Diabetes type 1
Eten, bewegen en slapen naast insuline
Bij diabetes type 1 maakt je lichaam geen of vrijwel geen insuline meer aan. Insuline moet je zelf toedienen. Factoren zoals leefstijl beïnvloeden je gevoeligheid voor insuline en je bloedsuiker. Inzicht in deze effecten helpt bij het managen van je bloedsuikerwaarden.
Wat is diabetes type 1?
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de insulineproducerende bètacellen in de alvleesklier vernietigt. Hierdoor ontstaat een blijvend tekort aan insuline. Insuline is nodig om glucose uit het bloed op te nemen in de cellen en om overmatige vetafbraak te remmen.
Bij een tekort aan insuline stijgt de bloedsuiker en kan het lichaam ketonen aanmaken. Wanneer zowel glucose als ketonen sterk toenemen, kan diabetische ketoacidose (DKA) ontstaan, een acute en potentieel ernstige ontregeling die medische behandeling vereist.
Diabetes type 1 kan op elke leeftijd ontstaan en is niet te voorkomen of te genezen. De behandeling bestaat uit het toedienen van insuline.
Leefstijl bij diabetes type 1
Er zijn minstens 42 factoren bekend die direct of indirect invloed hebben op de bloedsuiker. Een groot deel daarvan hangt samen met leefstijl.
Leefstijl bij diabetes type 1
Wat leefstijl wel en niet doet bij diabetes type 1
Voeding
Voeding beïnvloedt je bloedsuiker op meerdere manieren. Niet alleen koolhydraten spelen een rol, maar ook eiwitten, vetten, portiegrootte, timing van maaltijden en hydratatie. Ook cafeïne kan invloed hebben op je bloedsuikerwaarden.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij diabetes type 1 samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Diabetes type 1
Minder koolhydraten bij diabetes type 1
Minder koolhydraten eten kan je bloedsuiker rustiger maken. Insuline blijft daarbij altijd nodig, en je dosering moet zorgvuldig mee worden aangepast.
Hoeveel koolhydraten
Matig beperken
50 tot 130 gram koolhydraten per dag
Sterk beperken
Minder dan 50 gram per dag
Richtlijnen laten ruimte
Er is geen ondergrens voor koolhydraten vastgelegd
Wat matig beperken oplevert
Meer tijd in je streefbereik
Gemiddeld ongeveer een uur per dag extra
Minder insuline nodig
Ongeveer 8 tot 20% lagere dagdosering
Rustiger bloedsuiker
Minder schommelingen door de dag heen
Wat er verandert op je bord
Meer eiwit en vet
Die geven een latere en soms langere stijging na het eten
Kies onbewerkte producten
Groente, eiwitten en gezonde vetten als basis
Let op vitamines en mineralen
Slordig samengesteld levert minder magnesium, calcium en vitamine C
Waarom juist nu
Ook bij type 1 speelt overgewicht
Meer gewicht vraagt meer insuline, wat het gewicht weer opdrijft
Een op de vier heeft dubbele diabetes
25,5% van 31.000 mensen met type 1 had kenmerken van het metabool syndroom
Dat verhoogt je hart- en vaatrisico
Overgewicht, hoge bloeddruk en ongunstige bloedvetten tellen bij elkaar op
Wat je in de gaten houdt
Je insuline gaat mee omlaag
Zonder aanpassing stijgt de kans op hypo's en hypers
Laat je cholesterol controleren
Bij sommigen stijgt het LDL-cholesterol bij sterke beperking
Wat het niet is
Insuline blijft altijd nodig
Koolhydraten beperken vervangt je insuline nooit
Niet voor kinderen
Zij horen geen sterke koolhydraatbeperking te volgen
Groot langdurig onderzoek ontbreekt
Vooral bij sterke beperking komt het bewijs uit kleine groepen en casussen
Grootste winst
De winst zit in minder schommelingen en minder insuline, met continue glucosemeting erbij.
Geen medisch advies. Minder koolhydraten betekent minder insuline: pas je dosering alleen aan samen met je behandelaar.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel Diabetes type 1 en koolhydraatbeperking: wat kan het?.
Ervaringen met leefstijl bij diabetes type 1
Lees hoe anderen omgaan met leefstijl bij diabetes type 1
Heerlijk in meerdere opzichten
Heerlijk - in meerdere opzichten 😉 - om ervaringen, kennis en recepten te delen met zelfmanagement als uitgangspunt!
