Hart- en vaatziekten
Leefstijl bepaalt 90% van het risico
Hart- en vaatziekten zijn voor het grootste deel geen genetische aandoeningen. Met leefstijlveranderingen kun je het risico op een hartinfarct of beroerte fors verkleinen.
Wat zijn hart- en vaatziekten?
Hart- en vaatziekten (HVZ) zijn aandoeningen van het hart en de bloedvaten. De bekendste vormen zijn een hartinfarct, beroerte, hartfalen en perifeer vaatlijden. In Nederland overlijden jaarlijks zo'n 38.000 mensen aan HVZ - het is nog steeds doodsoorzaak nummer één.
De reguliere behandeling richt zich op risicofactoren: bloeddrukverlagers (ACE-remmers, bètablokkers), cholesterolverlagers (statines), bloedverdunners (aspirine, clopidogrel) en bij hartfalen diuretica en ACE-remmers. Na een hartinfarct of beroerte volgt vaak hartrevalidatie met bewegingsprogramma's.
De INTERHEART-studie toonde aan dat 90% van het risico op een hartinfarct wordt bepaald door negen aanpasbare leefstijlfactoren: roken, slechte voeding, te weinig beweging, overmatig alcoholgebruik, overgewicht, hoge bloeddruk, diabetes, psychosociale stress en hoog cholesterol. Dat betekent dat je zelf enorm veel invloed hebt op je risico.
Leefstijl bij hart- en vaatziekten
Wat je hart en vaten beschermt, per leefstijlpijler
Voeding
Het mediterrane dieet verlaagt het risico op HVZ met 30%. Eet veel groenten, fruit, noten, peulvruchten, olijfolie en vette vis (omega-3). Beperk zout tot maximaal 6 gram per dag - dat verlaagt je bloeddruk met 5-10 mmHg. Vermijd transvetten en ultrabewerkt voedsel. Vezels uit volkoren producten verlagen het LDL-cholesterol.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij hart- en vaatziekten samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Hart- en vaatziekten
Je hartrisico verkleinen met leefstijl
Tot 90 procent van de kans op een hartinfarct of beroerte wordt bepaald door leefstijl. Wat je eet, hoeveel je beweegt en of je rookt weegt zwaarder dan de meeste mensen denken.
Laat ultrabewerkt voedsel staan
Wie er het meeste van eet heeft 62 procent meer kans te overlijden
Beperk witbrood, pasta en frisdrank
Op de risicofactoren deed het koolhydraatarme dieet het best
Kies olijfolie, avocado en vette vis
Deze vetten verlagen juist het risico op hart- en vaatziekten
Meer bewegen
Bij mensen met hartklachten 12 tot 24 procent minder sterfte
Belaste spieren remmen ontsteking
En ze nemen glucose op zonder dat daar insuline voor nodig is
Onderbreek lang zitten
Wie weinig beweegt heeft hogere ontstekingswaarden in het bloed
Wat eronder ligt
Verstoorde stofwisseling
Na roken misschien wel de grootste risicofactor, en vaak onbesproken
Kleine LDL-deeltjes
De kleinste geven 3 tot 4 keer meer kans dan de grootste
Statines alleen is te weinig
Die verlagen de kans op sterfte met gemiddeld 14 procent; leefstijl voegt daar veel aan toe
Stoppen met roken
36 tot 44 procent minder sterfte bij mensen met hartklachten
Minder alcohol drinken
20 procent minder sterfte bij mensen met hartklachten
Twee nachten half zo lang slapen
Dat kan ook gezonde mensen insulineresistent maken
Slaap zeven tot negen uur
Beter slapen verbetert je insulinegevoeligheid en remt ontsteking
Houd chronische stress in toom
Cortisol verhoogt eetlust, bloedsuiker en ontsteking
Bouw rustmomenten in
Meer ontspanning verbetert je gevoeligheid voor insuline
Grootste winst
Stoppen met roken en je dieet aanpassen verlagen het sterfterisico het sterkst, meer dan statines alleen.
