Maculadegeneratie
Bescherm je gezichtsvermogen
Maculadegeneratie treft naar schatting 300.000 Nederlanders boven de 55 jaar. Met leefstijlveranderingen kun je het risico met 50 procent of meer verlagen.
Wat is maculadegeneratie?
Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) is een aandoening van de macula, het kleine gebied op je netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp zien. Het tast je centrale gezichtsvermogen aan: lezen, gezichten herkennen en autorijden worden steeds moeilijker. In Nederland hebben naar schatting 400.000 tot 500.000 mensen een vorm van LMD.
Er zijn twee vormen: de droge vorm (90% van de gevallen) waarbij afvalstoffen zich ophopen onder het netvlies, en de natte vorm waarbij nieuwe bloedvaten lekken en het netvlies beschadigen. De natte vorm wordt behandeld met anti-VEGF injecties die de groei van lekkende bloedvaten remmen. Voor de droge vorm is er geen medicamenteuze behandeling.
Onderzoek laat zien dat leefstijlfactoren een grote rol spelen bij het ontstaan en de progressie van LMD. Roken, een ongezond voedingspatroon, te weinig beweging en hoge bloeddruk verhogen het risico. Het goede nieuws: met de juiste leefstijl kun je de progressie afremmen en je gezichtsvermogen langer behouden.
Leefstijl bij maculadegeneratie
Wat je ogen beschermt, per leefstijlpijler
Voeding
Voeding speelt een bewezen rol bij LMD. De AREDS2-studie toonde aan dat luteïne, zeaxanthine, zink en omega-3 vetzuren de progressie van droge LMD afremmen. Eet veel donkergroene bladgroenten (spinazie, boerenkool), eieren, vis en noten. Beperk ultrabewerkt voedsel en suiker - ze verhogen oxidatieve stress die het netvlies beschadigt.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij maculadegeneratie samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Maculadegeneratie
Maculadegeneratie afremmen met leefstijl
Maculadegeneratie is niet te genezen, maar wel af te remmen. Een ongezonde leefstijl verhoogt het risico 2 tot 5 keer, dus valt er ook veel te winnen.
Wat leefstijl uitmaakt
Leefstijl weegt zwaar mee
Ongezond leven verhoogt het risico 2 tot 5 keer
Niet roken, bewegen, gezond eten
Die combinatie verlaagt je risico met 50% of meer
Ook als je het al hebt
Leefstijl remt de voortgang, ook na de diagnose
Stoppen met roken
Rokers hebben 2 tot 3 keer meer kans op het eindstadium
Roken versnelt de ziekte
Het eindstadium komt 5,5 jaar eerder dan bij niet-rokers
Matig met alcohol
Veel drinken vergroot de kans op een vroeg stadium met circa 20%
Groente, fruit en vis
Verkleint de kans op de ziekte met ongeveer 50%
250 tot 400 gram groente per dag
Plus 2 tot 3 stuks fruit en 1 tot 2 keer per week vette vis
Ultrabewerkt voedsel en veel suikers
Frisdrank, snacks en gebak verhogen de kans met 28%
Mediterraan eten
Remt de voortgang
Ruim 40% minder kans dat de ziekte verergert
Wat het inhoudt
Veel groente, fruit, volkoren, noten, olijfolie en vis
Weinig rood vlees en suiker
Matig met zuivel en gevogelte
Weinig bewegen
Verhoogt de kans op de ziekte met 8 tot 19%
Veel bewegen
Tot 41% minder kans op een vergevorderde vorm
De beweegrichtlijn
150 minuten per week matig intensief, plus 2 keer kracht
Supplementen
Het AREDS2-oogsupplement
Vertraagt de voortgang met ongeveer een kwart
Luteïne en zeaxanthine
Vervingen bètacaroteen, dat bij rokers de kans op longkanker verhoogt
Omega 3 als losse pil
Toont in veel studies geen beschermend effect
Grootste winst
De grootste winst zit in stoppen met roken en mediterraan eten met veel groente, fruit en vis.
Geen medisch advies. Maculadegeneratie hoort onder controle van een oogarts; de natte vorm wordt behandeld met injecties in het oog. Bespreek leefstijlaanpassingen en supplementen altijd met je oogarts en stop nooit zelf met een behandeling.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel Maculadegeneratie: kun je de achteruitgang afremmen?. Reviewer: prof. dr. Caroline Klaver (Professor Ophthalmology at Erasmus MC, Radboudumc, University of Basel).
Aan de slag met leefstijl
Praktische hulpmiddelen om vandaag nog te beginnen
SupportgroepLeefstijl Als Medicijn Platform
Het platform op Facebook voor leefstijl en gezondheidsinformatie.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten met oogbeschermende voeding. Veel bladgroenten, vis en gezonde vetten.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
De AREDS2-studie bewees dat supplementen met luteïne, zeaxanthine, zink en omega-3 vetzuren de progressie van droge LMD afremmen. Roken verdubbelt tot verviervoudigt het risico op LMD. Het mediterrane dieet met veel bladgroenten en vis verlaagt het risico significant. In Nederland hebben 400.000 tot 500.000 mensen een vorm van LMD. De aandoening is de belangrijkste oorzaak van ernstig gezichtsverlies bij 50-plussers.
WetenschapMaculadegeneratie: kun je de achteruitgang afremmen?
Leefstijl speelt een grote rol bij maculadegeneratie. Lees hoe voeding, beweging en stoppen met roken LMD kunnen voorkomen en vertragen.
Wat is maculadegeneratie?
Maculadegeneratie is een aandoening van de macula, het deel van je netvlies dat zorgt voor scherp zien. Lezen, gezichten herkennen en autorijden worden hierdoor steeds moeilijker.
Wat is het verschil tussen de droge en de natte vorm?
De droge vorm komt het meest voor (ongeveer 90%) en heeft geen medicamenteuze behandeling. Bij de natte vorm lekken nieuwe bloedvaten, wat het netvlies beschadigt; dit wordt behandeld met anti-VEGF-injecties.
Welke leefstijlfactoren beïnvloeden het risico op maculadegeneratie?
Onderzoek laat zien dat roken, een ongezond voedingspatroon, te weinig beweging en hoge bloeddruk het risico op maculadegeneratie kunnen verhogen.
Kan leefstijl de progressie van maculadegeneratie vertragen?
Onderzoek suggereert dat een gezondere leefstijl kan helpen de progressie af te remmen, waardoor je je gezichtsvermogen langer behoudt.
Vervangt dit artikel medisch advies?
Nee, dit vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je oogarts of behandelaar over jouw situatie en behandeling.
Artikelen over Maculadegeneratie
WetenschapMaculadegeneratie: kun je de achteruitgang afremmen?
Leefstijl speelt een grote rol bij maculadegeneratie. Lees hoe voeding, beweging en stoppen met roken LMD kunnen voorkomen en vertragen.