Overgang bij mannen: wat er echt verandert

Op deze pagina:

1. Visceraal vet: wat doet buikvet met je hormonen?

Visceraal vet zit rond je organen en stuurt hormonen en ontstekingsstoffen je bloedbaan in. Neemt het toe, dan verschuift er veel tegelijk: je gevoeligheid voor insuline (het hormoon dat je bloedsuiker regelt), je testosteron, je bloeddruk, je vetwaarden. Schiet de opslagruimte onder je huid tekort, dan hoopt vet zich ook op in je lever. Leververvetting komt bij vier op de tien mannen voor, tegenover een kwart van de vrouwen.

Mannen met een laag testosteron hebben vaker het metabool syndroom: de combinatie van buikvet, een verhoogde bloeddruk, een hoge bloedsuiker en ongunstige vetwaarden. Kom je aan, dan zakt je testosteron; blijf je op gewicht, dan blijft het bij de meeste mannen tot op hoge leeftijd vrijwel gelijk.

Pak vandaag een meetlint en meet je buikomvang; dat getal is je beginpunt. Hoe je verder meet en hoe je dit vet kwijtraakt, staat in Visceraal vet bij mannen: het buikvet rond je organen.

2. Testosteron natuurlijk verhogen: wat werkt echt?

Je testosteron beweegt mee met je gewicht, je slaap en je alcoholgebruik. Eén week van vijf uur slaap per nacht verlaagt het testosteron overdag al met 10 tot 15 procent, becijferde Eve Van Cauter van de University of Chicago. Wie via voeding afvalt, krijgt gemiddeld een hoger testosteron in zijn bloed; verder werkt er minder dan verkopers beweren. Inspanning geeft een piek vlak na de training, en die piek is binnen een halfuur weer weg. Op je testosteron in rust verandert training niets, of je nu kracht, duur of allebei doet. Trainen doe je dus voor je spieren, je conditie en je energie; afvallen doe je voor je testosteron.

Laat je testosteron 's ochtends prikken, want dan is het het hoogst. Is de waarde laag, dan hoort daar een tweede meting achteraan voordat iemand er iets aan verbindt. Regel de meting bij je huisarts: een thuistest geeft je één getal zonder die tweede meting.

Wat wél werkt, wat niet, en wat de potjes uit de webshop waard zijn, lees je in ons artikel Testosteron natuurlijk verhogen met leefstijl.

3. Geen ochtenderectie meer: wat betekent dat?

Gaat het niet meer zoals vroeger, en gebeurt er 's ochtends niets meer, dan is de doorbloeding meestal de oorzaak. Een erectie vraagt bloedvaten die soepel meegeven. De cardioloog Piero Montorsi uit Milaan beschreef waarom je problemen daar het eerst merkt: de slagaders in de penis zijn 1 tot 2 millimeter dun, die in het hart 3 tot 4 millimeter, en de dunste lopen het eerst vast. Daarom merk je schade aan je bloedvaten vaak in de slaapkamer voordat je er iets van aan je hart merkt.

Blijft de ochtenderectie weg, schrijf dan op sinds wanneer en noem het bij je huisarts. De uitleg begint bij Geen ochtenderectie meer: wat je bloedvaten je vertellen; wat je er daarna aan kunt doen staat in Erectiele disfunctie: signaal van je gezondheid en wat je eraan kunt doen.

4. Hoe herken je een depressie bij mannen?

Harder werken, meer drinken, een kort lontje, je terugtrekken: zo begint een depressie bij mannen vaak. De standaardvragenlijst bij de huisarts vraagt naar somberheid, verdriet en schuldgevoel; drank, woede en risicogedrag blijven buiten beeld. Een vragenlijst die dat wél doet, herkende bij mannen na een suïcidepoging ruim vier op de vijf depressies; de standaardlijst bleef steken op ruim de helft.

In Nederland overlijden mannen ruim twee keer zo vaak door zelfdoding als vrouwen, meldt het RIVM. Waarom bereikt de zorg mannen dan slechter dan vrouwen?

Alle zes de signalen, en wat je als partner kunt doen, staan in Depressie bij mannen: 6 signalen die je makkelijk mist.

5. Prostaatklachten: wat kun je er zelf aan doen?

Vanaf een jaar of vijftig groeit de prostaat bij veel mannen langzaam. De groei is goedaardig en iets anders dan prostaatkanker, al lijken de klachten deels op elkaar: je moet er 's nachts vaker uit, de straal wordt minder krachtig en je blaas voelt niet leeg.

Prostaatkanker kun je met leefstijl niet voorkomen; de kans op de agressieve vorm stuur je wel bij. Wie rookt overlijdt vaker aan prostaatkanker, wie gestopt is niet meer. Ook overgewicht hangt met de agressieve vorm samen.

Voor de plasklachten zelf noemt de richtlijn van het Nederlands Huisartsen Genootschap bekkenbodem- en blaastraining: die training leverde bovenop de gewone medicatie ruim twee extra punten op de klachtenscore op. Aangeboden krijg je de training lang niet altijd, dus vraag erom.

Wat je verder zelf aan plasklachten kunt doen en wat daarvan bewezen is, staat in ons artikel Prostaatklachten: wat je zelf kunt doen met leefstijl.

6. Waar begin je?

Begin met één ding. Wat hieronder staat kun je in elke volgorde oppakken.

Beter slapen - slaap raakt je insuline en je hormoonritme tegelijk.
Anders eten - minder ultrabewerkt eten, de pakjes en zakjes uit de fabriek (kant-en-klaarmaaltijden, chips, koek uit een pak, gezoete ontbijtgranen), houdt je insuline rustiger. De achtergrond staat bij metabole disfunctie: wat er gebeurt als je stofwisseling ontregeld raakt.
Meer bewegen - doe kracht en duur allebei: dat maakt je gevoeliger voor insuline en houdt je spiermassa op peil.
Leren ontspannen - hoeveel stress je voelt en hoeveel stresshormoon er in je bloed zit lopen niet gelijk op; ga dus af op je slaap en je energie.
Contact houden - contact met andere mensen houdt somberheid op afstand.
Minder drinken - een stap die je vanavond al kunt zetten; alcohol raakt meerdere hormonen tegelijk.

7. Waar vind je hulp?

Klachten die je dagelijks leven bepalen zijn een reden voor je huisarts. Ook een erectie die wegblijft, plassen dat 's nachts je slaap kost of somberheid die weken aanhoudt hoort op het spreekuur. Schrijf op sinds wanneer je de klacht merkt en neem dat mee. Vraag door als het antwoord “dat hoort bij je leeftijd” is.

Wil je het niet in je eentje doen: onze supportgroepen zijn gratis. Leefstijl staat naast je behandeling en vervangt die niet; stop nooit met medicijnen zonder overleg met je arts.