Diabetes type 2
Omkeerbaar met leefstijlverandering
Bij diabetes type 2 reageren je cellen minder goed op insuline. Dit is een aandoening die sterk wordt beïnvloed door je leefstijl, en die je vaak kunt omkeren of flink kunt verbeteren.
Wat is diabetes type 2?
Diabetes type 2 is een langdurige aandoening met verhoogde bloedsuikerwaarden. Het lichaam reageert verminderd op insuline. Dat heet insulineresistentie. Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat suiker uit je bloed in je cellen komt. Tegelijk kan de alvleesklier onvoldoende insuline produceren om dit te compenseren. De bloedsuiker blijft daardoor te hoog. Op den duur kan dat schade veroorzaken aan bloedvaten, nieren, zenuwen en ogen.
De gangbare behandeling begint met een medicijn dat de insulinegevoeligheid verbetert. Werkt dat onvoldoende, dan worden andere medicijnen toegevoegd, zoals sulfonylureumderivaten (stimuleren de alvleesklier), SGLT2-remmers (laten overtollige suiker via de urine afvoeren) of GLP-1-receptoragonisten (remmen de eetlust en verbeteren de insulineafgifte). Soms is insulinetherapie nodig. Deze behandelingen kunnen de bloedsuiker verbeteren, maar pakken de onderliggende insulineresistentie niet altijd aan. Sommige medicijnen kunnen zelfs bijdragen aan gewichtstoename.
Leefstijl bij diabetes type 2
Wat je bloedsuiker rustiger maakt, per leefstijlpijler
Voeding
Kies voor volwaardige, onbewerkte voeding. Vermijd ultrabewerkte producten met veel toegevoegde suikers. Die veroorzaken hoge insulinepieken en verergeren insulineresistentie. Beperk koolhydraten en kies voor voeding met een lage glycemische lading, zoals groenten, noten, vis en eieren.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij diabetes type 2 samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Diabetes type 2
Diabetes type 2 omkeren met leefstijl
Insulineresistentie ligt aan de basis van diabetes type 2 en speelt vaak al jaren voor de diagnose. Van de mensen die net de diagnose kregen keerde 67 procent de diabetes om door de suikerpieken aan te pakken.
Minder dan 50 gram koolhydraten
Deze sterke beperking pakt de oorzaken van insulineresistentie aan
Laat ultrabewerkt voedsel staan
Dat levert nu 61 procent van onze dagelijkse calorieën
Eet minder vaak op een dag
Minder maaltijden en tussendoortjes kan je insulinegevoeligheid verbeteren
150 minuten per week matig actief
Dat geeft een duidelijke daling van je bloedglucose
Zit niet hele dagen stil
Een week vooral zitten kan je 7 keer insulineresistenter maken
Blijf niet stilzitten voor het eten
Twee uur stilzitten verhoogt je glucosepiek met 45 procent
Slaap zeven tot negen uur
Een paar korte nachten maken ook gezonde mensen al insulineresistent
Bescherm je nachtrust
Vaste tijden, een donkere koele kamer en schermen weg voor het slapen
Stress voedt insulineresistentie
Cortisol en sluimerende ontsteking maken je cellen ongevoeliger voor insuline
Plan elke dag een rustmoment
Wandelen, ademhalingsoefeningen of meditatie: kies wat jij volhoudt
Stop met roken
Rokers krijgen na koolhydraten een hogere insulinepiek
Laat frisdrank en vruchtensap staan
Vloeibare suiker geeft de snelste piek in je bloedsuiker
Zelf meten
Draag twee weken een glucosemeter
Je ziet meteen welk eten bij jou een piek geeft
Doe iets met wat je ziet
Ruil die producten om en meet opnieuw; je ziet ook het effect van bewegen en slapen
Grootste winst
Minder koolhydraten is de sterkste hefboom: 57 procent van de deelnemers kwam in remissie.
Geen medisch advies. Diabetes type 2 vraagt medische controle van bloedwaarden, ogen, nieren en zenuwen. Gebruik je insuline, sulfonylureum-tabletten of bloeddrukmedicijnen, dan kan sterke koolhydraatbeperking je bloedsuiker of bloeddruk te laag maken. Stop nooit zelf met medicatie, maar bespreek elke verandering met je huisarts of internist.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel Insulineresistentie omkeren: wat werkt en wat niet. Reviewers: dr. Yvo Sijpkens (Internist HMC & IHCH | Voorzitter medisch-wetenschappelijke adviesraad JLAM | Medisch Adviseur & Docent) en dr. Adriaan Kooy (Associate Professor of Medicine (UMCG) | Internist of Vascular Medicine (Treant Care Group) | Director and PI (Bethesda DRC)).
