Afvallen met obesitasmedicatie: 7 tips om het gezond te doen

Kernboodschappen van dit artikel (leestijd 8 minuten)

• Let op voldoende eiwit: Als je minder eet, is het soms lastiger om genoeg eiwit binnen te krijgen. Eiwitten helpen om minder spiermassa te verliezen tijdens het afvallen.
• Doe aan krachttraining: Spierversterkende oefeningen helpen om verlies van spiermassa tijdens het afvallen te beperken.
• Kies zoveel mogelijk voor voedzame producten: Als je kleinere hoeveelheden eet, is het extra belangrijk dat je gezonde keuzes maakt.
• Pas je eten aan bij bijwerkingen: Kleinere porties en voldoende vezels en vocht kunnen helpen bij misselijkheid of verstopping.
• Let op mogelijke tekorten: Eet je langere tijd veel minder? Bespreek dan met je arts of diëtist of je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

1. Je leefstijl blijft belangrijk

Obesitasmedicatie zorgt er onder andere voor dat je minder trek hebt en sneller vol zit. Daardoor wordt het makkelijker om minder te eten. Maar daarnaast is het belangrijk om aan je leefstijl te werken.

Gezond eten, voldoende bewegen en andere leefstijlfactoren blijven belangrijk voor je gezondheid. Als je niet werkt aan je leefstijl, is de kans groter dat je na het stoppen met obesitasmedicatie weer aankomt. Daarom wordt obesitasmedicatie gebruikt in combinatie met aanpassingen in de leefstijl [2].

2. 7 tips om gezond af te vallen met obesitasmedicatie

In de tips hieronder lees je waar je tijdens het gebruik van obesitasmedicatie extra op kunt letten. Bespreek vragen over starten, stoppen of de dosering altijd met je behandelend arts.

Tip 1. Blijf voldoende en gezond eten

Door obesitasmedicatie heb je vaak minder trek en zit je sneller vol. Soms heb je zo weinig trek dat dat het lastig wordt om voldoende te eten. Ook als je misselijk bent door de medicatie, is het lastiger om voldoende te eten.

Houd daarom een aantal vaste eetmomenten aan. Je hoeft geen grote porties te eten. Kijk vooral naar wat je wél eet. Kies vooral voor onbewerkte voeding met gezonde voedingsstoffen. Zoals eiwitten, vezels, vitamines en mineralen.

Blijf ook variëren. Kies voor groente en fruit, volkoren graanproducten, peulvruchten, noten, (plantaardige) zuivel en andere eiwitrijke producten. Eet je langere tijd erg weinig, sla je vaak maaltijden over of val je erg snel af? Bespreek dit dan met je arts of diëtist. Een diëtist kan kijken of je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt en hoe je met kleinere porties toch zo volwaardig mogelijk kunt eten.

Gebruik niet zomaar nieuwe supplementen. Bespreek dit met je arts of een diëtist. Of een supplement nodig is, hangt af van je situatie.

Tip 2. Let op voldoende eiwit

Eiwitten zijn onder andere nodig voor de opbouw en het behoud van spieren. Als je door obesitasmedicatie veel minder eet, kan het lastiger worden om voldoende eiwit binnen te krijgen.

Gezonde volwassenen hebben ongeveer 0,83 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag nodig [4]. Bij gewichtsverlies wordt in sommige adviezen een hogere eiwitinname genoemd, bijvoorbeeld 1,2 tot 1,5 gram per kilo lichaamsgewicht [5]. Ook als je veel sport wordt een hogere aanbeveling gegeven. Maar bij mensen met een BMI van boven de 27,5 geldt deze berekening niet helemaal. Je kunt je eiwitbehoefte inschatten door uit te gaan van het gewicht dat je zou hebben bij een BMI van 27,5.

Voorbeeld: Ben je bijvoorbeeld 1,70 meter lang en heb je een BMI boven de 30? Dan reken je eerst uit welk gewicht daarbij hoort: 27,5 × 1,70 × 1,70 = ongeveer 79,5 kilo. Voor de algemene eiwitaanbeveling reken je vervolgens: 79,5 × 0,83 = ongeveer 66 gram eiwit per dag.

