Zelf koken, uitgenodigd worden voor een diner met familie of een kerstetentje in een restaurant. Hoe je de kerst ook viert, als je je om gezondheidsredenen aan een aangepast eetpatroon houdt, kan dat behoorlijk uitdagend zijn. Lees hoe drie vrijwilligers desalniettemin een fijne kerst vieren.

Marina’s tips voor stressvrije feestdagen:

Marina Boeser eet sinds 2017 strikt glutenvrij en koolhydraatarm, en houdt zo haar migraine onder controle. Ze weet inmiddels hoe ze tijdens de feestdagen voorkomt dat ze de verkeerde dingen eet. ‘Het is een kwestie van goed plannen, slimme keuzes maken en goed overleggen met familieleden.’

Organiseer zelf het kerstdiner: als jij kookt, heb je volledige regie. Je bepaalt wat er op tafel staat en voorkomt zo verrassingen.
Bereid gerechten op tijd voor: stoofgerechten zoals een kipstoofschotel of boeuf bourguignon kun je prima de dag ervoor maken. Dat geeft rust op de kerstdag zelf.
Houd het simpel en puur: kook met pure ingrediënten en kies voor gerechten die je al eens eerder hebt gemaakt. Zeker tijdens drukke dagen is eenvoud een zegen.
Zorg voor voldoende variatie: maakt altijd twee of meer groentegerechten. Voor mijn gasten haal ik vaak een aardappelgerecht bij de traiteur: die hoef ik enkel op te warmen in de oven.
Let op alcohol en suiker: ik drink geen alcohol en vermijd suikerrijke gerechten. Zelfs van een klein beetje drank of teveel suiker kan ik al een migraineaanval krijgen.
Overleg met mede-koks: wanneer iedereen een gang maakt, overleg dan vooraf duidelijk wat je wel en niet verdraagt. Ik maak meestal zelf het hoofdgerecht: zo weet ik zeker dat het goed is.
Communiceer over ‘addertjes onder het gras’: waarschuw mede-koks voor ingrediënten die onschuldig lijken, maar nare klachten kunnen veroorzaken. Zo is een bouillonblokje funest voor mij omdat hier MSG, de kunstmatige smaakversterker E621, inzit. Ook van een beetje bloem in de soep kan ik flink last krijgen. Maizena en aardappelzetmeel als bindmiddel verdraag ik weer wel.
Zorg voor voldoende rust: twee avonden achter elkaar kerst vieren kan wat veel zijn. Als het toch niet anders kan, zorg ik voor voldoende rust overdag.
Neem kleine porties: soms zit er toch onverwachts iets verkeerds in een gerecht. Door niet te veel te eten blijft de impact beperkt

Uit eten met kerst

Beslis mee over de locatie: ik denk graag mee over waar we gaan eten. Ik moet er vooraf een goed gevoel bij hebben.
Bekijk de menukaart vooraf: vaak zijn die online te vinden, beoordeel of er voldoende lekkers wordt geserveerd.
Bel het restaurant vooraf: leg je voedingspatroon uit en vraag wat mogelijk is. Veel keukens denken graag mee, maar moeten het wél vooraf weten. Vraag of ze de saus apart kunnen serveren, of bloem of suiker kunnen weglaten.
Vraag naar de bereiding: als je eenmaal aan de kerstdis zit, kun je alsnog voor verrassingen komen te staan. Vraag gerust hoe iets is bereid om ellende te voorkomen.
Neem een veilig tussendoortje mee: ik heb altijd een zakje glutenvrije nootjes of snacks in mijn tas als ik op bezoek ben en er geen veilige borrelhapjes op tafel staan.

