Menstruatiecyclus: klachten en wat je zelf kunt doen

Op deze pagina:

Herken je een klacht? Hier lees je verder

Wat je merkt	Waar het over kan gaan	Waar je verder leest
Vaker dan elke twee uur verschonen, stolsels groter dan een 2-euromunt, de hele maand moe	Hevig bloedverlies, vaak met een lege ijzervoorraad	Hevige menstruatie en ijzertekort
Pijn die niet zakt van een pijnstiller, pijn bij het vrijen, darmklachten die meebewegen met je cyclus	Endometriose	Endometriose: wat kun je doen aan de klachten?
Veel bloedverlies met een opgezette buik, vaak moeten plassen, rugpijn	Vleesbomen	Vleesbomen in de baarmoeder
Onregelmatige of wegblijvende cyclus, acne, haargroei op kin of buik	PMOS (tot 2026 PCOS)	PCOS en afvallen: wat wél werkt
Prikkelbaar, somber of doodmoe in de week vóór je menstruatie, weg zodra je ongesteld bent	PMS, bij zware klachten PMDD	PMS en PMDD aanpakken met leefstijl
Buikkrampen of hoofdpijn rond je menstruatie, zonder de klachten hierboven	Menstruatieklachten	Menstruatieklachten verminderen
Epilepsie met meer aanvallen rond je menstruatie	Catameniale epilepsie	Epilepsie en ongesteldheid

Zoek in de linkerkolom de regel die op jou lijkt. Een klacht in de linkerkolom betekent niet dat je die aandoening hebt; de klacht is de reden om er bij je huisarts naar te vragen.

1. Wat zegt je cyclus over je gezondheid?

Je menstruatiecyclus reageert op stress, eten, bewegen en slaap: wordt je cyclus onregelmatig, korter of langer, of blijft je menstruatie weg, dan is dat een reden om te kijken hoe je eet, slaapt en beweegt. Bij te weinig eten, veel sporten of langdurige stress kan je lichaam de eisprong uitstellen of tijdelijk overslaan. Een menstruatiecyclus van 21 tot 35 dagen is normaal; vlak na je eerste menstruatie en richting de overgang mag je cyclus onregelmatig zijn.

Deze week

Noteer drie maanden lang de eerste dag van je menstruatie in je agenda. Is je menstruatie opeens duidelijk anders dan je gewend bent, neem dat lijstje dan mee naar je huisarts. Hoe leefstijl je cyclus steunt, lees je in Zo ondersteun je een gezonde menstruatiecyclus met je leefstijl.

2. Menstruatieklachten: wat helpt tegen pijn en PMS?

Bij buikkrampen helpen warmte op je onderbuik, rustig blijven bewegen en ontspanning. Bij PMS zit de winst in niet roken, weinig drinken, meer bewegen en gedragstherapie. Vrouwen die roken krijgen ruim twee keer zo vaak PMS als vrouwen die nooit rookten. Stress is bij PMS eerder een gevolg van de klachten dan de oorzaak; ontspanning maakt de week vóór je menstruatie wel draaglijker. Bij PMDD zijn de stemmingsklachten zo zwaar dat werk en relaties eronder lijden. PMDD-klachten horen bij de huisarts thuis, met leefstijl als aanvulling.

Deze week

Houd vanaf vanavond twee cycli lang bij hoe je je voelt, elke dag op de dag zelf. Per klacht staat het advies in Menstruatieklachten verminderen? Ontdek wat kan helpen; de zware kant en de PMS-kalender vind je in PMS en PMDD aanpakken met leefstijl.

3. Hevig bloedverlies: wanneer is het te veel?

Hevig is bloedverlies dat je leven raakt: doorlekken, grote stolsels, 's nachts opstaan om te verschonen. Twee tot vijf van de tien vrouwen krijgen ermee te maken. Verlies je bij je menstruatie meer ijzer dan je opneemt, dan raakt eerst je ijzervoorraad op en zakt pas daarna je hemoglobine, de stof in je bloed die zuurstof vervoert. Een lege ijzervoorraad merk je al vóór er bloedarmoede is: moe, slecht concentreren, kortademig op de trap. De gewone bloedtest op hemoglobine mist die eerste stap.

Deze week

Maak een afspraak en vraag om een ferritinebepaling naast je hemoglobine; ferritine is de meting van je ijzervoorraad. Vraag in datzelfde gesprek waar het bloedverlies vandaan komt. Wat je verder zelf doet, staat in Hevige menstruatie en ijzertekort: wat je zelf kunt doen. IJzerrijk eten staat in 12 bronnen van ijzer.