Maar hoeveel precies voor jou passend is, hangt onder andere af van je leeftijd, gewicht, gezondheid en hoeveel je beweegt. Als je volledig plantaardig eet, heb je 30% meer eiwit nodig dan iemand die niet volledig plantaardig eet. Een diëtist kan je helpen om te bepalen hoeveel eiwitten je nodig hebt.

Geen zorgen, je hoeft niet iedere gram eiwit bij te houden. Het helpt om bij elke maaltijd een eiwitbron te kiezen, zoals:

• yoghurt of kwark;
• ei;
• vis of kip;
• peulvruchten, zoals linzen en bruine bonen;
• tofu of tempé;
• ongezouten noten.

Heb je weinig trek? Begin dan eerst met het eiwitrijke onderdeel van je maaltijd.

Tip 3. Eet voldoende vezels en drink genoeg

Door obesitasmedicatie kun je last krijgen van je stoelgang. Je gaat bijvoorbeeld minder naar het toilet, hardere ontlasting krijgen of moeilijker kunnen poepen. Voldoende vezels, genoeg drinken en bewegen kunnen helpen om je darmen goed te laten werken.

Vezels zitten bijvoorbeeld in volkorenbrood en andere volkoren graanproducten, groente, fruit, peulvruchten en noten. Eet je nu nog weinig vezels? Bouw de hoeveelheid dan rustig op. Als je in een keer veel vezels gaat eten, kan je ook klachten krijgen.

Drink daarnaast voldoende. Voor volwassenen is 1,5 tot 2 liter drinken per dag een goede richtlijn. Als je sport en tijdens warme dagen heb je meer drinken nodig. Ook bewegen helpt om je darmen in beweging te houden. Probeer daarom iedere dag te bewegen, bijvoorbeeld door te wandelen of fietsen.

Heb je minder dan 3 keer per week ontlasting, is je ontlasting hard of moet je vaak hard persen? Dan kan er sprake zijn van verstopping. Heb je hier veel last van of helpen deze adviezen niet voldoende? Bespreek dit dan met je huisarts.

Tip 4. Kijk wat helpt bij misselijkheid of een vol gevoel

Misselijkheid en een vol gevoel komen vooral in het begin van de behandeling en na het verhogen van de dosering regelmatig voor [1]. De klachten worden vaak na verloop van tijd minder.

Heb je hier last van? Het kan helpen om:

• Kleinere porties te eten, eventueel wat vaker verdeeld over de dag;
• Rustig te eten en goed te kauwen;
• Te stoppen met eten als je vol zit;
• Niet direct na het eten te gaan liggen;
• Voldoende te blijven drinken, eventueel in kleine slokjes;
• Te kijken welke voedingsmiddelen jouw klachten erger maken.

Sommige mensen hebben bijvoorbeeld meer last na een vetrijke maaltijd, sterk gekruid eten, alcohol of koolzuur. Je hoeft deze producten niet standaard te vermijden. Kijk vooral wat je zelf merkt.

Ben je erg misselijk, moet je veel overgeven of lukt het nauwelijks om te eten of drinken? Neem dan contact op met je arts of apotheker. Doe dit ook als de klachten blijven aanhouden. Soms kan het nodig zijn om langer op dezelfde dosering te blijven of de dosering aan te passen. Pas je dosering niet zelf aan.

Tip 5. Blijf bewegen en train je spieren

Tijdens het afvallen verlies je meestal niet alleen vet. Een deel van het gewichtsverlies bestaat uit vetvrije massa, waaronder spiermassa [6]. Hoeveel spiermassa je verliest, verschilt per persoon. Niet al het verlies van vetvrije massa hoeft een probleem te zijn. Als je lichaamsgewicht afneemt, heeft je lichaam bijvoorbeeld minder spiermassa nodig om je gewicht te dragen.

Toch is het belangrijk om onnodig spierverlies zoveel mogelijk te beperken. Zeker als je ouder bent of al weinig spiermassa hebt. Spierversterkende oefeningen helpen om je spieren zoveel mogelijk te behouden tijdens het afvallen [3]. Het algemene advies van de Gezondheidsraad is om minimaal 2 keer per week spier- en botversterkende oefeningen te doen. Denk bij spierversterkende oefeningen aan squats, traplopen, opstaan uit een stoel of oefeningen met gewichten of weerstandsbanden. Botversterkende activiteiten zijn bijvoorbeeld wandelen, traplopen, hardlopen, springen en dansen.

