De gezondheidsvoordelen van minder of geen alcohol drinken

Kernboodschappen van het artikel (leestijd 8 minuten) 

• Gezondheidsnadelen van alcohol: Alcohol verhoogt de kans op meer dan 200 gezondheidsproblemen, waaronder kanker, hart- en vaatziekten en leverproblemen. Alcohol kan ook het risico vergroten op conflicten, ongelukken en risicovol gedrag. 
• Gezondheidsrisico's bij kwetsbare groepen: Sommige mensen hebben meer kans op schade door alcohol. Bijvoorbeeld jongeren, zwangeren, mensen met mentale klachten of mensen die medicijnen gebruiken. Daarnaast zijn er mensen die sneller verslaafd raken aan alcohol. 
• Voordelen van minder of geen alcohol: Minder drinken verkleint de kans op gezondheidsproblemen. Daarnaast kan het bijdragen aan beter slapen, meer energie en meer focus. 
• Hulp bij stoppen of minderen: Als je erg afhankelijk bent is het extra belangrijk om hulp te zoeken bij stoppen of minderen. Er zijn verschillende manieren om hulp te krijgen, zoals van je huisarts, praktijkondersteuner en apps. 

1. Wat doet alcohol met je gezondheid? 

Af en toe een paar glazen alcohol drinken lijkt soms onschuldig, maar elke druppel alcohol heeft gevolgen voor je lichaam en geest. 

1.1 Alcohol verstoort belangrijke processen in je lichaam 

Elke keer dat je alcohol drinkt, ziet je lichaam alcohol als een giftige stof en gaat het die zo snel mogelijk afbreken. Daardoor remt alcohol tijdelijk de vetverbranding [1]. Rond sporten remt het bovendien de spieropbouw en het herstel van je spieren [2]. Als dit regelmatig gebeurt, kan dat zorgen voor verschillende gevolgen. Zoals minder goed herstellen, moeilijker spiermassa opbouwen en je gezondheids- of afvaldoelen lastiger behalen. 

1.2 Gezondheidsrisico's van alcohol op de lange termijn 

Naast de klachten de volgende dag, zoals hoofdpijn, uitdroging en vermoeidheid, kan regelmatig alcoholgebruik ook gevolgen hebben op de lange termijn. Die merk je vaak niet meteen, omdat schade zich meestal langzaam opbouwt. Alcohol vergroot de kans op verschillende soorten kanker, waaronder borst-, lever- en slokdarmkanker. 

Alcohol is ook verband gebracht met meer dan 200 aandoeningen en gezondheidsproblemen. Op de lange termijn kan alcohol schade veroorzaken aan onder andere de lever, hersenen en het hart- en vaatstelsel. Denk aan leververvetting, levercirrose, hoge bloeddruk, geheugenproblemen, een verhoogd risico op verschillende vormen van kanker en een grotere kans op angst- en somberheidsklachten [3]. Ook kan langdurig gebruik leiden tot verminderde mentale veerkracht en achteruitgang van het denkvermogen. 

1.3 Indirecte gevolgen van alcohol 

Alcohol zorgt ook voor indirecte schade. Het vermindert je coördinatie en beoordelingsvermogen en maakt je vaak impulsiever. Daardoor neemt de kans toe op (verkeers)ongelukken, financiële problemen en problemen in relaties of op het werk. 

1.4 Je lichaam kan herstellen 

Niet alle schade is blijvend. Sommige effecten kunnen verbeteren als je minder drinkt of stopt. Bijvoorbeeld een verhoogde bloeddruk of beginnende leververvetting. Andere schade is onomkeerbaar. Zoals levercirrose (verlittekening van de lever) en blijvende hersenschade. Toch heeft minderen of stoppen altijd effect. Het vermindert verdere schade en verkleint het risico op nieuwe gezondheidsproblemen. Je lichaam en hersenen kunnen ook beter herstellen [4]. 

2. De gezondheidsvoordelen van stoppen of minderen met alcohol 

Je verkleint de kans op meer dan 200 aandoeningen, letsels en gezondheidsproblemen die met alcohol in verband worden gebracht of erdoor worden veroorzaakt. Maar het levert je nog veel meer op, zoals: 