Geen medisch advies. Preventie van hart- en vaatziekten is een optelsom van leefstijl en medicijnen, geen keuze tussen die twee. Heb je al een infarct gehad of gebruik je bloeddrukverlagers, statines of diabetesmedicatie, verander je leefstijl dan in overleg met je huisarts, cardioloog of internist. Stop nooit zelf met een behandeling.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel Hart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?. Reviewer: dr. Jeroen Lammers (Cardioloog/ Leefstijlspecialist | Elkerliek Ziekenhuis | #GezondHelmond).
Aan de slag met leefstijl
Praktische hulpmiddelen om vandaag nog te beginnen
SupportgroepLeefstijl Als Medicijn Platform
Het platform op Facebook voor leefstijl en gezondheidsinformatie.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten voor een hartgezond voedingspatroon. Mediterraan, veel groenten en gezonde vetten.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
De INTERHEART-studie (29.000 deelnemers, 52 landen) toonde aan dat 90% van het hartinfarctrisico wordt bepaald door negen aanpasbare leefstijlfactoren. Het PREDIMED-onderzoek bewees dat het mediterrane dieet het risico op hart- en vaatziekten met 30% verlaagt. Meta-analyses bevestigen dat 150 minuten beweging per week het risico op hartfalen met 28% vermindert. Stoppen met roken halveert het cardiovasculaire risico binnen één jaar.
WetenschapHart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?
Leefstijl en hart- en vaatziekten: ontdek hoe je met leefstijlveranderingen het risico kunt verlagen. Lees wetenschappelijke inzichten en praktische tips.
Webinar: Hoe kunnen jouw keuzes je hart en vaten beschermen?
Foto: JLAM
Wat zijn hart- en vaatziekten?
Hart- en vaatziekten (HVZ) zijn aandoeningen van het hart en de bloedvaten, zoals een hartinfarct, beroerte, hartfalen en perifeer vaatlijden.
Hoeveel mensen overlijden in Nederland aan hart- en vaatziekten?
Jaarlijks overlijden ongeveer 38.000 mensen in Nederland aan hart- en vaatziekten. Het is daarmee doodsoorzaak nummer één.
Welke leefstijlfactoren beïnvloeden het risico op een hartinfarct?
Volgens de INTERHEART-studie bepalen negen aanpasbare factoren samen 90% van het risico: roken, voeding, beweging, alcohol, overgewicht, bloeddruk, diabetes, stress en cholesterol.
Wat houdt de reguliere behandeling van hart- en vaatziekten in?
De behandeling richt zich op risicofactoren met bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers en bloedverdunners, en na een hartinfarct of beroerte vaak hartrevalidatie met bewegingsprogramma's.
Vervangt dit artikel medisch advies?
Nee, deze informatie vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je arts of behandelaar over jouw situatie en eventuele medicatie.
Artikelen over Hart- en vaatziekten
ArtikelZwangerschapsvergiftiging voorkomen: wat helpt, en wat het betekent voor je hart daarna
Wat helpt om zwangerschapsvergiftiging te voorkomen, en waarom een doorgemaakte pre-eclampsie iets zegt over je hart en bloedvaten daarna.
ArtikelGeen ochtenderectie meer: wat je bloedvaten je vertellen
Geen ochtenderectie meer? Vaak is dat een vroeg signaal van je bloedvaten, jaren voor hartklachten. Lees de oorzaken en wanneer je naar de huisarts gaat.
ArtikelEndometriose: wat kun je doen aan de klachten?
Wat helpt echt bij endometriose? Behandeling van de pijn zelf, elektrotherapie, slaap en darmklachten, en waarom afvallen hier geen advies is.
ArtikelVisceraal vet bij mannen: het buikvet rond je organen
Visceraal vet is het buikvet rond je organen. Lees hoe je het met een meetlint in beeld brengt en welke leefstijlknoppen het aantoonbaar verminderen.