Rennie Fopma
Leefstijl als optie bij diagnose
Ik hoop dat deze groep helpt het taboe op koolhydraatarme voeding bij kinderen met type 1 te doorbreken, zodat het als behandeloptie wordt overwogen na diagnose.
Sarala Chauhan (tropenarts)
Meer controle en stabielere bloedsuikerwaarden
Dankzij leefstijl heb ik al jaren nagenoeg gezonde waarden. Laten we bij diabetes type 1 leefstijl buiten beeld, dan missen we een derde van de puzzel.
Amber Heijneman
Aan de slag met je gezondheid
Praktische hulpmiddelen om vandaag nog te beginnen
SupportgroepDiabetes 1 In Eigen Hand
Supportgroep voor mensen met diabetes type 1 die werken aan een gezonde leefstijl.
Kennis
Je kennis over leefstijl verdiepen? Volg onze zelfstudies.
Recepten
Heerlijke recepten op basis van volwaardige voeding. Keuze uit diverse voedingspatronen.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
De behandeling van diabetes type 1 is sterk verbeterd door insuline, glucosesensoren en geautomatiseerde toedieningssystemen. Toch blijft het voor veel mensen lastig om hun bloedsuiker binnen de aanbevolen streefwaarden te houden.
Daarnaast komt bij een deel van de mensen met diabetes type 1 het metabool syndroom voor: een combinatie van onder andere overgewicht, verhoogde bloeddruk, afwijkende cholesterolwaarden en insulineresistentie. Deze factoren kunnen het risico op complicaties vergroten.
Onderzoek richt zich daarom steeds vaker op leefstijlfactoren. Voeding speelt daarin een belangrijke rol. De hoeveelheid koolhydraten is een van de meest onderzochte voedingsfactoren in relatie tot bloedsuikerregulatie bij diabetes type 1. Er wordt opnieuw gekeken naar koolhydraatbeperking als aanvullende strategie naast insuline.
Andere leefstijlfactoren krijgen eveneens meer aandacht. Onderzoek naar diabetesgerelateerde stress laat zien dat psychologische belasting kan samenhangen met het bloedsuikerverloop en de kwaliteit van leven.
WetenschapDiabetes type 1 en koolhydraatbeperking: wat kan het?
Therapeutische koolhydraatbeperking bij diabetes type 1 staat opnieuw in de belangstelling. We bespreken historie, richtlijnpositie en klinische implicaties.
Artikelen over Diabetes type 1
NieuwsNieuw educatiepakket helpt mensen met diabetes type 1 én zorgprofessionals leefstijl bespreekbaar te maken
Het nieuwe educatiepakket diabetes type 1 helpt mensen en zorgprofessionals leefstijl bespreekbaar te maken, met kennis over voeding, beweging en slaap.
WetenschapDiabetes type 1 en koolhydraatbeperking: wat kan het?
Therapeutische koolhydraatbeperking bij diabetes type 1 staat opnieuw in de belangstelling. We bespreken historie, richtlijnpositie en klinische implicaties.
ArtikelSlaap en diabetes type 1
Slaap en diabetes type 1: lees waarom slaap belangrijk is, wat je nachtrust kan verstoren en hoe leefstijlkeuzes je slaap en bloedsuiker beïnvloeden.
Ervaring‘Het ketogeen eten maakt mijn diabetes controleerbaar’
Een ketogeen dieet en diabetes type 1, hoe gaat dit samen? Arjan Gunst deelt hoe het dieet hem helpt zijn bloedsuiker te stabiliseren en complicaties voorkomen.
ErvaringDiabetes type 1 in de bergen: zo heeft Gerrie het aangepakt
Diabetes type 1 in de bergen: lees hoe Gerrie veilig een Himalayatocht deed. De insuline ging in de slaapzak.
ArtikelVoordelen van het gebruik van een glucosesensor
Wat levert een glucosesensor je op? Continu zicht op je bloedsuiker, vroege signalen van insulineresistentie en inzicht in welk eten bij jou past.
ErvaringDiabetes type 1 en leefstijl: zeven vragen aan Amber
'Meer dan een medische kwestie is de leefstijl een maatschappelijke kwestie.' Amber Heijneman over diabetes type 1 en leefstijl.
ArtikelOnbezorgd op vakantie met een chronische aandoening
Onbezorgd op vakantie met een chronische aandoening? Ontdek hier tips en leefstijlaanpassingen voor een zorgeloze reis, ondanks je chronische ziekte.
ErvaringZeven vragen aan Gerrie van Deuren
Zeven vragen aan vrijwilliger Gerrie van Deuren, moderator van de supportgroep Diabetes 1 In Eigen Hand.