• Fitter en energieker gevoel: Veel mensen merken dat ze zich fitter voelen als ze minder of niet drinken. Je hebt meer energie overdag en je lichaam herstelt beter. Ook kan je huid rustiger worden, bijvoorbeeld minder roodheid of een doffere uitstraling. Je lichaam hoeft niet of minder te herstellen van de effecten van alcohol. 
• Beter ontspannen en slapen: Alcohol kan het gevoel geven dat je sneller ontspant, maar dat effect is tijdelijk. Daarna verstoort het juist je slaap. Je slaapt vaak lichter en wordt minder uitgerust wakker. Zonder alcohol ervaren veel mensen dat ze rustiger slapen en uitgeruster wakker worden [5]. 
• Makkelijker op gewicht blijven: Alcohol levert vooral calorieën en bevat nauwelijks gezonde voedingsstoffen. Die calorieën komen bovenop je gewone eten. Vooral bij meer drinken kan dat bijdragen aan gewichtstoename [7]. Eén gram alcohol bevat a; 7 kilocalorieën [6].
• Makkelijker je gezondheidsdoelen behalen: Als je minder drinkt, is het makkelijker om gezonde keuzes vol te houden. Denk aan regelmatig eten, meer energie om te bewegen en beter herstellen na inspanning. Veel mensen hebben het gevoel dat zich beter kunnen concentreren en kunnen doorzetten, waardoor andere gezonde gewoontes beter blijven hangen. 
• Beter presteren tijdens sport: Alcohol heeft invloed op je herstel en energie. Je voelt je vaak de volgende dag minder fit en herstellen gaat trager. Alcohol zorgt ervoor dat je lichaam uitdroogt, wat je herstel vertraagt. Daarnaast kies je vaak sneller voor minder gezonde voeding, wat je herstel ook nadelig kan beïnvloeden. Als je minder drinkt, boek je makkelijker vooruitgang. 
• Minder uitgaven: Minder alcohol betekent meestal ook minder kosten. Niet alleen de drank zelf, maar ook alles eromheen kost geld. Zoals uitgaan, eten of extra impulsaankopen. 
• Beter voor je sociale relaties: Zonder of met minder alcohol verlopen sociale situaties vaak rustiger. Je bent helderder in gesprekken en reageert minder snel impulsief. Vaak heb je nuchter meer echte verbinding in contact met anderen. 
• Meer focus en tijd: Als je minder drinkt, kan je je vaak beter concentreren. Ook heb je minder last van vermoeidheid. Daardoor gaat werk of studie makkelijker en heb je meer ruimte voor dingen die je leuk vindt. Je houdt vaak ook meer tijd over, omdat je minder lang in bed blijft liggen of op de bank blijft hangen. Je voelt je fitter en hebt minder last van de effecten van alcohol de volgende dag. 
• Voor anderen: Minder drinken heeft niet alleen effect op jezelf, maar ook op je omgeving. Als je minder of niet drinkt, gaan andere mensen vaak ook minder drinken. Heb je kinderen? Dan geef je een positief voorbeeld. 

Het verschilt per persoon wat je merkt als je minder of niet drinkt. Ook als je zelf niet direct iets voelt, heeft het wel effect. Je verkleint altijd de kans op gezondheidsproblemen op de lange termijn.  

Beeld: Zelfgemaakt

3. Wanneer moet je extra opletten met alcohol? 

Voor niemand is alcohol goed voor de gezondheid. Toch reageert niet iedereen hetzelfde op alcohol. De één drinkt jarenlang zonder duidelijke problemen, terwijl de ander sneller last krijgt van controleverlies, mentale klachten of lichamelijke schade. 

Dat verschil komt niet alleen door hoeveel iemand drinkt. Maar ook door aanleg, psychische kwetsbaarheid en de omgeving waarin iemand leeft. Er zijn verschillende factoren die de kans op gezondheidsproblemen door alcohol vergroten. Je krijgt bijvoorbeeld eerder last van angstklachten, leverbelasting en hart- en vaatziekten. Daarnaast zijn er factoren die de kans op een verslaving vergroten. 

En als je meer risico loopt op verslaving, heb je meestal ook meer kans op gezondheidsschade. Maar een verhoogd risico op verslaving betekent niet dat je het ook krijgt. Het betekent wel dat je gevoeliger bent voor de effecten van alcohol. Daarom is het in dat geval belangrijk om bewuster met alcohol om te gaan. Zo voorkom je dat je gebruik langzaam een probleem wordt of uitgroeit tot een verslaving. 

4. Professionele hulp bij stoppen of minderen met alcohol 

Stoppen of minderen met alcohol kan je alleen doen. Met hulp is het vaak een stuk makkelijker. Professionele hulp is vooral aan te raden als één of meer van deze dingen herkenbaar zijn: 

• Je merkt dat je mogelijk afhankelijk bent van alcohol. 
• Je krijgt last van klachten als je minder drinkt of stopt, zoals trillen, zweten, slecht slapen of onrust. 
• Je drinkt bijna dagelijks of regelmatig grote hoeveelheden. 
• Mensen in je omgeving maken zich zorgen over je drinkgedrag. 
• Je hebt het gevoel dat alcohol steeds meer invloed heeft op je keuzes of dagelijks leven. 

Er zijn verschillende manieren om hulp te krijgen. Bijvoorbeeld van je huisarts, praktijkondersteuner, apps, online programma's en zelfhulpgroepen. In dit artikel lees je meer hierover. 

5. Conclusie 

Alcohol heeft meer invloed op je gezondheid dan veel mensen denken. Je merkt dat niet altijd meteen, maar elk glas heeft effect op je lichaam en hersenen. Minder drinken of stoppen geeft vaak al snel resultaat. Je voelt je fitter, slaapt beter en hebt meer energie. Ook verklein je je kans op verschillende gezondheidsproblemen. 

Volledig stoppen is de beste keuze, maar ook minder drinken helpt al. Elk glas minder maakt verschil. Je hoeft dit niet alleen te doen. Er zijn verschillende manieren om je daarbij te ondersteunen. Twijfel je of je wilt stoppen of minderen? Lees dan dit artikel.