Somber na de bevalling: wat kun je doen?

Kernboodschappen van dit artikel (leestijd 7 minuten)

• Kraamtranen zijn normaal: In de eerste dagen na de bevalling zijn veel vrouwen emotioneel en huilerig. Deze kraamtranen gaan meestal vanzelf weer over.

• Somber is niet meteen een depressie: Ook na die eerste dagen kun je somber zijn zonder depressie.

• Er speelt vaak van alles tegelijk: Lichamelijk herstel, weinig slaap, veranderende hormonen en een compleet nieuw leven komen samen.

• Wat je zelf kunt doen: Praten, hulp vragen, eten en rustig bewegen kunnen je herstel en je humeur ondersteunen.

• Er is hulp als het langer duurt: Houden de klachten aan, worden ze erger of lukt het dagelijks leven steeds minder? Je huisarts en verloskundige denken met je mee.

1. Wat zijn kraamtranen?

Kraamtranen worden ook wel babyblues genoemd. Het zijn de sombere en emotionele buien in de eerste dagen na de bevalling. Je huilt om niks, bent prikkelbaar of voelt je overweldigd. Het ene moment straal je, het volgende moment stromen de tranen. Dat is verwarrend, maar het is heel gewoon.

Kraamtranen beginnen meestal een paar dagen na de bevalling. Vaak rond de derde of vierde dag, met een piek rond dag vijf. Daarna zakken ze langzaam weg. Meestal zijn ze binnen ongeveer twee weken voorbij [1].

Kraamtranen komen veel voor. Ongeveer vier op de tien vrouwen krijgen ermee te maken [2].

Maar waar komen kraamtranen vandaan? Na de bevalling verandert er in korte tijd ontzettend veel. Je hormonen dalen razendsnel, je lichaam moet herstellen, je slaapt slecht en je leven staat op zijn kop. Al die dingen samen maken je gevoeliger en emotioneler [1].

Kraamtranen hebben meestal geen medische behandeling nodig. Ze trekken meestal vanzelf weer weg. Rust en steun kunnen in deze dagen helpen.

Niet elke sombere periode na de bevalling is kraamtranen. En andersom betekent somber zijn ook niet meteen dat je een postnatale depressie hebt. Er zit een grijs gebied tussen. Je kunt je om allerlei redenen een tijdje somber voelen, zonder dat er iets ernstigs speelt. Ook andere dingen kunnen een rol spelen.

2. Waarom kun je je somber voelen na de bevalling?

Er is meestal niet één reden. Vaak spelen er verschillende dingen tegelijk mee.

• Lichamelijk herstel: Je lichaam heeft een zwangerschap en bevalling achter de rug. Pijn, bloedverlies en vermoeidheid kunnen op je stemming drukken.

• Weinig slaap en rust: Je nachten zijn kort en onderbroken. Weinig slaap en somberheid gaan vaak samen [3].

• Hormoonveranderingen: Na de bevalling dalen de hormonen oestrogeen en progesteron snel. Deze snelle verandering kan bijdragen aan somberheid, huilbuien en sneller emotioneel zijn in de eerste dagen.

• Een heel ander dagelijks leven: Je hebt ineens veel minder vrijheid en tijd voor jezelf. Alles draait om je baby. Dat kan best een omschakeling zijn.

• Wennen aan het ouderschap: Je bent vaak onzeker, voelt een grote verantwoordelijkheid en misschien loopt alles anders dan gedacht. Het kan tijd kosten om daar je draai in te vinden.

• Weinig steun of spanningen: Het kan zwaar voelen als veel van de zorg op jou neerkomt. Ook spanningen in je relatie kunnen een rol spelen [3].

• Een zware zwangerschap of bevalling: Complicaties, een vroeggeboorte, een keizersnede of een nare bevalling kunnen veel impact hebben, ook in de periode daarna.

3. Wanneer zoek je hulp?

Kraamtranen worden meestal binnen ongeveer twee weken vanzelf minder. Houden je sombere gevoelens langer aan, worden ze erger of merk je dat ze steeds meer invloed hebben op je dagelijks leven? Neem dan contact op met je huisarts.

Doe dat ook bijvoorbeeld als:

• je langere tijd somber bent

• je weinig plezier of interesse hebt in dingen

• je vaak angstig of onrustig bent

• je sterke schuldgevoelens hebt

• je je steeds meer terugtrekt

• dagelijkse dingen steeds moeilijker worden

• het niet goed lukt om voor jezelf of je baby te zorgen

Je hoeft niet te wachten tot het heel slecht met je gaat.

Heb je gedachten om jezelf of je baby iets aan te doen? Of ben je ernstig verward en zie of hoor je dingen die er niet zijn? Bel dan direct je huisarts. Denk je aan zelfdoding? Praat erover met 113, bel 0800-0113.