Ervaringen met leefstijl bij diabetes type 2
Zo ging het bij anderen met diabetes type 2
Een compleet nieuw mens dankzij leefstijl
Ik moest aan de medicatie voor diabetes type 2, maar wilde eerst zelf met leefstijl aan de slag. Ik viel 25 kilo af door te wandelen en gezonder te eten, en ben een nieuw mens geworden
Lizette Tabak
Doe-het-zelven op Haïti, het bijzondere leefstijlverhaal van Evelien de Gier
Met een plunjezak met pillen voor mijn hoge bloeddruk en diabetes type 2 ging ik door het leven. Maar stapsgewijs wist ik mijn leven te veranderen. Ik kwam echt in een positieve spiraal terecht.
Evelien de Gier
Van diabetes 2 naar gezondheid en geluk
Ik ben een stuk fitter geworden. Daardoor ben ik ook een stuk gelukkiger geworden.
Ien Janssen-Derks
Aan de slag met je gezondheid
Wij ondersteunen jou met informatie, supportgroepen, recepten, materialen en webinars
SupportgroepDiabetes 2 Doorbreken
Supportgroep voor mensen met diabetes type 2 die leefstijl als medicijn inzetten.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten voor natuurlijk voedsel, koolhydraatarm of ketogeen, veel groenten en eiwitrijk.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
Insulineresistentie ligt aan de basis van diabetes type 2. Meerdere meta-analyses en gerandomiseerde studies tonen aan dat koolhydraatbeperking de insulineresistentie effectief kan aanpakken. Het kan de bloedsuiker verlagen, de behoefte aan medicatie verminderen en in sommige gevallen diabetes type 2 omkeren. Ook beweging verbetert de insulinegevoeligheid aanzienlijk.
Slaaptekort en langdurige stress verergeren insulineresistentie. Goede slaaphygiëne en stressmanagement zijn daarom waardevolle aanvullingen. Een gecombineerde aanpak van voeding, beweging, slaap en stressmanagement biedt de beste resultaten. Leefstijlaanpassingen zijn een krachtige aanvulling op medische behandeling.
WetenschapInsulineresistentie omkeren: wat werkt en wat niet
Insulineresistentie is in veel gevallen omkeerbaar. Lees wat er in je lichaam misgaat bij diabetes type 2 en welke stappen in voeding en beweging werken.
Webinar: Diabetestypering bij type 2 voor meer maatwerk in behandeling en leefstijl
Foto: JLAM
Artikelen over Diabetes type 2
ArtikelPeer support helpt mensen om diabetes type 2 te verslaan, zegt BMJ
Peer support helpt mensen met diabetes type 2 hun gezondheid verbeteren via leefstijl, zonder extra zorg of medicatie, blijkt uit BMJ-onderzoek.
ArtikelZwangerschapsdiabetes voorkomen en aanpakken met leefstijl
Zwangerschapsdiabetes voorkomen? Bewegen werkt het best. Wat helpt tijdens de zwangerschap, en waarom de grootste winst erna ligt.
ArtikelVisceraal vet bij mannen: het buikvet rond je organen
Visceraal vet is het buikvet rond je organen. Lees hoe je het met een meetlint in beeld brengt en welke leefstijlknoppen het aantoonbaar verminderen.
ArtikelLaaggradige ontsteking: de stille factor onder veel ziekten
Laaggradige ontsteking is de stille factor onder hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Zie wat voeding, beweging, slaap en stress ermee doen.
ArtikelJicht: hoe voorkom je een volgende aanval?
Wat helpt echt bij jicht? Gewicht, voeding, alcohol, beweging en slaap op een rij, naast de medische behandeling. Met uitleg over urinezuur.
ArtikelZo maak je een goede start met intervaltraining
Starten met intervaltraining? Ontdek hoe je veilig begint, je intensiteit voelt zonder meter en rustig opbouwt, ook met een chronische aandoening.
ColumnSmart Health City: hoe Helmond het voorbeeld wordt voor andere steden
Deloitte noemt de smart health community een wereldwijde trend richting 2030. Helmond brengt hem nu al in praktijk, als voorbeeld voor elke stad.
ColumnDe JLAM Blauwdruk: van burgerinitiatief naar bewezen zorgmodel
Diabetes type 2 is omkeerbaar en een leefstijlaanpak is 13 keer goedkoper. Zo bouwen 21.000 mensen samen een bewezen model voor gezondheidszorg.
