Ga naar inhoud
Leefstijl webinars - leren van artsen en onderzoekers. Onze webinars
Artikel

Lichttherapie bij winterdepressie: helpt een daglichtlamp echt?

Word je elke herfst somber en moe, en gaat het in de lente vanzelf weer beter? Dan kan het om een winterdepressie gaan. Veel mensen kopen in die tijd een daglichtlamp. Zo'n lamp helpt bij een deel van de mensen, als je de goede lamp op de goede manier gebruikt.

Gepubliceerd:
Vrouw geniet van zonlicht bij het raam

Foto: Ruslan Sikunov via Pexels

Kernboodschappen van dit artikel (leestijd 6 minuten)

  • Winterdepressie: Bij een winterdepressie ben je twee jaar achter elkaar in de herfst of winter depressief. In de lente gaan de klachten weer over.

  • De lamp helpt: Elke ochtend licht van een daglichtlamp vermindert de klachten een beetje tot matig. Cognitieve gedragstherapie, een vorm van gesprekstherapie, werkt ongeveer even goed.

  • Alleen een echte lichttherapielamp: Je hebt een lamp nodig die 10.000 lux wit licht geeft, zonder uv-licht. Een gewone felle lamp is niet genoeg.

  • Zo gebruik je hem: Zit een week lang elke ochtend, direct na het wakker worden, een half uur op ongeveer 35 centimeter van de lamp.

  • Helpt het niet: Merk je na twee tot drie weken niets, dan zijn er andere behandelingen, zoals gesprekstherapie.

  • Daarnaast: Een vast dagritme, elke dag naar buiten, bewegen en contact met anderen helpen ook.

1. Wat is een winterdepressie?

Bij een winterdepressie heb je twee jaar achter elkaar in de herfst of winter een depressie. In de lente gaan de klachten steeds weer weg. Je hebt dan de gewone klachten van een depressie: je voelt je somber, hebt bijna nergens plezier in en bent heel moe. Vaak komen er typische winterklachten bij. Je wilt veel slapen en veel eten, vooral zoete dingen. Je armen en benen voelen zwaar, en je bent sneller boos en huilt sneller [1].

Een winterdepressie komt waarschijnlijk door minder daglicht. Daglicht bepaalt hoeveel slaaphormoon je lichaam maakt. Dat hormoon regelt wanneer je wakker bent en wanneer je slaapt: je biologische klok. Krijg je weinig daglicht, dan maak je meer slaaphormoon. Daar kun je overdag last van hebben: je voelt je moe, slaperig en somber [1].

Licht in de ochtend is goed voor je biologische klok en daarmee voor je slaap [2]. Op dat idee draait lichttherapie: elke ochtend extra fel licht van een speciale lamp. Maar helpt zo'n lamp ook echt tegen de somberheid?

2. Helpt een daglichtlamp tegen winterdepressie?

Ja, bij een deel van de mensen. Wie elke ochtend voor een lichttherapielamp zit, heeft minder klachten dan wie zwak licht krijgt. Ook knappen meer mensen echt op [3]. Gemiddeld nemen de klachten een beetje tot matig af. De meeste mensen hebben weinig last van de lamp [4].

Cognitieve gedragstherapie werkt op korte termijn ongeveer even goed [2, 5]. Bij die vorm van gesprekstherapie leer je anders om te gaan met sombere gedachten en met wat je op een dag doet. De lamp is dus één goede keuze, maar niet de enige.

Het gaat dan wel om een speciale lamp met fel licht. Wat voor lamp heb je nodig?

3. Welke lamp heb je nodig?

Een lichttherapielamp, in de winkel vaak daglichtlamp genoemd, geeft 10.000 lux wit licht. Lux is de maat voor hoe fel licht is. Licht van 10.000 lux is veel feller dan een gewone lamp, maar minder fel dan buiten op een zonnige dag. Een lichttherapielamp geeft geen uv-licht. Daardoor is hij minder schadelijk voor je ogen dan zonlicht [1].

