6 tips bij het kiezen van een gezondheidsprofessional

Kernboodschappen van dit artikel (10 minuten)

• Soorten professionals: Er zijn veel verschillende gezondheidsprofessionals die kunnen helpen bij leefstijlverandering. Welke professional past, hangt af van je doel, gezondheid en de begeleiding die je nodig hebt.
• Achtergrond van een professional: Kijk niet alleen naar een titel, maar ook naar de opleiding, registratie, ervaring en specialisatie van een professional. Dit geeft meer inzicht in de kwaliteit van de begeleiding.
• Onderbouwing van de begeleiding: Kijk naar hoe goed een aanpak is onderzocht en welke methode een professional gebruikt. Reguliere zorg is meestal gebaseerd op wetenschappelijke richtlijnen, maar vergoeding betekent niet automatisch dat een behandeling bewezen effectief is.
• Passende begeleiding kiezen: Een goede klik, vertrouwen en een aanpak die bij jou past, helpen om veranderingen vol te houden.

Foto: zelfgemaakt

Tip 1. Kijk welke begeleiding je nodig hebt

Er zijn veel verschillende gezondheidsprofessionals die kunnen helpen bij je leefstijl. Kies een die past bij jouw doelen. Dit kan één gezondheidsprofessional zijn of meerdere tegelijkertijd. Hieronder staan een aantal op een rijtje.

Een leefstijlcoach heeft basiskennis van alle leefstijlpijlers en kan je hierbij ondersteunen in het maken van gezonde gewoontes en het volhouden daarvan. Als je meer diepgaande begeleiding of medische adviezen nodig hebt, kun je beter terecht bij een van de andere professionals. Zoals een diëtist, fysiotherapeut of psycholoog.

Heb je een chronische aandoening? Dan is het vaak verstandig om te kiezen voor een professional met ervaring in deze aandoening. Bijvoorbeeld een diëtist gespecialiseerd in diabetes of een fysiotherapeut met expertise in reuma of andere chronische fysieke klachten.

Tip 2. Kijk naar de opleiding en achtergrond van een professional

Bij dezelfde hulpvraag kunnen verschillende gezondheidsprofessionals helpen. Bij afvallen kunnen bijvoorbeeld een diëtist, gewichtsconsulent of leefstijlcoach begeleiden. Bij stress kunnen verschillende soorten coaches of psychologen ondersteuning bieden. Het is daarom goed om te kijken naar de achtergrond van een professional. Hieronder lees je wat bepaalde beroepstitels betekenen en waar je nog meer op kunt letten bij de opleiding en ervaring van een gezondheidsprofessional.

Beschermde en niet-beschermde beroepen

Sommige beroepen hebben een beschermde titel, zoals diëtist en fysiotherapeut [1]. Dat betekent dat je deze titel alleen mag gebruiken als je een erkende opleiding hebt afgerond en voldoet aan wettelijke eisen die zijn vastgelegd. Dit helpt om de kwaliteit en veiligheid van zorg te bewaken [2].

Maar er zijn ook beroepen die geen beschermde titel hebben, zoals voedingsdeskundige of slaapcoach. Iedereen kan zich zo noemen, ook zonder wettelijk verplichte opleiding of registratie.

Daardoor is het niet altijd duidelijk wat iemands achtergrond is en op welke kennis of richtlijnen de begeleiding is gebaseerd. Het is daarom belangrijk om daar extra goed naar te kijken. Een beroep zonder beschermde titel betekent niet dat iemand geen goede opleiding heeft gevolgd. Er zijn erkende opleidingen, kwaliteitsregisters en beroepsverenigingen die extra zekerheid kunnen geven over de kennis en ervaring van een professional.

Gezondheidsprofessionals met een beschermde titel

De onderstaande professionals hebben een medische of paramedische opleiding gevolgd. Daardoor kunnen ze ook begeleiding bieden bij specifieke gezondheidsproblemen, chronische aandoeningen of revalidatie.

