Hart- en vaatziekten
Je hart, je vaten en je leefstijl
Hart- en vaatziekten zijn voor het grootste deel geen genetische aandoeningen. Met leefstijlveranderingen kun je het risico op een hartinfarct of beroerte fors verkleinen.
Zelf aan de slag met hart- en vaatziekten?
Vul je e-mailadres in en ontvang het gratis werkboek hart- en vaatziekten. Je schrijft er je eigen stappen in. Je kunt het meteen downloaden. Daarna krijg je een paar korte mails die je op weg helpen.
Je hebt meer invloed op je hart dan je denkt.
Wat zijn hart- en vaatziekten?
Hart- en vaatziekten (HVZ) zijn aandoeningen van het hart en de bloedvaten. De bekendste vormen zijn een hartinfarct, beroerte, hartfalen en perifeer vaatlijden. In Nederland overlijden jaarlijks zo'n 38.000 mensen aan HVZ - het is nog steeds doodsoorzaak nummer één.
De reguliere behandeling richt zich op risicofactoren: bloeddrukverlagers (ACE-remmers, bètablokkers), cholesterolverlagers (statines), bloedverdunners (aspirine, clopidogrel) en bij hartfalen diuretica en ACE-remmers. Na een hartinfarct of beroerte volgt vaak hartrevalidatie met bewegingsprogramma's.
De INTERHEART-studie toonde aan dat 90% van het risico op een hartinfarct wordt bepaald door negen aanpasbare leefstijlfactoren: roken, slechte voeding, te weinig beweging, overmatig alcoholgebruik, overgewicht, hoge bloeddruk, diabetes, psychosociale stress en hoog cholesterol. Dat betekent dat je zelf enorm veel invloed hebt op je risico.
Leefstijl bij hart- en vaatziekten
Wat je hart en vaten beschermt, per leefstijlpijler
Voeding
Het mediterrane dieet verlaagt het risico op HVZ met 30%. Eet veel groenten, fruit, noten, peulvruchten, olijfolie en vette vis (omega-3). Beperk zout tot maximaal 6 gram per dag - dat verlaagt je bloeddruk met 5-10 mmHg. Vermijd transvetten en ultrabewerkt voedsel. Vezels uit volkoren producten verlagen het LDL-cholesterol.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij hart- en vaatziekten samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Infographic Vergroten (opent in een nieuw tabblad)Je hartrisico verkleinen met leefstijl
Tekst van de infographic
Je Leefstijl als Medicijn · Hart- en vaatziekten
Je hartrisico verkleinen met leefstijl
Tot 90 procent van de kans op een hartinfarct of beroerte wordt bepaald door leefstijl. Wat je eet, hoeveel je beweegt en of je rookt weegt zwaarder dan de meeste mensen denken.
Laat ultrabewerkt voedsel staan
Wie er het meeste van eet heeft 62 procent meer kans te overlijden
Beperk witbrood, pasta en frisdrank
Op de risicofactoren deed het koolhydraatarme dieet het best
Kies olijfolie, avocado en vette vis
Deze vetten verlagen juist het risico op hart- en vaatziekten
Meer bewegen
Bij mensen met hartklachten 12 tot 24 procent minder sterfte
Belaste spieren remmen ontsteking
En ze nemen glucose op zonder dat daar insuline voor nodig is
Onderbreek lang zitten
Wie weinig beweegt heeft hogere ontstekingswaarden in het bloed
Wat eronder ligt
Verstoorde stofwisseling
Na roken misschien wel de grootste risicofactor, en vaak onbesproken
Kleine LDL-deeltjes
De kleinste geven 3 tot 4 keer meer kans dan de grootste
Statines alleen is te weinig
Die verlagen de kans op sterfte met gemiddeld 14 procent; leefstijl voegt daar veel aan toe
Stoppen met roken
36 tot 44 procent minder sterfte bij mensen met hartklachten
Minder alcohol drinken
20 procent minder sterfte bij mensen met hartklachten
Twee nachten half zo lang slapen
Dat kan ook gezonde mensen insulineresistent maken
Slaap zeven tot negen uur
Beter slapen verbetert je insulinegevoeligheid en remt ontsteking
Houd chronische stress in toom
Cortisol verhoogt eetlust, bloedsuiker en ontsteking
Bouw rustmomenten in
Meer ontspanning verbetert je gevoeligheid voor insuline
Grootste winst
Stoppen met roken en je dieet aanpassen verlagen het sterfterisico het sterkst, meer dan statines alleen.
Preventie van hart- en vaatziekten is een optelsom van leefstijl en medicijnen, geen keuze tussen die twee. Heb je al een infarct gehad of gebruik je bloeddrukverlagers, statines of diabetesmedicatie, verander je leefstijl dan in overleg met je huisarts, cardioloog of internist. Stop nooit zelf met een behandeling.
Onderbouwing in het artikel Hart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?.
Verder met hart- en vaatziekten?
De leefstijlcheck staat bovenaan deze pagina.