4. Endometriose: wat kun je zelf doen?

Bij endometriose groeit weefsel dat lijkt op het slijmvlies van je baarmoeder buiten de baarmoeder; de pijn zelf laat je door een arts behandelen. Stoppen met roken telt het zwaarst. Slecht slapen laat je apart behandelen, en bewegen doe je voor je energie: je pijn zakt er niet van. Afvallen is bij endometriose geen advies: vrouwen met een hoger gewicht krijgen de diagnose juist minder vaak. Vrouwen in Nederland wachten na hun eerste klachten doorgaans meer dan zeven jaar op de diagnose.

Deze week

Herken je de klachten uit de tabel, zeg dan bij je huisarts letterlijk dat je aan endometriose denkt. Een normale echo sluit endometriose niet uit, dus houd vol als er niets uitkomt. Wat het meeste oplevert staat bovenaan in Endometriose: wat kun je doen aan de klachten?.

5. Vleesbomen: wat helpt en wat niet?

Vleesbomen zijn goedaardige gezwellen van de baarmoederspier. De meeste vrouwen krijgen ze ooit; een kwart tot een derde krijgt er klachten van. Vleesbomen groeien op de vrouwelijke hormonen en worden na de overgang meestal kleiner. Leefstijl vervangt hier geen behandeling. Vraag wel om je ijzervoorraad, je vitamine D, je tailleomtrek en je bloeddruk. Vitamine D slikken remde bij vrouwen met een tekort de groei van de vleesboom; of vitamine D ook je bloedverlies of je pijn scheelt, is nooit gemeten.

Deze week

Vraag deze maand zelf om die vier metingen, want de Nederlandse richtlijnen zeggen niets over leefstijl. Wat je met elke uitslag doet, lees je in Vleesbomen in de baarmoeder: wat je zelf kunt doen.

6. PMOS: waarom blijft je cyclus weg?

Bij PMOS (tot 2026 PCOS) blijft de eisprong vaak uit: je cyclus is onregelmatig of blijft weg, je ziet vaker acne en overbeharing, en zwanger worden duurt langer. Bij de helft tot zeventig procent van de vrouwen met PMOS reageert het lichaam minder goed op insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed je cellen in laat, en dat gebeurt ook bij een normaal gewicht. Eten dat je bloedsuiker minder laat pieken verlaagt je insuline én je testosteron, en bewegen maakt je gevoeliger voor insuline, ook als je gewicht gelijk blijft. Tel daarbij geen calorieën; dat werkt bij PMOS niet.

Deze week

Ruil deze week frisdrank en vruchtensap voor water. Blijft je menstruatie maandenlang helemaal weg, meld dat dan bij je huisarts. Waarom afvallen bij PMOS zo moeizaam gaat en wat wél werkt, lees je in PCOS en afvallen: waarom het zo lastig is en wat wél werkt. Wil je zwanger worden, lees dan verder op de pagina Kinderwens.

7. Anticonceptie en je cyclus

Bij hormonale anticonceptie is de bloeding in de stopweek meestal een onttrekkingsbloeding en geen echte menstruatie. Blijft die bloeding weg, bijvoorbeeld bij de prikpil, dan is dat niet schadelijk. Een koperspiraal kan juist voor meer of heviger bloedverlies zorgen. Verandert je cyclus door je anticonceptie, of wil je stoppen of wisselen? Bespreek je anticonceptie dan met je huisarts. Wat anticonceptie met je lichaam doet, komt in een apart artikel over anticonceptie; dat volgt nog.

8. Waar begin je?

Kies één pijler die bij jouw klacht past; leefstijl staat naast de behandeling van je huisarts en vervangt die niet.

Alle tips voor gezond eten: ijzer uit vlees, vis, ei en peulvruchten; thee en koffie een uur naast je maaltijd.
Zo kom je aan genoeg beweging: rustig bewegen bij krampen, voor je energie bij endometriose, voor je insuline bij PMOS.
Beter slapen begint hier: slecht slapen en menstruatieklachten versterken elkaar.
Manieren om te ontspannen: langdurige stress kan je cyclus veranderen.
Meer contact in je week: zoek mensen die je geloven, en open zelf het gesprek met je huisarts.
Grip op roken, alcohol en medicijngebruik: roken en alcohol hangen het duidelijkst samen met meer premenstruele klachten.

Weet je niet waar te beginnen, doe dan de leefstijlcheck: binnen vijf minuten weet je welke pijler bij jou het meeste scheelt.

Klachten die je dagelijks leven bepalen zijn altijd een reden voor je huisarts; vraag door als het antwoord "dat hoort erbij" is. Wil je het samen doen, dan zijn onze supportgroepen gratis. Andere levensfasen vind je op de pagina Vrouwengezondheid.