Menstruatiecyclus: fasen, klachten & huisarts

Wat gebeurt er tijdens je menstruatiecyclus?

Je menstruatiecyclus bestaat uit verschillende fasen en wordt aangestuurd door hormonen. De cyclus begint met je menstruatie. Het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten, waardoor je bloed verliest. Door veranderingen in hormonen kun je in deze periode menstruatieklachten krijgen, zoals buikkrampen, vermoeidheid of stemmingswisselingen.

Na je menstruatie bouwt je lichaam het baarmoederslijmvlies weer op en rijpt er een eicel. Rond het midden van je cyclus vindt de eisprong plaats. Daarna maakt je lichaam zich klaar voor een mogelijke zwangerschap. Als er geen bevruchting plaatsvindt, dalen de hormoonwaarden weer en begint de cyclus opnieuw.

Een cyclus duurt gemiddeld 21 tot 35 dagen en kan per maand wat verschillen. Een bloeding betekent trouwens niet altijd dat er een eisprong is geweest. Bij sommige vormen van anticonceptie kun je een onttrekkingsbloeding krijgen. Dit is een bloeding door hormonen uit de anticonceptie en geen echte menstruatie.

Je menstruatie vertelt veel over je gezondheid

Je menstruatiecyclus wordt aangestuurd door een samenwerking tussen je hersenen en je eierstokken. Dit hormoonsysteem reageert op signalen uit je lichaam, zoals stress, voeding, beweging, slaap en herstel. Daardoor kan je menstruatie veranderen als je lichaam uit balans raakt. Dit kan je bijvoorbeeld merken doordat:

je menstruatie onregelmatig wordt;
je cyclus ineens korter of langer duurt;
je veel meer of juist minder bloed verliest;
je menstruatie tijdelijk wegblijft.

Wanneer is het belangrijk om je menstruatie te laten onderzoeken?

Een verandering in je menstruatie betekent niet altijd dat er iets aan de hand is. Je cyclus kan bijvoorbeeld tijdelijk veranderen door stress, ziekte, reizen of een periode waarin je anders eet, slaapt of beweegt.

Er zijn wel signalen waarbij het goed is om contact op te nemen met je huisarts. Bijvoorbeeld als:

je menstruatie langere tijd wegblijft (en je niet zwanger bent);
je cyclus vaak korter is dan 21 dagen of langer dan 35 dagen duurt;
je ineens veel meer of minder bloed verliest dan je gewend bent;
je bloed verliest tussen je menstruaties door of na het vrijen;
je zoveel pijn of klachten hebt dat het je dagelijks leven beïnvloedt.

Ook heel hevig bloedverlies is een reden om dit te bespreken. Je merkt dit bijvoorbeeld als je vaak moet verschonen, dubbele bescherming nodig hebt of grote bloedstolsels verliest. Veel bloedverlies kan leiden tot een tekort aan ijzer.

Soms ligt er een oorzaak achter deze klachten, zoals een verstoring in je hormonen, endometriose, vleesbomen (myomen) of polyendocrien metabool ovariumsyndroom (PMOS). Je huisarts kan helpen om uit te zoeken wat er speelt.

De invloed van je leefstijl op je menstruatiecyclus

Je leefstijl heeft invloed op je menstruatiecyclus. Langdurige stress, te weinig eten, intensief sporten zonder voldoende herstel en slecht slapen kunnen ervoor zorgen dat je cyclus verandert. Je menstruatie kan bijvoorbeeld onregelmatig worden of tijdelijk wegblijven. Ook snel aankomen of afvallen kan invloed hebben op je hormonen en cyclus. Een gezonde leefstijl ondersteunt je lichaam en helpt je hormonen goed te functioneren.

Zo ondersteun je een gezonde menstruatiecyclus met je leefstijl

Verminderen van menstruatieklachten

Veel vrouwen hebben tijdens of vlak voor hun menstruatie klachten, zoals buikkrampen, hoofdpijn, vermoeidheid, een opgeblazen gevoel of stemmingswisselingen. Klachten die vooral vóór de menstruatie optreden, heten premenstruele klachten (PMS). Hoeveel last je hiervan hebt, verschilt per persoon. Een gezonde leefstijl kan de kans op sommige klachten verkleinen of ervoor zorgen dat klachten minder heftig zijn.

Maar ook als je gezond leeft, kun je menstruatieklachten hebben. Er zijn verschillende dingen die je op het moment zelf kunt doen om de klachten te verlichten. Denk bijvoorbeeld aan voldoende rust nemen, blijven bewegen en warmte gebruiken bij buikkrampen.

Conclusie

Je menstruatiecyclus geeft informatie over hoe het met je lichaam gaat. Kleine schommelingen zijn normaal. Aanhoudende veranderingen kunnen een signaal zijn dat je lichaam meer rust of aandacht nodig heeft. Door je cyclus te leren kennen, herken je deze veranderingen sneller. Blijven je menstruatie of klachten duidelijk afwijken van wat voor jou normaal is? Neem dan contact op met je huisarts.

Menstruatie