Wat kan er aan de hand zijn?

Blijf je langere tijd somber en heb je ook andere klachten? Dan kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een postnatale depressie.

Heb je de bevalling als traumatisch ervaren? Dan kun je bijvoorbeeld last hebben van herbelevingen, nachtmerries, veel angst of situaties vermijden die je aan de bevalling doen denken. Dit kan passen bij posttraumatische stressstoornis (PTSS). Bespreek deze klachten met je huisarts en wacht hier niet te lang mee.

Ernstige verwardheid, dingen zien of horen die er niet zijn, of sterk veranderd gedrag kunnen passen bij een postpartumpsychose. Dit is een ernstige psychische aandoening waarbij je het contact met de werkelijkheid kunt verliezen. Daarom is hierbij directe medische hulp nodig.

Ook lichamelijke problemen, zoals bloedarmoede of problemen met je schildklier, kunnen invloed hebben op hoe je je voelt.

4. Wat kan helpen als je je somber voelt?

Gaat het om kraamtranen of milde sombere gevoelens? Dan kunnen een paar dingen helpen. Kijk vooral wat voor jou haalbaar is. Je hoeft niet ineens van alles te veranderen.

1. Praat erover

Vertel je partner, een familielid of een goede vriendin hoe het echt met je gaat. Je hoeft niet te doen alsof alles alleen maar leuk is. Het kan al helpen als iemand weet hoe je je voelt. Vind je het lastig om er met iemand in je omgeving over te praten? Bespreek het dan met je huisarts, verloskundige of het consultatiebureau.

2. Vraag ook om praktische hulp

Met een pasgeboren baby komt er veel op je af. Laat iemand eens koken, boodschappen doen of het huishouden overnemen. Of vraag of iemand even voor de baby kan zorgen, zodat jij tijd voor jezelf hebt.

3. Pak rust waar dat kan

'Zorg dat je genoeg slaapt' is makkelijker gezegd dan gedaan met een pasgeboren baby. Kijk daarom vooral waar je wél wat extra rust kunt pakken. Misschien kan iemand een deel van de zorg overnemen, zodat jij overdag even kunt gaan liggen. Ook als je niet slaapt, kan rust fijn zijn.

4. Blijf goed voor jezelf zorgen

Probeer regelmatig te eten en te drinken, ook als een maaltijd er met een baby makkelijk bij inschiet. Maak het jezelf vooral makkelijk. Zorg bijvoorbeeld voor simpele maaltijden en tussendoortjes die je snel kunt pakken. Een boterham met wat groente, soep of restjes van de vorige dag is ook gewoon een maaltijd.

Tips om eenvoudig en gezond te koken lees je in dit artikel. Of vraag je partner om van tevoren te mealpreppen. En als iemand vraagt wat diegene voor je kan doen: laat diegene eens koken of eten meenemen. Voeding lost sombere gevoelens niet op, maar goed eten en drinken helpt wel bij je herstel.

Probeer daarnaast af en toe iets te doen waar jij behoefte aan hebt. Dat kan iets kleins zijn, zoals rustig douchen, muziek luisteren of even naar buiten gaan.

5. Kom rustig in beweging

Bewegen na de bevalling vermindert sombere klachten [4]. Je hoeft hiervoor niet meteen weer te sporten. Begin bijvoorbeeld met een korte wandeling met de kinderwagen en bouw het rustig op. Houd daarbij rekening met je herstel. Hoe je dat aanpakt, lees je in Bewegen na de bevalling.

6. Blijf in contact

Blijf contact houden met mensen bij wie je jezelf kunt zijn. Merk je dat je steeds minder mensen ziet of spreekt? Probeer dan toch iemand op te zoeken of te bellen. Dat hoeft niet meteen een lange of gezellige afspraak te zijn.

7. Leg de lat wat lager

Een baby krijgen verandert veel en je lichaam moet ook nog herstellen. Verwacht daarom niet van jezelf dat je huishouden op orde is, je iedereen terugappt én je je snel weer de oude voelt.

Ook je lichaam kan er anders uitzien en voelen dan voor je zwangerschap. Geef jezelf de tijd om daaraan te wennen. Het is niet gek als de ene dag beter gaat dan de andere.

5. Conclusie

Je somber voelen na de bevalling komt vaak voor. Zeker in de eerste dagen gebeurt er veel tegelijk. Je lichaam herstelt, je hormonen veranderen en je slaapt minder. En je moet wennen aan een heel ander dagelijks leven.

Kraamtranen worden meestal vanzelf minder. Rust, steun en praktische hulp kunnen deze periode wat makkelijker maken. Blijven de klachten langer bestaan, worden ze erger of herken je een van de klachten hierboven? Neem dan contact op met je huisarts.

Veelgestelde vragen