Victorien’s tips:

Bij Victorien Madsen werd in 2006 colitis ulcerosa vastgesteld, een vorm van IBD (een chronische inflammatoire darmziekte). Dankzij het strikte Specifiek Koolhydraten Dieet (SCD) houdt ze haar klachten onder controle. Als coördinator van de IBD en Leefstijl-supportgroep helpt ze anderen hetzelfde te doen, ook tijdens de feestdagen. Dit zijn haar tips:

Eet vooraf iets kleins: honger maakt je kwetsbaarder voor impulsieve keuzes. Eet vooraf een eitje, wat groenten of noten. Dat geeft rust aan tafel.
Let op portiegrootte: mensen met IBD verdragen vaak geen grote maaltijden. Kies daarom voor kleinere porties en spreid je eten over de dag.
Beperk alcohol: alcohol in combinatie met afwijkend eten verhoogt het risico op klachten. Neem je eigen favoriete alcoholvrije drankje mee als dat helpt.
Praat over je aandoening: hoe beter mensen jouw situatie begrijpen, hoe meer rekening ze kunnen houden.
Manage verwachtingen: geef van tevoren aan dat plannen kunnen veranderen. Dat scheelt stress en geeft ruimte om goed voor jezelf te zorgen.
Check de toiletten: als je uit eten gaat, is het prettig te weten waar de toiletten zijn.
Gun jezelf rust: sociale activiteiten kosten energie. Plan herstelmomenten in en voel je niet schuldig.

Tips van Tineke

Tineke Bakker koos jaren geleden voor een gezondere leefstijl nadat ze kampte met hoge bloeddruk en overgewicht. Ze viel 14 kilo af, en voelt zich sindsdien beter dan ooit. Haar man die 20 kilo afviel, wist met een koolhydraatarme leefstijl zijn diabetes type 2 om te keren. Als initiatiefnemer van Gezond Westfriesland helpt Tineke anderen hetzelfde te bereiken. Ze organiseert supportgroepen, kookworkshops, supermarktsafari’s en wandelingen om mensen te begeleiden naar een gezonde leefstijl.

Tijdens de feestdagen is Tineke iets minder strikt in haar voedingspatroon. Ze kiest ervoor bewust te genieten en binnen gezonde kaders te blijven.

Kies voor feestelijke, koolhydraatarme gerechten: denk aan gevulde zalmrolletjes, een frisse salade met ham of een groentegerecht uit de oven. Voor dessert is een koolhydraatarme slagroomtaart met rood fruit een heerlijke optie. Op de site van Je Leefstijl Als Medicijn kun je met allerlei filters in de receptendatabank zoeken, bijvoorbeeld naar feestelijke recepten. Ook via Lampie kun je naar recepten zoeken trouwens.
Serveer ‘luxe’ water: schenk water in feestelijke glazen met citroen, munt, kaneel of steranijs. Zo krijgt je drankje een luxe uitstraling. Je mist de wijn niet (of nauwelijks) en je houdt stabiele bloedsuikers. Overigen drink ik wel een glaasje wijn met kerst, maar daarbij drink ik tevens water.
Vermijd verborgen suikers en zetmeel: wees voorzichtig met kant- en klare sauzen – ze bevatten vaak bloem of suiker. Maak ze liever zelf op basis van bouillon en room. Maak zelf een dressing op basis van yoghurt en mayonaise.
Eet bewust en langzaam: zo voel je wanneer je verzadigd bent en voorkom je pieken en dipjes.
Neem een alternatief gerechtje mee: als je wordt uitgenodigd, kan je een eigen gerecht meenemen, denk aan een klein voorgerecht, zoals bouillon, of een koolhydraatarm dessert. Zo houd je controle zonder dat het ongemakkelijk wordt.
Drink water bij de wijn: ik drink met kerst graag een glaasje wijn. Daar drink ik altijd standaard een glaasje water naast. Vaak drink ik dan meer water dan wijn.
Bewaar structuur: houd je ook in december aan je vertrouwde ontbijt, lunch en rustmomenten. Dat voorkomt snaai-momenten later op de dag.
Ga naar buiten: maak een wandeling na de maaltijd, dat helpt de spijsvertering én geeft frisse energie.
Wees mild voor jezelf: een bewuste leefstijl is geen keurslijf. Genieten mág, zolang je in de basis trouw blijft aan wat voor jou werkt.