Ga naar inhoud
De overgang en leefstijl - Dr Maaike de Vries en gynaecoloog Dr Manon Kerkhof Inschrijven
Je Leefstijl Als Medicijn
Vrouw snijdt prei en groente, PCOS afvallen met voeding

PCOS

Hormoonbalans door leefstijl

PCOS (polycysteus ovariumsyndroom) is een hormonale aandoening die je menstruatiecyclus, vruchtbaarheid en stofwisseling kan verstoren. Leefstijl speelt een belangrijke rol bij het verbeteren van je symptomen.

Wat is PCOS?

PCOS is de meest voorkomende hormonale aandoening bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

Onder de klachten draait een cirkel: bij de helft tot zeventig procent van de vrouwen reageert het lichaam minder goed op insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed je cellen in laat. De alvleesklier maakt dan extra insuline aan, en die zet in de eierstokken de aanmaak van mannelijke hormonen aan. Dat overschot verstoort de eisprong en maakt je cellen nóg ongevoeliger voor insuline; zo houdt de cirkel zichzelf aan de gang, ook bij een normaal gewicht.

Sinds mei 2026 heeft de aandoening een nieuwe naam: PMOS, polyendocrien metabool ovariumsyndroom - meerdere hormoonstelsels en je stofwisseling doen mee, niet alleen de eierstok; in je dossier staat voorlopig nog PCOS, het gaat om dezelfde aandoening. De pil maakt je cyclus regelmatig en dempt de mannelijke hormonen, maar gevoeliger voor insuline word je er niet van.

Leefstijl bij PCOS

Bij PCOS begint de winst bij je eten: alles wat je bloedsuiker minder laat pieken, verlaagt je insuline en daarmee de mannelijke hormonen. Hieronder per leefstijlpijler wat je concreet kunt doen.

De zes leefstijlpijlers voor een energiek en vitaal leven

Wat je zelf kunt doen, per leefstijlpijler

Voeding

Ruil eerst de producten die je bloedsuiker snel laten stijgen: vruchtensap en frisdrank voor water, cornflakes voor eieren of volle yoghurt, en een deel van je brood, rijst en aardappelen voor groente, peulvruchten of noten. Vul je bord half met groente en een kwart met eiwit: vis, vlees, ei, volle zuivel, peulvruchten of tofu. Calorieën tellen hoeft niet: vrouwen met PCOS eten gemiddeld niet meer dan andere vrouwen. Eetbuien komen wel vaker voor, ongeacht gewicht; herken je jezelf daarin, vraag je huisarts dan om hulp.

Meer over voeding

In één oogopslag

Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij PCOS samen, per leefstijlpijler. Handig om te bewaren of te delen.

Je Leefstijl als Medicijn · PCOS (sinds 2026: PMOS)

PCOS en afvallen: wat het wel en niet oplevert

PCOS heet sinds mei 2026 PMOS: polyendocrien metabool ovariumsyndroom. Ongeveer een op de acht vrouwen krijgt ermee te maken. Bij de helft tot zeventig procent reageert het lichaam minder goed op insuline, ook bij een normaal gewicht.

Eet zo dat je bloedsuiker minder piekt

  • Minder en betere koolhydraten

    Volkoren brood in plaats van wit, havermout in plaats van cornflakes, fruit in plaats van sap.

  • Zorg bij elke maaltijd voor eiwit en vezels

    Vis, ei, kip, peulvruchten of tofu, met groente en volkoren erbij. Samen houden ze je bloedsuiker vlak.

  • Begin bij het makkelijkste

    Laat frisdrank, vruchtensap, koek en snoep staan. Die suiker komt vrijwel meteen in je bloed.

Bewegen, ook als de weegschaal stilstaat

  • Beweeg 150 tot 300 minuten per week

    Matig intensief: je kunt nog praten, maar niet meer zingen. Doorwandelen telt net zo goed als de sportschool.

  • Ga af en toe stevig door

    Juist de intensiteit maakt je gevoeliger voor insuline en je buikomvang kleiner. Krachttraining hoort erbij, twee dagen per week.

