Hevige menstruatie: oorzaken en behandeling van hevig menstrueel bloedverlies

Kernboodschappen van dit artikel (leestijd 8 minuten)

• Hinder staat centraal: Bij HMB verlies je veel bloed tijdens je menstruatie en heb je daar last van.
• Herken veel bloedverlies: Vaak verschonen, doorlekken en grote stolsels kunnen wijzen op veel bloedverlies.
• Verschillende oorzaken: Soms spelen vleesbomen, adenomyose, medicijnen of een koperspiraal een rol. Maar er kan ook geen bekende oorzaak zijn.
• HMB kan gevolgen hebben: Het kan je dagelijks leven beperken en uiteindelijk ijzergebreksanemie veroorzaken.
• Behandeling is mogelijk: Er zijn verschillende medicijnen. Soms is behandeling door een gynaecoloog nodig.
• Leefstijl kan ondersteunen: Voeding en beweging kunnen helpen bij bepaalde gevolgen en klachten, maar behandelen HMB niet.

1. Wat is hevig menstrueel bloedverlies?

Artsen spreken van hevig menstrueel bloedverlies als je tijdens je menstruatie veel bloed verliest en daar in het dagelijks leven last van hebt [1].

Het gaat dus niet alleen om de hoeveelheid bloed. Een grens van 80 milliliter per menstruatie wordt wel gebruikt in onderzoek. In de praktijk is zo'n precieze grens minder bruikbaar. De gemeten hoeveelheid bloed komt namelijk niet altijd overeen met hoeveel last je ervan hebt [1].

Daarom kijkt een arts ook naar wat het bloedverlies voor jou betekent. Kun je bijvoorbeeld gewoon werken en sporten? Moet je 's nachts vaak verschonen? Of pas je activiteiten aan, omdat je bang bent om door te lekken?

Verlies je veel bloed, maar heb je er weinig last van? Dan heb je niet automatisch HMB. Een hevigere menstruatie zonder andere klachten hoeft ook niet altijd behandeld te worden [1]. Wel is het dan belangrijk om te controleren of je geen ijzertekort krijgt.

Neem contact op met je huisarts als je steeds meer bloed verliest, er veel last van hebt, je ijzervoorraad wilt controleren of andere klachten krijgt [1,2].

2. Hoe herken je hevig menstrueel bloedverlies?

Je hoeft niet te meten hoeveel milliliter bloed je verliest. Een aantal dingen kan wijzen op veel bloedverlies:

• je moet je maandverband, tampon of menstruatiecup vaak verschonen;
• je moet 's nachts opstaan om te verschonen;
• je lekt regelmatig door;
• je hebt soms twee menstruatieproducten tegelijk nodig;
• je verliest veel bloed of grote stolsels [1,2].

Deze kenmerken bepalen niet op zichzelf of je HMB hebt. Het gaat ook om hoeveel last je van het bloedverlies hebt [1].

2.1 Houd je menstruaties bij

Twijfel je over je bloedverlies? Houd je menstruaties dan een tijdje bij. Noteer wanneer je bloed verliest, hoe vaak je moet verschonen, of je doorlekt en hoeveel last je ervan hebt [1,2].

Je kunt deze informatie meenemen naar je huisarts. Bij twijfel kan een arts ook een menstruatiescorekaart gebruiken om het bloedverlies op een vaste manier bij te houden [1].

2.2 Wanneer is het ander bloedverlies?

HMB gaat over veel bloedverlies tijdens je menstruaties. Bloedverlies tussen menstruaties, na seks, na de overgang of plotseling zeer hevig bloedverlies is iets anders. Heb je zo vaak of onregelmatig bloedverlies dat je niet meer duidelijk kunt herkennen wanneer je menstruatie begint en eindigt? Dan valt dit niet onder HMB [1].

Deze vormen van bloedverlies kunnen andere oorzaken hebben. Hierbij hoort soms een ander onderzoek. Heb je een van deze vormen van bloedverlies? Bespreek dit dan met je huisarts om te kijken wat de oorzaak is.