• Diëtist
  Ondersteunt bij gezonder eten en het opbouwen van praktische voedingsgewoontes. Kan adviseren over wat bij jouw situatie past, zoals energiebehoefte, voorkeuren of medische omstandigheden.
• Fysiotherapeut
  Begeleidt bij bewegen en revalidatie, helpt bij het opbouwen van kracht, mobiliteit en uithoudingsvermogen. Kan adviseren bij blessures, pijnklachten of chronische aandoeningen.
• Ergotherapeut
  Helpt dagelijkse activiteiten beter te organiseren. Bijvoorbeeld bij stress, vermoeidheid of beperkte energie. Geeft strategieën om routines vol te houden en je dag soepel te laten verlopen. Zo houd je meer controle en balans in je leven.
• GZ-psycholoog of NIP-psycholoog
  De titel ‘psycholoog’ is in Nederland niet beschermd. Iedereen mag zich dus psycholoog noemen. Een GZ-psycholoog heeft wél een beschermde titel, staat geregistreerd in het BIG-register en heeft na de opleiding Psychologie nog een extra opleiding gevolgd. Deze professionals mogen behandelingen geven binnen de reguliere zorg. Ook zijn er basispsychologen. Zij hebben een opleiding Psychologie afgerond, maar zijn nog geen GZ-psycholoog. Zij kunnen begeleiding geven bij gedachten, gevoelens en gedrag. Vaak werken zij onder supervisie of verantwoordelijkheid van een GZ-psycholoog. Basispsychologen kunnen zich aansluiten bij een beroepsvereniging, zoals het NIP. Zo’n vereniging helpt om de kwaliteit van het vak te bewaken.

Kwaliteitsregister of beroepsvereniging

Soms staat een professional ingeschreven in een kwaliteitsregister of is hij/zij lid van een beroepsvereniging. Vaak moet iemand hiervoor een erkende opleiding hebben gevolgd en zich blijven bijscholen. Dat geeft meer zekerheid over de kwaliteit van de begeleiding en de manier van werken.

Gezondheidsprofessionals met eigen ervaringen

Daarnaast zijn er professionals die vooral vanuit eigen ervaring werken. Dat kan waardevol zijn. Het geeft herkenning en kan motiveren. Tegelijkertijd verschilt het per professional of zij werken volgens wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen. Een opleiding helpt juist om breder te kijken dan alleen eigen ervaring en op een onderbouwde en persoonsgerichte manier te begeleiden.

Tip: Kies bij voorkeur een professional die is aangesloten bij een erkend register. Zo weet je dat zij voldoen aan de minimale kwaliteitseisen voor hun beroep en dat ze regelmatig bijscholing volgen om hun kennis en vaardigheden actueel te houden. Kies je voor iemand anders? Kijk dan bijvoorbeeld of ze zijn aangesloten bij een vakvereniging. Check de opleidingen en ervaringen en lees reviews van anderen.

Gezondheidsprofessionals zonder beschermde titel

Onderstaande professionals hebben niet altijd een medische of paramedische achtergrond. Ze richten zich meestal op praktische begeleiding, motivatie en het volhouden van gewoontes.