Ontdek waar je staat
Doe het samen
Zelf aan de slag
Leer meer
Wat zegt de wetenschap?
De INTERHEART-studie (29.000 deelnemers, 52 landen) toonde aan dat 90% van het hartinfarctrisico wordt bepaald door negen aanpasbare leefstijlfactoren. Het PREDIMED-onderzoek bewees dat het mediterrane dieet het risico op hart- en vaatziekten met 30% verlaagt. Meta-analyses bevestigen dat 150 minuten beweging per week het risico op hartfalen met 28% vermindert. Stoppen met roken halveert het cardiovasculaire risico binnen één jaar.
WetenschapHart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?
Leefstijl en hart- en vaatziekten: ontdek hoe je met leefstijlveranderingen het risico kunt verlagen. Lees wetenschappelijke inzichten en praktische tips.
Webinar: Hoe kunnen jouw keuzes je hart en vaten beschermen?
Foto: JLAM
Wat zijn hart- en vaatziekten?
Hart- en vaatziekten (HVZ) zijn aandoeningen van het hart en de bloedvaten, zoals een hartinfarct, beroerte, hartfalen en perifeer vaatlijden.
Hoeveel mensen overlijden in Nederland aan hart- en vaatziekten?
Jaarlijks overlijden ongeveer 38.000 mensen in Nederland aan hart- en vaatziekten. Het is daarmee doodsoorzaak nummer één.
Welke leefstijlfactoren beïnvloeden het risico op een hartinfarct?
Volgens de INTERHEART-studie bepalen negen aanpasbare factoren samen 90% van het risico: roken, voeding, beweging, alcohol, overgewicht, bloeddruk, diabetes, stress en cholesterol.
Wat houdt de reguliere behandeling van hart- en vaatziekten in?
De behandeling richt zich op risicofactoren met bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers en bloedverdunners, en na een hartinfarct of beroerte vaak hartrevalidatie met bewegingsprogramma's.
Vervangt dit artikel medisch advies?
Nee, deze informatie vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je arts of behandelaar over jouw situatie en eventuele medicatie.
Artikelen over Hart- en vaatziekten
ArtikelBewegen als medicijn: wat fitheid doet voor je hart en brein
Neuroloog dr. Nico Weerkamp over fitheid, krachttraining en de beweegrichtlijn. Kijk het webinar terug met antwoorden op vragen van kijkers.
ArtikelZwangerschapsvergiftiging voorkomen: wat helpt, en wat het betekent voor je hart daarna
Wat helpt om zwangerschapsvergiftiging te voorkomen, en waarom een doorgemaakte pre-eclampsie iets zegt over je hart en bloedvaten daarna.
ArtikelGeen ochtenderectie meer: wat kan het betekenen?
Geen ochtenderectie meer? Dat kan door je bloedvaten komen, maar ook door hormonen, somberheid of medicijnen. Lees wanneer je naar de huisarts gaat.
ArtikelVisceraal vet bij mannen: het buikvet rond je organen
Visceraal vet is het buikvet rond je organen. Lees hoe je het met een meetlint in beeld brengt en welke leefstijlknoppen het aantoonbaar verminderen.
WetenschapLaaggradige ontsteking: de stille factor onder veel ziekten
Laaggradige ontsteking is de stille factor onder hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Zie wat voeding, beweging, slaap en stress ermee doen.
WetenschapVerzadigd vet: is het ongezond?
Is verzadigd vet ongezond? Lees wat groot onderzoek zegt over vet, cholesterol en je hart - en welke vetten je het best kiest.
WetenschapBloeddruk verlagen: wat werkt, en hoeveel scheelt het?
Hoge bloeddruk verlagen zonder extra pil? Ontdek welke leefstijlstappen bewezen werken, van koolhydraatbeperking tot zoutreductie en beweging.
ColumnUit de spreekkamer
Maar dokter, mijn cholesterol was laag en toch kreeg ik een hartinfarct
Je cholesterol was laag en toch kreeg je een infarct. De verklaring ligt in het aantal apoB-deeltjes en insulineresistentie, niet in cholesterol alleen.
Aan de slagBloeddruk meten thuis: zo doe je het goed
Bloeddruk meten thuis geeft een betrouwbaarder beeld dan bij de huisarts. Leer welke fouten je vermijdt en hoe je het stap voor stap goed aanpakt.
WetenschapHart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?
Leefstijl en hart- en vaatziekten: ontdek hoe je met leefstijlveranderingen het risico kunt verlagen. Lees wetenschappelijke inzichten en praktische tips.
Artikel‘Wijkaanpak kan als een verlengde arm van de arts zijn’
Leefstijladviezen zijn voor de patiënten vaak moeilijk op te volgen. In #GezondHelmond werkt cardioloog Jeroen Lammers aan een wijkgerichte aanpak.
ArtikelVerzadigd vet en cholesterol: uitleg van dr. Yvo Sijpkens
Aderverkalking ontstaat door een ontstekingsproces als gevolg van roken, zonlichttekort, hypertensie en hoge glucose- en insulinespiegels.