3. Wat zijn oorzaken van hevig menstrueel bloedverlies?

Bij veel vrouwen met HMB wordt geen duidelijke oorzaak gevonden [1]. Soms is er wel een oorzaak, zoals:

• Vleesbomen: Goedaardige knobbels in de spierwand van de baarmoeder.
• Adenomyose: Hierbij zit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies in de spierwand van de baarmoeder. Dit kan samengaan met hevige en pijnlijke menstruaties.
• Een koperspiraal: Hierdoor kan je menstruatie heviger worden, vooral in de eerste maanden.
• Bepaalde medicijnen: Bijvoorbeeld bloedverdunners kunnen invloed hebben op het bloedverlies.
• Een stollingsstoornis: Hierbij stolt het bloed minder goed. Een arts denkt hier vooral aan als je vanaf je eerste menstruaties veel bloed verliest [1].

Ook zonder duidelijke oorzaak zijn er behandelingen die het bloedverlies kunnen verminderen [1].

4. Wat zijn de gevolgen van hevig menstrueel bloedverlies?

HMB kan invloed hebben op werk, sport, slaap en andere activiteiten. Vaak verschonen en doorlekken kunnen erg belastend zijn [1].

Hevig bloedverlies en menstruatiepijn komen geregeld samen voor [3,4]. Dat betekent niet dat HMB altijd pijn veroorzaakt. Veel pijn kan soms ook iets zeggen over de oorzaak. Adenomyose kan bijvoorbeeld samengaan met hevige én pijnlijke menstruaties [1].

IJzertekort en bloedarmoede

Bij veel bloedverlies verlies je ook ijzer. Als dit langere tijd doorgaat, kan bloedarmoede door ijzertekort ontstaan. Dit heet ijzergebreksanemie [1].

Veel bloedverlies betekent niet automatisch dat je een ijzertekort hebt. Andersom kan een ijzertekort al bestaan voordat je Hb te laag wordt.

Bij bloedarmoede kun je bijvoorbeeld moe, duizelig of sneller buiten adem zijn. Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Je kunt daarom niet aan je klachten zien of je bloedarmoede of een ijzertekort hebt. Lees meer in dit artikel.

5. Wanneer ga je naar de huisarts?

Maak een afspraak met je huisarts als je veel last hebt van je menstruaties. Doe dit ook als je steeds meer bloed verliest, snel moe bent of je zorgen maakt [1,2].

Ga ook naar de huisarts als je bloedverlies anders is dan je gewend bent. Bijvoorbeeld bij bloedverlies tussen menstruaties of na seks. Ben je al meer dan een jaar niet ongesteld geweest en krijg je opnieuw vaginaal bloedverlies? Neem dan altijd contact op met je huisarts [1].

Bloed je al hevig sinds je eerste menstruaties? Vertel dit ook. Zeker als je snel blauwe plekken krijgt, vaak een bloedneus hebt, lang blijft bloeden uit wondjes of stollingsproblemen in je familie voorkomen. Dit kan reden zijn om een stollingsstoornis te onderzoeken [1].

5.1 Welk onderzoek kan nodig zijn?

De huisarts vraagt eerst naar je menstruaties en klachten. Ook pijn, ander bloedverlies, anticonceptie en medicijnen kunnen belangrijk zijn [1].

Bij HMB kan de huisarts je Hb bepalen. Een te laag Hb betekent dat je bloedarmoede hebt [1].

Een normaal Hb sluit een ijzertekort niet helemaal uit. Blijf je bijvoorbeeld moe terwijl je Hb normaal is? Dan kan een arts soms ook je ferritine bepalen. Ferritine geeft informatie over de ijzervoorraad in je lichaam [5].

Dit onderzoek is niet standaard voor iedere vrouw met HMB. Soms is ander onderzoek nodig, zoals een vaginale echo bij aanwijzingen voor een afwijking van de baarmoeder [1].

