Parkinson

Wat is parkinson?

Bij parkinson sterven zenuwcellen af in een deel van de hersenen dat beweging aanstuurt. Daardoor daalt de stof dopamine. Dat veroorzaakt de bekende klachten: trillen (vooral in rust), stijve spieren, traag bewegen en moeite met evenwicht. Sommige mensen 'bevriezen' tijdens het lopen. Hun beweging stopt dan plots, alsof ze niet meer verder kunnen.

Daarnaast zijn er klachten die je niet direct aan bewegen koppelt. Tot 90% van de mensen met parkinson ervaart slaapproblemen. Andere veelvoorkomende klachten zijn obstipatie, reukverlies, somberheid, angst en vermoeidheid. Bij veel mensen hinderen deze klachten het dagelijks leven sterk.

In de hersenen klontert het eiwit alfa-synucleïne samen tot schadelijke ophopingen (Lewy-lichaampjes). Dat maakt zenuwcellen kapot. Ontstekingen in de hersenen en problemen met de energiefabriekjes van cellen (mitochondriën) verergeren dit proces. Ook de darm-hersen-as speelt mee: veranderingen in darmbacteriën kunnen ontstekingen aanwakkeren die de hersenen bereiken.

In Nederland leven naar schatting 50.000 tot 70.000 mensen met parkinson. Dat is ongeveer 0,3 tot 0,4% van de bevolking. Door de vergrijzing stijgt dit aantal.

Oorzaken en risicofactoren

Parkinson ontstaat door een mix van genen, omgeving en leefstijl. Mutaties in genen zoals LRRK2 en GBA verhogen het risico. Pesticiden en gifstoffen spelen ook een rol: blootstelling aan pesticiden geeft 41 tot 94% meer kans op parkinson. Metabool syndroom (hoge bloeddruk, insulineresistentie, overgewicht) verhoogt het risico met 39%. En sociale eenzaamheid vergroot de kans met 19 tot 37%.

Behandeling met medicatie

Medicatie helpt de klachten verminderen, vooral de bewegingsproblemen. Levodopa (vaak met carbidopa) is het krachtigste middel. Het geeft 27 tot 40% verbetering in motoriek. Na verloop van tijd (vaak na 5 jaar) kunnen bijwerkingen ontstaan, zoals onwillekeurige bewegingen (dyskinesie). Andere medicijnen zijn dopamine-agonisten, COMT-remmers (zoals opicapone) en MAO-B-remmers. Overleg met je arts over de beste keuze.

Waarom helpt leefstijl?

Medicijnen richten zich vooral op meer dopamine voor de klachten. Dat helpt goed tegen trillen en traagheid, maar pakt de onderliggende problemen niet aan. Leefstijl grijpt in op meerdere systemen tegelijk: het beschermt cellen, remt ontstekingen, verbetert de darmgezondheid en helpt zowel motorische als niet-motorische klachten. Leefstijl is geen wondermiddel, maar een slimme aanpak die verder gaat dan alleen klachtenbestrijding.