ging er vanaf het begin volledig voor – ik had zoveel pijn.”

‘Plantaardig eten was mijn redding’

De effecten overtroffen Emma’s verwachtingen. “Na drie dagen merkte ik al verschil. De pijn in mijn gewrichten werd minder, ik kon me weer normaal bewegen.” Met overtuiging stelt ze: “Dit dieet was mijn redding. Ik voelde me weer vrij, ik kon terug naar mijn werk en kon weer genieten. Aan mensen die niet jarenlang met pijn hebben geleefd, is het moeilijk uit te leggen, maar het was alsof ik mijn leven terugkreeg.”

Sinds een jaar eet Emma geen dierlijke producten meer, dus geen vlees, geen eieren, geen vis of zuivel. Ook gebruikt ze geen olie, suiker, koffie, producten met gluten en bewerkte voeding meer. “In plaats daarvan eet ik vrijwel alleen natuurlijke voeding, zoals groente (vooral bladgroente), granen, knollen, peulvruchten, fruit en noten. Pasta eet ik wel, maar glutenvrij.” Ook eet ik brood, en verdraag dat goed. “Een keer in de drie weken bak ik 12 glutenvrije broden tegelijk. We hebben drie broodbakmachines, het is hier dan net een kleine bakkerij. De broden vriezen we vervolgens in.”

Creatief koken

Aanvankelijk had Emma haar bedenkingen. “Ik vond het voedingsplan ingewikkeld en dacht het lastig te vinden om zoveel lekkers te moeten laten staan. Ik lustte graag kaas en dronk graag koffie. Overigens aten we al best gezond. Ik gebruikte nauwelijks bewerkte voeding, deed mijn boodschappen bijna nooit in de supermarkt maar ging naar een landwinkel.”

Toch lukte het haar de nieuwe leefstijl eigen te maken. “Toen ik eenmaal doorhad welk effect de voedingsaanpassingen hadden, was ik om.” Emma kreeg er zelfs lol in om recepten te verzamelen met de richtlijnen van haar coach als basis. “Mensen denken dat je alleen nog maar groenten en fruit mag eten, maar ook peulvruchten, zaden, pitten zijn toegestaan. Met wat creatief koken kun je nog heel lekker eten.”

Ze geeft toe dat het haar ook moeite kost. “Niets is spontaan. Als ik op bezoek, uit eten of op vakantie ga, heb ik altijd mijn eigen voorraadje met eten bij me.” Niet dat ze nooit zwicht voor verkeerde voeding. Zo smulde ze vorige week van een softijsje. “Dat moest ik erna bekopen met pijnlijke handen. Maar ik dronk vervolgens een dag lang bleekselderijsap en was er snel overheen.”

“Dat voeding zo’n groot verschil maakt, had ik nooit gedacht”, zegt Emma. Ze deelde haar ervaring al eens in een lokaal blad, waarmee ze andere reumapatiënten wist te overtuigen om met voeding te experimenteren. Toch staat niet iedereen er voor open, merkt ze. “Mensen geloven er niet in of volgen het dieet niet streng genoeg waardoor ze geen resultaat boeken.”

Veel patiëntenleed

Emma is dankzij het plantaardige dieet niet alleen pijnvrij, ze slikt ook geen enkele pijnstiller meer. Zonder dat de reumatoloog het wist, bouwde Emma haar medicatie langzaam af. “Toen ik destijds op controle ging, was ze verbaasd dat mijn ontstekingswaarden ineens zo goed waren. Ik had lange tijd een CRP-waarde van 97 gehad, en was teruggegaan naar 2. Normale ontstekingswaarden liggen tussen de 1 en 5. Ze dacht dat het door de medicatie kwam, maar ik verraste haar door te vertellen dat ik anders was gaan eten. Ik slikte toen nog maar een tabletje, die dosis was te verwaarlozen.”

De arts reageerde positief. “Ze was bekend met Plants for Joints, een leefstijlprogramma dat is gebaseerd op plantaardige voeding, bewegen en het verlagen van stress. Ze stond daar niet afwijzend tegenover en kende zelfs succesvolle patiëntenverhalen.” Dat bezorgde Emma tegelijkertijd een naar gevoel. “Waarom had de arts de mogelijkheid van leefstijlinterventies niet genoemd als mogelijk alternatief tijdens mijn behandeling? Ik begrijp dat er veel geld wordt verdiend met medicijnen, en dat de zorg nu eenmaal draait op pillen, maar helaas zijn die niet altijd beter. Sterker nog: de bijwerkingen leiden tot veel patiëntenleed.”

Over de kwalijke bijwerkingen van medicijnen kan Emma meepraten. Zo kreeg Emma tijdens haar medisch traject ook nog eens last van hartritmestoornissen, hetgeen vooral een bijwerking was van methotrexaat. “Op een gegeven moment had ik er dagelijks last van, soms urenlang. Heel eng.” De klachten waren zo ernstig dat Emma begin 2025 een operatie moest ondergaan. “Het ging om een ablatie, een medische ingreep waarbij littekenweefsel wordt gemaakt om de foute prikkels in het hart te blokkeren. Ze branden als het ware de storing weg, zodat het hart weer normaal kan kloppen,” legt Emma uit. “De ingreep verliep goed, de hartritmestoornissen zijn weg. Maar het besef dat dit bijwerkingen waren van medicijnen tegen reuma, vind ik wrang.”

Terug naar de zorg

Dankzij de plantaardig leefstijl kon Emma weer aan de slag als verpleegkundige in Spijkenisse. Haar eigen ervaring als reumapatiënt veranderde haar kijk op de zorg enorm. “Ik zie dagelijks patiënten een cocktail aan medicijnen slikken die vooral symptomen onderdrukken, vaak met vervelende bijwerkingen. Artsen gaan niet in gesprek over hun huidige leefstijl en hoe ze die zouden kunnen verbeteren.”

“En dan de maaltijden die we patiënten serveren”, verzucht Emma. “Die zijn vaak te zout en bevatten weinig goede voedingsstoffen. Het is niet mijn taak daar iets van te zeggen. Maar stuitend is het wel. Zorgverleners zouden hun ogen niet langer mogen sluiten voor de mogelijke voordelen van leefstijl tijdens een behandeltraject.”

“Ik ben dankbaar dat ik weer een goed, gelukkig leven leid. Ik zou niet meer terug willen naar mijn oude leefgewoonten. Mijn man en ik hebben we er onze passie van gemaakt om zo goed en gezond mogelijk te eten en zelfvoorzienend te zijn. Dat heeft ons leven enorm verrijkt.”