5.2 Welke behandelingen zijn er?

Heb je weinig last van het bloedverlies? Dan is behandeling niet altijd nodig. Heb je wel veel last, dan zijn er verschillende mogelijkheden [1]. Bijvoorbeeld:

• NSAID's: NSAID's zoals ibuprofen en naproxen kunnen zowel menstruatiepijn als het bloedverlies verminderen.
• Tranexaminezuur: Dit medicijn kan het bloedverlies ook verminderen. Deze medicijnen worden tijdens de menstruatie gebruikt [1,2].
• Hormonale behandelingen: De combinatiepil kan het bloedverlies en de menstruatiepijn verminderen. Een hormoonspiraal kan het bloedverlies eveneens verminderen. Beide werken ook als anticonceptie [1,2].
• Aanpassen van anticonceptiemethode: Als je een koperspiraal gebruikt, kan dit de oorzaak zijn van het vele bloedverlies. Je kunt de spiraal dan laten verwijderen en eventueel kiezen voor een andere vorm van anticonceptie.

Welke behandeling past, hangt onder andere af van je klachten, anticonceptiewens en wat je zelf belangrijk vindt.

Helpen medicijnen niet genoeg? Dan kan de huisarts je naar een gynaecoloog verwijzen. Soms is een behandeling van het baarmoederslijmvlies, een vleesboom of de baarmoeder mogelijk. Sommige behandelingen hebben gevolgen voor een kinderwens [1,2].

6. Welke rol speelt leefstijl bij hevige menstruaties?

Met leefstijl kun je HMB niet aantoonbaar behandelen. Voeding kan wel helpen om voldoende ijzer binnen te krijgen. Bewegen kan mogelijk helpen tegen menstruatiepijn.

6.1 Let op voldoende ijzer

IJzer zit onder andere in vlees, volkoren graanproducten, peulvruchten, noten en verschillende groenten [6].

IJzer uit plantaardige voeding wordt minder gemakkelijk opgenomen dan ijzer uit dierlijke voeding. Vitamine C kan de opname van plantaardig ijzer verbeteren. Combineer bijvoorbeeld fruit of groente met een maaltijd die plantaardig ijzer bevat [6].

Meer ijzer eten is niet altijd voldoende. Bij veel bloedverlies kan het verlies groter zijn dan wat je via voeding aanvult.

Blijkt dat je bloedarmoede door ijzertekort hebt? Dan kan de huisarts ijzertabletten voorschrijven [7]. Deze vervangen de behandeling van het hevige bloedverlies niet.

Meer praktische adviezen lees je in IJzertekort bij vrouwen: hoe herken je het en wat kun je eraan doen?

6.2 Bewegen kan helpen tegen pijn

Bewegen zorgt er voor zover bekend niet voor dat je bij HMB minder bloed verliest. Er is wel onderzoek naar bewegen bij menstruatiepijn.

Regelmatig bewegen kan primaire menstruatiepijn mogelijk verminderen [8-10]. Onder andere wandelen, krachttraining, rekken en yoga zijn onderzocht. De onderzoeken verschillen sterk en de kwaliteit van het bewijs is niet altijd goed [8-10].

Je hoeft daarom geen speciaal trainingsprogramma te volgen. Beweeg op een manier die voor jou prettig voelt. Heb je veel pijn of neemt de pijn toe? Bespreek dit dan met je huisarts.

Voldoende slaap blijft belangrijk voor hoe fit je je voelt. Er is minder duidelijk bewijs dat beter slapen de menstruatiepijn zelf vermindert [11].

6.3 Vertel wat je nodig hebt

Een hevige menstruatie kan invloed hebben op werk, sport, slaap en sociale activiteiten [1]. Het kan daarom helpen om mensen om je heen te vertellen waar je last van hebt.

Dit vermindert het bloedverlies niet. Het kan wel makkelijker maken om praktische hulp of ruimte te vragen wanneer je die nodig hebt.

7. Conclusie

Bij hevig menstrueel bloedverlies verlies je veel bloed tijdens je menstruatie en heb je daar last van. Soms is er een duidelijke oorzaak, maar vaak wordt die niet gevonden. Langdurig bloedverlies kan uiteindelijk leiden tot ijzergebreksanemie.

Heb je veel last van het bloedverlies, wordt het heviger of krijg je andere klachten? Bespreek dit dan met je huisarts. Behandeling kan het bloedverlies verminderen. Leefstijl behandelt HMB niet, maar kan bij sommige gevolgen en klachten ondersteunen.