• Gewichtsconsulent
  Helpt bij afvallen en een gezonde leefstijl als er geen medische klachten zijn. Een gewichtsconsulent helpt bij het opbouwen van gezonde eetgewoontes en geeft praktische adviezen over voeding, beweging en leefstijl.
• Leefstijlcoach
  Helpt je bij het plannen en volhouden van gezonde routines, voeding en beweging. De leefstijlcoach geeft praktische tips, houdt je gemotiveerd en helpt kleine obstakels te overwinnen. Zo leer je stap voor stap een duurzame leefstijl opbouwen. Er zijn erkende opleidingen voor leefstijlcoaches. Na afronding van de opleiding is inschrijving in een kwaliteitsregister mogelijk, waardoor de coach een kwaliteitsgeregistreerde leefstijlcoach wordt. Deze coaches kunnen speciale leefstijlprogramma’s (GLI) aanbieden. Daarnaast kunnen ook paramedici, zoals diëtisten, fysiotherapeuten of verpleegkundigen, via bijscholing leefstijlcoach worden. Zo combineren ze hun medische kennis met begeleiding bij gedragsverandering.
• Personal trainer
  Begeleidt bij beweging en krachttraining, helpt bij het opbouwen van een passend schema en helpt je gemotiveerd te blijven. Er zijn erkende opleidingen via brancheorganisaties zoals NL Actief of Fit!vak. Trainers kunnen zich daarbij aansluiten bij een kwaliteitsregister of branchevereniging. Dat geeft extra zekerheid over kennis, ervaring en professionaliteit.
• Stoppen-met-rokencoach
  Helpt bij het stoppen met roken. De coach helpt je inzicht te krijgen in je rookgewoontes, leert je omgaan met trek en verleidingen en geeft strategieën om vol te houden. Er zijn erkende opleidingen en veel coaches staan ingeschreven in een kwaliteitsregister.
• Slaapcoach
  Geeft advies en begeleiding om een betere slaaproutine op te bouwen, wat je energie en doorzettingsvermogen vergroot. Er zijn wel erkende opleidingen. Daarnaast zijn er gezondheidsprofessionals die zich via bijscholing hebben gespecialiseerd in slaapcoaching en dit combineren met hun medische achtergrond. Bijvoorbeeld oefentherapeuten en verpleegkundigen.
• Mindfulnesscoach
  Helpt met omgaan met stress, spanning en emoties, zodat je keuzes makkelijker volhoudt en minder snel terugvalt in oude patronen. Er zijn erkende opleidingen voor mindfulness-instructeurs of trainers die zich aansluiten bij een beroepsvereniging of kwaliteitsregister. Er zijn nog veel meer gezondheidsprofessionals. Steeds meer coaches richten zich op een specifiek onderwerp. Bijvoorbeeld stress tijdens de overgang. Dit zegt niet altijd iets over iemands opleiding, ervaring of onderbouwing. Kijk daarom naar wat iemand precies heeft gedaan en op basis waarvan diegene werkt.

Tip 3. Kijk naar de onderbouwing van de begeleiding

Reguliere zorg valt binnen het zorgsysteem. Zoals de huisarts, diëtist, fysiotherapeut of GZ-psycholoog. Deze zorg is meestal goed onderzocht en werkt volgens richtlijnen die gebaseerd zijn op wetenschappelijk bewijs. Daarom wordt dit vaak (gedeeltelijk) vergoed via de basisverzekering. Dit is afhankelijk van je zorgverzekering en de soort behandeling.

Niet-reguliere zorg wordt soms vergoed via een aanvullende verzekering. De onderbouwing verschilt sterk per methode. Sommige zorg is goed onderzocht, andere minder. Toch worden ze in de praktijk wel gebruikt.

Dat iets vergoed wordt, betekent niet altijd dat er sterk wetenschappelijk bewijs voor is. Soms wordt een behandeling vergoed, omdat het binnen de geestelijke gezondheidszorg valt en door erkende professionals wordt uitgevoerd. Zoals bij bepaalde vormen van therapie.

Sommige mensen ervaren wel een positief effect van niet-reguliere zorg. Dit kan komen door verschillende factoren, zoals aandacht, ontspanning, verwachting of het placebo-effect. Het placebo-effect betekent dat iemand verbetering ervaart doordat iemand verwacht dat een behandeling helpt, niet doordat de behandeling zelf bewezen werkt. Daarnaast kan het zijn dat er nog weinig onderzoek naar een methode is gedaan of dat het effect moeilijk te meten is.

Voorbeelden zoals ademhalingsoefeningen kunnen helpen bij ontspanning en stress. Voor andere methodes, zoals acupunctuur, is het wetenschappelijke bewijs voor de werking beperkt. Daarom vallen deze behandelingen onder niet-reguliere zorg.