Wit licht lijkt het best te werken, beter dan groen, blauw of rood licht [6]. Kies dus een lamp met wit licht.

Hoe verder je van de lamp af zit, hoe zwakker het licht wordt [2]. Kijk daarom bij het kopen of de lamp op ongeveer 35 centimeter nog 10.000 lux geeft. Je hebt geen recept nodig. Je kunt een lamp kopen of huren, bijvoorbeeld bij een thuiszorgwinkel of online [1, 2].

Met de goede lamp in huis is de volgende vraag: hoe gebruik je hem?

Zelf aan de slag met depressie?

Vul je e-mailadres in en ontvang het gratis werkboek depressie. Je schrijft er je eigen stappen in. Je kunt het meteen downloaden. Daarna krijg je een paar korte mails die je op weg helpen.

Kleine stappen die je stemming steunen, naast je behandeling.

Meer over dit werkboek

Weet je nog niet met welke leefstijlpijler je begint? Doe de leefstijlcheck

4. Hoe gebruik je de lamp?

Begin meteen als je wakker bent. Ga op ongeveer 35 centimeter van de lamp zitten. Houd je ogen open, maar kijk niet recht in de lamp. Blijf zo 30 minuten zitten. Ondertussen kun je lezen, ontbijten of je opmaken. Doe dit elke ochtend, een week lang [1, 2].

Vaak is die ene week al genoeg. Merk je nog te weinig, ga dan nog één tot twee weken door. Helpt de lamp na twee tot drie weken niet, dan is het tijd voor een andere behandeling. Na zes weken heeft doorgaan met de lamp geen zin meer [1, 2].

Elke ochtend een half uur fel licht in je gezicht: is dat wel goed voor je ogen?

5. Is lichttherapie veilig?

Lichttherapie heeft weinig bijwerkingen. Sommige mensen worden misselijk, krijgen hoofdpijn of vermoeide ogen, of voelen zich onrustig. Gebruik je de lamp laat op de dag, dan val je moeilijker in slaap [1]. Bij gezonde mensen die geen medicijnen gebruiken, lijkt de lamp veilig voor de ogen [7].

Overleg eerst met je huisarts bij een netvliesziekte, diabetes, reumatoïde artritis, zonne-allergie of medicijnen die je lichtgevoelig maken, zoals plaspillen of bepaalde pijnstillers [1].

Bij een bipolaire stoornis, met sombere en uitgelaten periodes, kan de lamp je stemming laten omslaan, dus beslist je psychiater of je hem gebruikt [8].

En wat als de lamp niet bij je past of niet helpt?

6. Wat helpt nog meer bij een winterdepressie?

Helpt de lamp niet, of kun je hem niet gebruiken? Dan zijn er andere behandelingen. Je huisarts kan je helpen met de praktijkondersteuner of je verwijzen naar een psycholoog. Ook medicijnen tegen depressie zijn een mogelijkheid, die je met je huisarts bespreekt [1]. Gesprekken met een psycholoog zijn bij een winterdepressie een volwaardige keuze, want cognitieve gedragstherapie werkt even goed als de lamp [5].

Daarnaast helpen de gewone adviezen bij een depressie. Houd een vast dagritme aan, ga elke dag naar buiten, beweeg en zoek contact met andere mensen [1]. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Kies één gewoonte om mee te beginnen, bijvoorbeeld elke ochtend een korte wandeling. Zo krijg je meteen daglicht in de ochtend, en dat is goed voor je biologische klok [2].

Hoe bewegen je stemming helpt, lees je in bewegen bij depressie en angst. Tips om met ochtendlicht en vaste tijden je slaapritme te verbeteren, staan in slaapritme verbeteren. Wat je verder zelf kunt doen naast een behandeling, lees je in depressie: wat kun je zelf doen?.