Als je veel afvalt of sterker wilt worden, kan het ook helpen om je spieren vaker te trainen. Maar het belangrijkste is dat het haalbaar is en dat je het volhoudt. Lukt 1 keer per week? Begin daar dan mee. Je kunt het later altijd uitbreiden.

Daarnaast is het advies om minimaal 150 minuten per week matig intensief te bewegen, bijvoorbeeld door stevig te wandelen, te fietsen of in de tuin te werken [7].

Tip 6. Kijk ook naar slaap en ontspanning

Gezond afvallen gaat niet alleen over wat je eet en hoeveel je beweegt. Ook voldoende slaap en ontspanning zijn belangrijk voor je gezondheid. Te weinig slaap kan bijvoorbeeld invloed hebben op je eetlust en gewicht. Langdurige stress maakt het vaak lastiger om gezond te eten, voldoende te bewegen en goed te slapen.

Kijk daarom ook naar deze onderdelen van je leefstijl. Kijk vooral waar voor jou nog iets te verbeteren valt. Kies iets wat voor jou haalbaar is en wat je kunt volhouden.

Tip 7. Denk ook alvast aan de langere termijn

Obesitasmedicatie werkt zolang je het gebruikt. Na het stoppen kan je eetlust weer toenemen. Uit onderzoek met een van deze middelen bleek dat deelnemers in het jaar na stoppen gemiddeld ongeveer twee derde van het verloren gewicht weer aankwamen [8].

Dat betekent niet dat iedereen precies zoveel aankomt. Het laat vooral zien dat het behouden van gewichtsverlies na stoppen lastig kan zijn.

Gebruik de periode waarin je obesitasmedicatie gebruikt daarom ook om te kijken wat voor jou werkt en wat je op langere termijn kunt volhouden. Denk bijvoorbeeld aan een eetpatroon dat bij je past, regelmatig bewegen en voldoende aandacht voor slaap en ontspanning.

Misschien merk je tijdens het gebruik van obesitasmedicatie ook dat je minder vaak aan eten denkt. Dit wordt ook wel foodnoise genoemd. Na het stoppen met obesitasmedicatie kunnen deze gedachten ook weer toenemen. Daarom is het belangrijk om tijdens het gebruik van obesitasmedicatie na te denken hoe je hiermee omgaat.

3. Hoe begin je?

Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Kijk eerst waar voor jou de meeste winst te behalen is. Bijvoorbeeld:

• Eet je erg weinig? Probeer eerst weer voldoende en regelmatig te eten.
• Krijg je weinig eiwit binnen? Kijk hoe je bij elke maaltijd een eiwitbron kunt toevoegen.
• Heb je last van je stoelgang? Let dan extra op vezels, voldoende drinken en bewegen.
• Ben je vaak misselijk of zit je snel vol? Probeer een van de tips om je klachten te verminderen. Eet je hierdoor langere tijd te weinig? Zoek dan hulp.
• Doe je nog weinig spierversterkende oefeningen? Begin bijvoorbeeld met 1 of 2 keer per week en bouw dit rustig op.
• Slaap je te weinig of niet goed? Probeer een van onze tips om beter te slapen.
• Heb je veel stress? Ontdek wat bij jou helpt om stress te verminderen of leer om beter om te gaan met stress.

4. Conclusie

Obesitasmedicatie kan helpen om gewicht te verliezen, maar gezond afvallen gaat om meer dan het getal op de weegschaal. Omdat je minder eet en tijdens het afvallen ook spiermassa kunt verliezen, is het belangrijk om voldoende eiwitten en andere voedingsstoffen binnen te krijgen en je spieren te blijven gebruiken.

Ook de rest van je leefstijl blijft belangrijk. Blijf voldoende bewegen en besteed aandacht aan slaap en ontspanning. Kijk vooral wat voor jou haalbaar is en wat je op langere termijn kunt volhouden.

Heb je veel last van bijwerkingen, eet je erg weinig of twijfel je of je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt? Bespreek dit dan met je arts, apotheker of diëtist.