Voorbeelden reguliere en niet-reguliere zorg

Tip 4. Onderzoek of de aanpak bij jou past

Bij het kiezen van een gezondheidsprofessional helpt het om te kijken welke methoden iemand gebruikt. Ze richten zich allemaal op gedragsverandering, maar werken op een andere manier. Wat bij je past, is persoonlijk. Het staat niet altijd op de website welke methode een gezondheidsprofessional gebruikt. Vaak werken professionals met meerdere methoden. Je kunt daarom altijd van tevoren navragen welke aanpak zij gebruiken.

Methoden:

• ACT (Acceptance & Commitment Therapy)
  Richt zich op het accepteren van gedachten en gevoelens, terwijl je keuzes maakt op basis van je waarden. Het helpt om gedrag vol te houden, ook als het moeilijk is of niet prettig voelt.
• CGT (Cognitieve Gedragstherapie)
  Gaat uit van het verband tussen gedachten, gevoelens en gedrag. Door negatieve of niet-helpende denkpatronen te herkennen en aan te passen, wordt nieuw gedrag makkelijker.
• Mindfulness-technieken
  Helpen om meer bewust te worden van het moment en automatische reacties. Hierdoor kun je vaker bewust kiezen hoe je reageert in plaats van op de automatische piloot te handelen.
• Motiverende gespreksvoering (MI)
  Een gespreksmethode die helpt om je eigen motivatie te verhelderen. De focus ligt op wat jij belangrijk vindt en waarom je wilt veranderen.
• Mentale Fitheid Kompas
  Een praktisch hulpmiddel gebaseerd op ACT dat inzicht geeft in mentale balans, zoals stress, energie, gedachten en emoties. Het helpt om patronen te herkennen en bewuster keuzes te maken.
• Vat van Zelfwaardering
  Een model dat laat zien hoe zelfbeeld en motivatie elkaar beïnvloeden. Positieve ervaringen en kleine successen versterken zelfvertrouwen en motivatie. Tip 5. Kies iemand bij wie je je prettig voelt

Ervaringen van anderen helpen om een beter beeld te krijgen van een professional. Lees reviews op Google, kijk op sociale media of vraag in je omgeving naar ervaringen. Let daarbij niet alleen op de scores, maar ook op hoe iemand werkt en of dat bij jou past. Iedereen is anders, dus wat voor de één goed werkt, hoeft niet per se voor jou te werken.

Tip 6. Bekijk ervaringen van anderen

Kijk ook naar het eerste contact met een gezondheidsprofessional. Voelt het prettig en sluit de manier van werken aan bij wat je zoekt? Soms kun je eerst gratis kennismaken of kort bellen om een beter beeld te krijgen van de persoon en de begeleiding.

Voel je geen klik met een gezondheidsprofessional? Wacht dan niet te lang om verder te kijken. Ook als je al een gesprek hebt gehad of al een deel van de kosten hebt betaald, hoef je niet door te gaan als het niet goed voelt. Het is uiteindelijk zonde om tijd en energie te steken in een begeleidingstraject waarbij je geen vertrouwen hebt of je niet prettig voelt. Een goede klik en vertrouwen zijn belangrijk om samen stappen te zetten en gemotiveerd te blijven.

Conclusie

Welke gezondheidsprofessional bij je past, hangt af van je doel, situatie en hoeveel begeleiding je nodig hebt. Kijk niet alleen naar een titel, maar ook naar de opleiding, registratie en ervaring. Beschermde beroepen en kwaliteitsregisters geven vaak meer zekerheid over de kwaliteit. Bij andere gezondheidprofessionals is het extra belangrijk om goed te kijken hoe iemand werkt en wat de achtergrond is.

Uiteindelijk draait het om iemand vinden die bij je past. Soms is één professional genoeg. Soms is het beter om te werken met meerdere professionals.

Veelgestelde vragen