7. Conclusie: wat kun je zelf doen?

Een daglichtlamp vermindert de klachten van een winterdepressie bij een deel van de mensen, met weinig bijwerkingen. Je hebt daarvoor wel een echte lichttherapielamp nodig, die je elke ochtend gebruikt.

  • Kies een lamp die op ongeveer 35 centimeter nog 10.000 lux wit licht geeft. Je kunt hem kopen of huren, zonder recept.

  • Zit er elke ochtend direct na het opstaan 30 minuten voor, op ongeveer 35 centimeter.

  • Merk je na een week te weinig, ga dan nog één tot twee weken door. Helpt het na twee tot drie weken niet, ga dan naar je huisarts.

  • Ga elke dag naar buiten, het liefst 's ochtends. Begin met één gewoonte, zoals een korte ochtendwandeling.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet je voor een daglichtlamp zitten?

Zit elke ochtend 30 minuten voor een lamp van 10.000 lux, op ongeveer 35 centimeter. Vaak is een week genoeg [1, 2].

Mag je een daglichtlamp ook 's avonds gebruiken?

Liever niet. Gebruik je de lamp laat op de dag, dan val je moeilijker in slaap. Het beste moment is direct na het wakker worden [1, 2].

Kun je al in het najaar met een daglichtlamp beginnen?

Ja. Krijg je elk jaar een winterdepressie, dan kun je al in het najaar met de lamp beginnen. Begin dan net voor het moment waarop je klachten het jaar ervoor begonnen [2]. Of je dat doet, kies je zelf [9].

Helpt een daglichtlamp ook bij andere depressies?

Ja, ook bij een depressie buiten de winter kan fel licht helpen, naast gesprekstherapie of medicijnen [10].

Dit artikel is gebaseerd op 10 bronnen.
  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. Ik heb een winterdepressie, wat helpt ertegen? Thuisarts.nl; 2026 [geraadpleegd 16 nov 2026]. Link
  2. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Depressie (M44). Versie 3.3. Utrecht: NHG; 2026 [geraadpleegd 16 nov 2026]. Link
  3. Pjrek E, Friedrich ME, Cambioli L, Dold M, Jäger F, Komorowski A, et al. The efficacy of light therapy in the treatment of seasonal affective disorder: a meta-analysis of randomized controlled trials. Psychother Psychosom. 2020;89(1):17-24. DOI
  4. Chen ZW, Zhang XF, Tu ZM. Treatment measures for seasonal affective disorder: a network meta-analysis. J Affect Disord. 2024;350:531-536. DOI
  5. Rohan KJ, Mahon JN, Evans M, Ho SY, Meyerhoff J, Postolache TT, et al. Randomized trial of cognitive-behavioral therapy versus light therapy for seasonal affective disorder: acute outcomes. Am J Psychiatry. 2015;172(9):862-869. DOI
  6. Wan Y, Ding J, Fan M, Huang H. Effectiveness of visible light for seasonal affective disorder: a systematic review and network meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2025;104(27):e43107. DOI
  7. Brouwer A, Nguyen HT, Snoek FJ, van Raalte DH, Beekman ATF, Moll AC, et al. Light therapy: is it safe for the eyes? Acta Psychiatr Scand. 2017;136(6):534-548. DOI
  8. Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. Richtlijn Bipolaire stoornissen, module Lichttherapie bij bipolaire stoornis. Utrecht: Federatie Medisch Specialisten; 2015 [geraadpleegd 16 nov 2026]. Link
  9. Nussbaumer-Streit B, Forneris CA, Morgan LC, Van Noord MG, Gaynes BN, Greenblatt A, et al. Light therapy for preventing seasonal affective disorder. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD011269. DOI
  10. Tong H, Dong N, Lam CLM, Lee TMC. The effect of bright light therapy on major depressive disorder: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Asian J Psychiatr. 2024;99:104149. DOI

Nieuwsbrief

Elke maand iets gezonds in je inbox.

Auteur

Jaap Versfelt
Jaap Versfelt

Directeur-bestuurder sinds 2024

Gerelateerde artikelen