Artikel2x winnaar Het Beste Diabetesidee
Stichting Je Leefstijl Als Medicijn was in 2023 2x winnaar Het Beste Diabetesidee van het Diabetes Fonds én ontving daarnaast de publieksprijs!
ArtikelDiabetes in het oerwoud
Gerrie van Deuren heeft diabetes type 1 LADA. Ze vertelt hoe ze tijdens een intensieve vakantiereis met extreme hitte omgaat met diabetes in het oerwoud.
ArtikelMarcelis Boereboom en Amber Heijneman over diabetes type 1
Hoewel ze 45 jaar verschillen kunnen Amber Heijneman en Marcelis Boereboom elkaar vinden in een actieve houding in de omgang met diabetes type 1.
ArtikelOp reis met diabetes type 1
Op reis met diabetes type 1. Gerrie heeft tijdens avontuurlijke reizen ervaren dat haar leefstijl helpt om waarden stabiel te houden en onbezorgd te genieten.
ArtikelDiabetes type 1: leefstijl staat buitenspel in de zorg
Het onderzoek van Amber Heijneman naar leefstijl in de behandeling van diabetes 1 geeft een overzicht van de knelpunten en pleit voor kennis en keuzevrijheid.
ArtikelUithoudingsvermogen verbeteren met diabetes type 1
Hoe verbeter je met diabetes type 1 je uithoudingsvermogen ? Welke voordelen zijn er en waar moet je extra op letten? Vanuit eigen ervaring lichten we dit toe.
ArtikelOnbezorgd meedoen met vrienden diabetes type 1
Kinderen willen hetzelfde zijn als hun vrienden. Kan een kind met diabetes type 1 onbezorgd meedoen met leeftijdgenootjes en hoe realiseer je dat?
ArtikelHet effect van eiwitten op je bloedsuiker
Eiwitten, koolhydraten en vetten zijn voedselgroepen die energie geven. Ze worden macronutriënten genoemd. Alle drie hebben ze een effect op je bloedsuiker.
ArtikelAanbevolen boeken voor mensen met diabetes type 1
Aanbevolen boeken om zelf aan de slag te gaan met het aanpassen van je leefstijl met diabetes type 1. Er zijn diverse boeken die we je van harte aanbevelen
ArtikelSporten met diabetes type 1: de ervaringen van Gerrie
Met diabetes-1 was Gerrie van Deuren bang niet meer te kunnen sporten. Na een verandering van leefstijl blijven haar bloedwaardes stabiel.
ArtikelLeven met een chronische ziekte: van patiënt naar actiënt
Hoe ga jij om met je ziekte? Verwacht jij dat de dokter je beter maakt? Of stel jij je actief op als gelijkwaardige gesprekspartner?
ArtikelLADA, MODY of type 2? De diabetes-zoektocht van Rennie Fopma
Naar schatting hebben vijftien van de honderd mensen met de verkeerde diagnose diabetes type 2 eigenlijk de LADA-vorm van diabetes type 1
ArtikelGertjan Otto De reis die suikerziekte heet.
Een studie over voeding en diabetes type 1 of LADA, ook wel suikerziekte genoemd. Conclusie Anders eten. Resultaat goede bloedsuikers en energie voor tien.
Wat is diabetes type 1?
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de insulineproducerende cellen in de alvleesklier vernietigt, waardoor een blijvend tekort aan insuline ontstaat.
Is diabetes type 1 te genezen of te voorkomen?
Nee, diabetes type 1 kan op elke leeftijd ontstaan en is niet te voorkomen of te genezen. De behandeling bestaat uit het toedienen van insuline.
Wat gebeurt er bij een tekort aan insuline?
Bij een tekort aan insuline stijgt de bloedsuiker en kan het lichaam ketonen aanmaken. Neemt dit sterk toe, dan kan diabetische ketoacidose ontstaan, een acute situatie die medische behandeling vereist.
Welke rol speelt leefstijl bij diabetes type 1?
Er zijn minstens 42 factoren bekend die de bloedsuiker beïnvloeden, en een groot deel daarvan hangt samen met leefstijl. Dit maakt leefstijl een belangrijk onderdeel van het dagelijks zelfmanagement, naast de insulinebehandeling.
Vervangt dit artikel medisch advies?
Nee, dit artikel vervangt geen medisch advies. Pas nooit op eigen initiatief je insulinedosering aan; overleg altijd met je arts of diabetesverpleegkundige.