ColumnWelke professor moet ik geloven?
Experts spreken elkaar tegen over gezonde voeding. Waarom er geen universeel antwoord is, en hoe je zelf de regie pakt over je gezondheid.
WetenschapOsteoporose: hoe houd je je botten sterk?
Botontkalking aanpakken met leefstijl. Ontdek wat beweging, voeding en valpreventie doen voor je botten, en waar de grenzen van het bewijs liggen.
ArtikelGLP-1 medicatie én leefstijl: webinar met Dr Sijpkens
Internist dr. Yvo Sijpkens over wat GLP-1-medicatie doet, wat de keerzijden zijn en welke rol koolhydraatbeperking speelt. Kijk het webinar terug.
WetenschapInsulineresistentie omkeren: wat werkt en wat niet
Insulineresistentie is in veel gevallen omkeerbaar. Lees wat er in je lichaam misgaat bij diabetes type 2 en welke stappen in voeding en beweging werken.
ArtikelHanno Pijl: waarom de leefstijlbeweging onomkeerbaar is
Hoe leefstijlgeneeskunde chronische ziekten kan voorkomen en omkeren met voeding, beweging en minder stress. Interview met professor Hanno Pijl.
Artikel2diabeat: samen werken aan een gezondere wijk
2diabeat is een landelijk programma dat diabetes type 2 aanpakt in de wijk. Lees over de wijkaanpak, de mensen erachter en hoe jij kunt meedoen.
ArtikelLuc Hagenaars: obesitas is geen kwestie van eigen schuld
Luc Hagenaars over waarom obesitas geen kwestie van eigen schuld is, en wat er dan wel moet veranderen in onze omgeving.
ArtikelDuurzaam gezond met de ZWEM: Zaterdag Wegen En Meten
De leefstijl meetbaar maken en verbeteren met sociale steun: in de ZWEM komt onze filosofie tot uiting.
WetenschapTherapeutische koolhydraatbeperking
Ontdek hoe therapeutische koolhydraatbeperking de metabole gezondheid verbetert en obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bestrijdt. Lees meer!
ErvaringDoe-het-zelven op Haïti, het bijzondere leefstijlverhaal van Evelien de Gier
Als zendeling op Haïti werd Evelien de Gier steeds ongezonder. Lees hoe ze haar leefstijlverandering aanpakte en in een positieve spiraal kwam.
ArtikelVoordelen van het gebruik van een glucosesensor
Wat levert een glucosesensor je op? Continu zicht op je bloedsuiker, vroege signalen van insulineresistentie en inzicht in welk eten bij jou past.
ArtikelVoeding Leeft: het succesverhaal van Keer Diabetes2 Om
Valt diabetes type 2 om te keren? Voeding Leeft bewijst het al jarenlang. Waar komt het succes van het programma vandaan?
ErvaringVan diabetes 2 naar gezondheid en geluk
Door werkstress verwaarloosde Ien Janssen-Derks haar gezondheid, tot de diagnose diabetes type 2. Met steun van een supportgroep keerde ze de aandoening om.
ErvaringDiabetes omkeren doe je zo
Twee videoportretten van mensen die hun diabetes type 2 omkeerden. De lessen van Lizette Tabak en Achiekoela Sadhoe.
ErvaringZeven vragen aan Karla Reurink
Karla Reurink keerde haar diabetes type 2 zelfstandig om en helpt nu als vrijwilliger anderen om hun gezonde leefstijl vast te houden.
ArtikelHoe het helemaal mis ging met diabetes
Recensie van Rethinking Diabetes van Gary Taubes. Hoe het heeft kunnen gebeuren dat de diabeteszorg achter de verkeerde muziek ging aanlopen.
ErvaringZeven vragen aan Edward Reynhout
Vrijwilliger Edward Reynhout is supportgroepbeheerder en wandelbegeleider: 'Als het mij lukt om van de pillen af te komen, waarom zou ik anderen niet helpen?'
ArtikelZeven vragen aan Piet van Ommeren
Zeven vragen aan vrijwilliger Piet van Ommeren: er is veel voordeel te behalen als de zorg beter over leefstijl zou voorlichten.
Artikel2x winnaar Het Beste Diabetesidee
Stichting Je Leefstijl Als Medicijn was in 2023 2x winnaar Het Beste Diabetesidee van het Diabetes Fonds én ontving daarnaast de publieksprijs!
Artikel3 redenen om asperges te eten
Asperges zijn superfood van eigen bodem. In de maanden april, mei en juni kun je verse asperges krijgen. Vezelrijk en boordevol vitaminen en mineralen.