ArtikelLast van overgangsklachten? Ontdek per klacht wat kan helpen
Opvliegers, slecht slapen of stemmingswisselingen? Ontdek per overgangsklacht wat kan helpen en wanneer je naar de huisarts gaat.
ArtikelWat doet langdurige stress met je gezondheid? Ontdek de gevolgen
Langdurige stress raakt je hormonen, hart, darmen, afweer, slaap en hersenen. Lees wat stress doet en hoe je lichaam weer kan herstellen.
ArtikelLaaggradige ontsteking: de stille factor onder veel ziekten
Laaggradige ontsteking is de stille factor onder hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Zie wat voeding, beweging, slaap en stress ermee doen.
ArtikelZo maak je een goede start met intervaltraining
Starten met intervaltraining? Ontdek hoe je veilig begint, je intensiteit voelt zonder meter en rustig opbouwt, ook met een chronische aandoening.
ArtikelPsychose en leefstijl: wat helpt, en wat niet
Wat is een psychose en wat kun je er zelf aan doen? Cannabis, slaap, beweging en naasten hebben het sterkste bewijs, voeding het zwakste - naast de behandeling.
WetenschapVerzadigd vet: is het ongezond?
Is verzadigd vet ongezond? Lees wat groot onderzoek zegt over vet, cholesterol en je hart - en welke vetten je het best kiest.
WetenschapBloeddruk verlagen: wat werkt, en hoeveel scheelt het?
Hoge bloeddruk verlagen zonder extra pil? Ontdek welke leefstijlstappen bewezen werken, van koolhydraatbeperking tot zoutreductie en beweging.
ColumnMaar dokter, mijn cholesterol was laag en toch kreeg ik een hartinfarct
Je cholesterol was laag en toch kreeg je een infarct. De verklaring ligt in het aantal apoB-deeltjes en insulineresistentie, niet in cholesterol alleen.
Aan de slagBloeddruk meten thuis: zo doe je het goed
Bloeddruk meten thuis geeft een betrouwbaarder beeld dan bij de huisarts. Leer welke fouten je vermijdt en hoe je het stap voor stap goed aanpakt.
WetenschapHart- en vaatziekten: hoe verklein je je risico?
Leefstijl en hart- en vaatziekten: ontdek hoe je met leefstijlveranderingen het risico kunt verlagen. Lees wetenschappelijke inzichten en praktische tips.
WetenschapTherapeutische koolhydraatbeperking
Ontdek hoe therapeutische koolhydraatbeperking de metabole gezondheid verbetert en obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bestrijdt. Lees meer!
Artikel‘Wijkaanpak kan als een verlengde arm van de arts zijn’
Leefstijladviezen zijn voor de patiënten vaak moeilijk op te volgen. In #GezondHelmond werkt cardioloog Jeroen Lammers aan een wijkgerichte aanpak.
ArtikelRadar Extra deel 2 over cholesterol: wat kun je zelf doen?
In het tweede deel van de Radar over cholesterol volgt Antoinette Hertsenberg mensen met een hoog cholesterol die hun voedingspatronen onder de loep nemen.
ArtikelAntoinette Hertsenberg onderzoekt feiten en fabels over cholesterol
Hoe lager je cholesterol, hoe beter. Maar is dat wel zo? Antoinette Hertsenberg gaat voor een Radar Extra tweeluik op zoek naar de waarheid. AVROTROS NPO 1
ArtikelTV programma Radar over cholesterol en cholesterolverlagers
Veel mensen hebben bijwerkingen van statines. 80% van de deelnemers van onze diabetesgroep kreeg ze en driekwart van de mensen hadden last van bijwerkingen.
ArtikelCardiovasculair risicomanagement richtlijn 2019
Hoe berekent je huisart het risico dat jij een hart en vaat ziekte krijgt en op grond daarvan beslist de huisarts of hij je medicatie voorschrijft.