  • Doe niet het omgekeerde

    Minder eten én harder trainen tot je cyclus stilvalt geeft er een probleem bij.

Calorieën tellen hoeft niet

  • Vrouwen met PMOS eten niet meer dan anderen

    Het verschil zit in wat er op het bord ligt en in hoeveel ze bewegen.

  • Let op eetbuien

    Eetstoornissen komen bij PMOS duidelijk vaker voor, ongeacht gewicht. Herken je jezelf daarin, vraag je huisarts om hulp.

Laat snurken uitzoeken

  • Snurk je en ben je overdag moe?

    Ongeveer een op de drie vrouwen met PMOS heeft slaapapneu. Het wordt lang niet altijd herkend.

  • Vraag zelf om onderzoek

    De richtlijn adviseert dan te testen. Behandeling maakt je daarna ook gevoeliger voor insuline.

Somberheid en steun

  • Somberheid hoort erbij en is te behandelen

    Onregelmatige cycli, overbeharing, acne en een onvervulde kinderwens vragen jarenlang veel van je.

  • Zoek vrouwen op die het snappen

    Dat maakt je stemming beter en de aandoening beter te dragen.

Wat medicijnen wel en niet doen

  • Ze dempen de klachten, ze nemen niets weg

    Na stoppen komen ze meestal terug. Stop er niet mee, maar begin er wel naast.

  • Leefstijl is in de richtlijn de eerste stap

    Voor álle vrouwen met PMOS. Vraag je arts om begeleiding, bijvoorbeeld van een diëtist.

Grootste winst

Kies er één ding uit en begin daar deze week mee, niet met alles tegelijk. Op de lange termijn verlaag je zo je kans op diabetes type 2, vet in de lever en hart- en vaatziekten.

Geen medisch advies. Leefstijl komt naast de medische zorg, niet in plaats daarvan. Blijft je menstruatie maandenlang weg, meld dat bij je huisarts. Stop nooit zelf met medicatie; afbouwen alleen in overleg.

Je Leefstijl als Medicijn

Poster als pdf

Aan de slag met je gezondheid

Wij ondersteunen jou met informatie, supportgroepen, recepten, materialen en webinars

Leefstijl Als Medicijn Platform

Leefstijl Als Medicijn Platform

Het platform op Facebook voor leefstijl en gezondheidsinformatie.

Word lid van de groep
Kennis Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Kennis

Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.

Ontdek onze kennisbank
Wat eten we vandaag? Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Recepten

Tips en recepten met ontstekingsremmende voeding. Veel groenten, gezonde vetten en vis.

Bekijk recepten
Webinars

Webinars

Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.

Bekijk webinars
Materialen Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Materialen

Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.

Download materialen

Wat zegt de wetenschap?

Alles wat je insuline verlaagt, remt de cirkel van insuline en mannelijke hormonen aan twee kanten tegelijk. Dit laat het onderzoek achter het artikel zien:

  • Afvallen en je cyclus: bij vrouwen die afvielen kwam de menstruatie vaker terug. Op de overbeharing werkt kilo's kwijtraken niet; anders eten en meer bewegen verlagen het testosteron, het bekendste mannelijke hormoon, wél - en daarmee neemt de haargroei af.
  • Vijf tot tien procent is genoeg: de Nederlandse richtlijn voor PCOS noemt vijf tot tien procent gewichtsverlies binnen een halfjaar een haalbaar doel dat verschil maakt: bij 90 kilo zo'n vier en een halve kilo.
  • Eten werkt ook zonder afvallen: vrouwen met PCOS die een deel van hun koolhydraten inruilden voor eiwit en vet, zonder minder te eten, kregen een lagere insuline, een lager testosteron en minder buikvet.
  • Slaapapneu behandelen: wie het maskertje gebruikt, reageert daarna ook beter op insuline.
  • Diabetes type 2 komt ruim drie keer zo vaak voor, al is dat vooral aangetoond bij vrouwen met overgewicht.
  • Blijft je menstruatie maandenlang weg, meld dat dan bij je huisarts: de kans op baarmoederslijmvlieskanker is bijna drie keer zo hoog, al blijft die kans klein.

Artikelen over PCOS