ArtikelInterview Maarten Ploeg, programmadirecteur 2diabeat
Gemeentes, gebruik wat er al is. Wat we hebben geleerd is dat de wijkgerichte aanpak werkt. Aldus Maarten Ploeg programmadirecteur van 2Diabeat.
ArtikelHoe Achiekoela zijn omgeving inspireert bij het omkeren van diabetes
Toen Achiekoela Sadhoe merkte dat hij zijn diabetes kon omkeren, besloot hij anderen te gaan helpen hetzelfde te bereiken
ArtikelMarcelis Boereboom en Amber Heijneman over diabetes type 1
Hoewel ze 45 jaar verschillen kunnen Amber Heijneman en Marcelis Boereboom elkaar vinden in een actieve houding in de omgang met diabetes type 1.
ErvaringHoe Lizette Tabak haar diabetes type 2 wist om te keren
Toen Lizette Tabak hoorde dat ze diabetes type 2 had, werd ze lid van een supportgroep van Je Leefstijl Als Medicijn. Inmiddels zijn haar waardes onder controle
ArtikelVan ziekenzorg naar gezondheidszorg: Een veteraan met een missie
Een podcast van Bea Pols met Wim Tilburgs. Een veteraan met een missie. Van ziekenzorg naar gezondheidszorg met Stichting Je Leefstijl Als Medicijn.
ArtikelHet effect van eiwitten op je bloedsuiker
Eiwitten, koolhydraten en vetten zijn voedselgroepen die energie geven. Ze worden macronutriënten genoemd. Alle drie hebben ze een effect op je bloedsuiker.
ArtikelWim Tilburgs: ‘Alles wat je met liefde doet groeit’
Eén missie, één doel, samen strijden voor verandering. Wim Tilburgs te gast in de podcast van Richard de Leth; OERsterk, de podcast.
ArtikelWim Tilburgs in het boek Lichter Door William Cortvriendt
In zijn boek Lichter beschrijft William Cortvriendt het verhaal van Wim Tilburgs en zijn vrouw Saïda. Samen vielen zij 60 kilo af. Wim doorbrak zijn diabetes 2.
ArtikelHet suikerhuis mensen met diabetes helpen op een laagdrempelige manier
leefstijlgeneeskunde komt nauwelijks terecht komt bij het merendeel van de mensen die dit het meest nodig hebben. Het suikerhuis zoekt ze op.
ArtikelDiabetypering: de uniforme diabetes type 2-patiënt bestaat niet
Diabetes type 2-patiënten worden vaak over één kam geschoren. Door de oorzaak van de ziekte te zoeken, heeft de behandeling meer succes.
ArtikelVan patiënt naar actiënt naar citizen science
De verandering van het zorgstelsel vraagt om een nieuwe visie op de rol van patiënt. Van patiënt naar actiënt naar citizen science.
ArtikelDiabetici met een migratieachtergrond raken de weg kwijt in de zorg
Diabetici met een migratieachtergrond raken de weg kwijt in de zorg. Stichting Je Leefstijl Als Medicijn samen met Younes Bouadi zoekt naar oplossingen.
ArtikelHoe Elly van haar medicijnen af kwam
Toen haar buikomvang een kijkoperatie in de weg stond, besloot Elly haar leefstijl om te gooien. Na een week kon ze stoppen met pillen.
ArtikelGoede resultaten leefstijlprogramma voor mensen met diabetes type 2
De deelnemers van het online programma verloren gemiddeld 6,3 kg, de buikomvang nam met 7,6 cm af en het HbA1c ging met 12 mmol/mol omlaag.
ArtikelLeefstijladviseur Nina de Rooij; “Doelen stellen doe het SMART”
Zie je de noodzaak om je leefstijl te gaan veranderen? Leefstijladviseur Nina de Rooij geeft je tips hoe je dit SMART kan doen.
ArtikelVeel vragen en een lang gesprek met leefstijlprofessor Hanno Pijl
Hanno Pijl over leefstijlgeneeskunde, de gezondheidscoach, eHealth het PGO en de Health Data Community. Is hij hoogleraar diabetologie of leefstijlprofessor
ArtikelDr. Yvo Sijpkens over verzadigd vet en cholesterol in een ketogene leefstijl
Aderverkalking ontstaat door een ontstekingsproces als gevolg van roken, zonlichttekort, hypertensie en hoge glucose- en insulinespiegels.
ArtikelAanpak diabetes bij Marokkaanse mensen
Het mediterraan dieet is meer dan een dieet het is een leefstijl. Maar ook de overzijde van de Middellandse Zee kent deze leefstijl zoals in Marokko.
ArtikelMetabole Chirurgie of Je Leefstijl Als Medicijn?
Heb je diabetes type 2 en obesitas dan heb je de keuze. Een operatie of Je Leefstijl Als Medicijn. Wat kies jij?
ErvaringDiabetes en diabetesmedicatie uitgelegd door diëtiste Chantal Verwest
Tekening-diëtiste en sportfanaat Chantal Verwest heeft animatie filmpjes gemaakt waarmee ze op eenvoudige manier uitleg geeft over diabetes en medicatie.
ArtikelDe ultieme gids voor intermittent fasting (IF)
Intermittent fasting of IF, hoe werkt het precies? Ideaal voor vetverlies en verhoogde mentale helderheid tot autofagie en verbeterde insulinegevoeligheid.
ArtikelDe ultieme keto-gids voor beginners
Een ketogeen voedingspatroon brengt je lichaam in ketose, waarbij vet de primaire energiebron wordt. Wat betekent dat voor je gezondheid en hoe begin je?
ArtikelDiabetes type 2 omkeren: de ervaringen van Johan Dezutter
Op 8 oktober een bloedsuikerspiegel van bijna 300 (16) en een gewicht van 127 kilo. Na goed 8 weken ben ik 11 kilo afgevallen en mijn bloedwaarden stabiel.
ArtikelKetogeen dieet veroorzaakt insulineresistentie
Het ketogeen dieet veroorzaakt inderdaad insulineresistentie met als gevolg hogere nuchtere glucosewaardes. Artsen geven hierdoor vaak een onjuiste diagnose
ErvaringMonique Koffeman
Monique Koffeman is een Leefstijl Als Medicijn coach. Dit zijn ervaringsdeskundigen getraind in het toepassen van de vijf zuilen van een gezonde leefstijl.
ArtikelHet Pioppi dieet door cardioloog Aseem Malhotra
Het pioppi dieet door cardioloog Aseem Malhotra is meer dan een dieet. Het is een leefstijl als medicijn bij metabole ziekten als diabetes en hartproblemen.
ArtikelGoed afvallen is vet verliezen en spieren opbouwen
Meer dan de helft van de Nederlanders heeft overgewicht en wil er wat aan doen. Maar belangrijk is het dat je zorgt dat je je spiermassa behoudt of vergroot
ArtikelBeperk suiker en zetmeel en overwin diabetes
Door suiker en zetmeel in zijn dieet te beperken heeft Nathan Gill, lid van het Europees Parlement zijn diabetes type 2 om kunnen keren. Hij komt in actie.
ArtikelLeefstijlboeken
Boeken over gezondheid, voeding en leefstijl, aanbevolen door artsen en ervaringsdeskundigen. Van koolhydraatarm koken tot handboeken voor de zorg.
ArtikelHet ketogeen dieet als medicijn
Met het ketogeen dieet kun je makkelijk afvallen of diabetes type 2 omkeren. Maar wat is het ketogeen dieet precies? En wat kan het voor jou betekenen?
ArtikelDiabetes type 2 genezen Ben van Ommen TNO
Nederland telt een miljoen mensen met diabetes type 2. Volgens TNO-onderzoeker Ben van Ommen kan een groot deel genezen door leefstijl in plaats van medicatie.
ArtikelDuurzame gedragsverandering: de beste manier
Manieren voor een duurzame gedragsverandering. Kleine stapjes en haalbare doelen. Een gewoonteverandering is eenvoudiger als jij buiten je vaste routine bent.
ArtikelGenezen van diabetes type 2: onderzoek van TNO en het LUMC
Diabetes type 2 genezen vraagt geen symptoombestrijding maar leefstijlgeneeskunde: voeding, beweging, slaap, stress en gedragsverandering, aldus TNO en LUMC.
ArtikelHet paleo dieet: oergezond volgens hoogleraar Hanno Pijl
Paleovoeding is goed voor mensen in een voorstadium van diabetes, ontdekten Hanno Pijl en zijn vrouw onderzoeker en arts Esther van Zuuren.
ArtikelFit met voeding: interview met Wim en Saida Tilburgs
Medicatie is gratis maar gezond gedrag en investeren in je eigen gezondheid, dát moeten je zelf betalen. Dit bespreken Saïda en Wim Tilburgs met Fit & Voeding
ArtikelInterview met Professor Hanno Pijl
Vragen aan en antwoorden van Professor Hanno Pijl naar aanleiding van zijn voedingsadvies. Over het gebruik van olijfolie en het matig consumeren van vlees.