Naar schatting lijden wereldwijd ongeveer 55 miljoen mensen aan dementie, waarbij het aantal naar verwachting tegen 2050 zal verdubbelen of zelfs verdriedubbelen. Er zijn dus steeds meer mensen met dementie.

En in zekere zin is dat goed nieuws… Dementie is een typische ouderdomsaandoening. We leven nu heel wat langer dan vroeger. Bovendien zijn we er in geslaagd om hart- en vaatziektes, de belangrijkste doodsoorzaak, te beperken dankzij de leefstijl en medische interventies.

Hoewel er steeds meer mensen zijn met dementie is ons persoonlijke risico niet groter: men noemt dat de dementieparadox. Helaas is er momenteel geen geneesmiddel beschikbaar. Daardoor denken veel mensen, ook artsen, nog steeds dat er aan dementie weinig te doen valt, dat het een kwestie is van geluk of pech.

Genen zijn weliswaar belangrijk maar spelen bij dementie slechts een beperkte rol. Volgens een recente publicatie in The Lancet is 45 procent van de gevallen te voorkomen. Wellicht is dat zelfs een onderschatting, want bij elk nieuw rapport blijkt dat dat aantal te stijgen, omdat er steeds meer onderzoek beschikbaar is dat wijst op de risicofactoren en hoe je die kunt vermijden.

Belang van preventie

Voordat ik concrete tips geef is het belangrijk om te vermelden dat dementie een ziekte is die zich doorgaans decennialang opbouwt, zonder dat je daar in het begin iets van merkt. We weten ondertussen dat er een aantal ‘bovenstroomse’ oorzaken (drivers) is die kunnen leiden tot dementie: hoge bloedglucose, dichtslibben van aderen waardoor de doorbloeding beperkt wordt, laaggradige inflammatie en een verstoring van het microbioom (een disbalans van de bacteriën in je darmen). Daarom is het belangrijk om deze grondoorzaken van dementie aan te pakken. Bovendien verlaag je daardoor niet enkel je kans op dementie, maar tegelijkertijd ook op zowat alle andere chronische aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziektes en kanker.

Helaas neemt de geneeskunde nog al te vaak een afwachtende houding aan. Zolang er geen klachten zijn doet men weinig. Maar bij dementie is het wanneer sprake is van ernstige cognitieve problemen vaak al te laat om de ziekte om te keren. Daarom is het zo belangrijk om tijdig in te grijpen. Dat kun je vooral doen met een gezonde leefstijl maar ook met bijkomende zaken zoals het dragen van een hoorapparaat (als je niet meer goed hoort) en het beperken van luchtvervuiling (bijvoorbeeld door niet te roken en je huis dagelijks te luchten).

Tips tegen dementie

Hier zijn 5 tips om dementie tegen te gaan:

Gezonde voeding Gebruik een dieet rijk aan groenten, fruit, vis, noten en bessen (bijvoorbeeld het Mediterrane dieet).
Regelmatig beweging Lichaamsbeweging verbetert de doorbloeding van de hersenen en kan helpen om cognitieve achteruitgang te vertragen. Kies zowel voor cardiotraining (fietsen, stevig wandelen, zwemmen, …) als krachttraining. Mensen met de meeste kracht lopen vier keer minder risico op dementie.
Mentale activiteit Lezen, puzzelen of een nieuwe hobby leren houdt je hersenen scherp. Leer bijvoorbeeld een nieuwe taal of het bespelen van een muziekinstrument.
Sociale interactie Regelmatige sociale contacten bevorderen de mentale gezondheid en kunnen isolatie en eenzaamheid voorkomen, wat beschermend kan werken.
Beperking schadelijke middelen Vermijd roken en matig het alcoholgebruik, deze schadelijke gewoontes verhogen het risico op cognitieve problemen en dementie.

Het implementeren van deze tips in je dagelijks leven kan je brein helpen beschermen tegen dementie en een gezondere toekomst ondersteunen. Zorg echter altijd dat wat je doet aangepast is aan jouw specifieke situatie. Laat je begeleiden door een arts om te checken dat je geen tekorten hebt aan bijvoorbeeld vitamines B en D, of door andere gezondheidsprofessionals om bijvoorbeeld een gepast bewegingsprogramma te volgen. Meer uitleg en tips vind je in mijn boek Bescherm je brein tegen dementie.

Lees meer over de wetenschap van veroudering

Reginald Deschepper is medisch antropoloog en emiritus-professor, en medisch-wetenschappelijk adviseur van Je Leefstijl Als Medicijn. Eerder schreef hij onder meer Je levensstijl als medicijn (Lannoo, 2019) en Elk jaar jonger (Lannoo, 2022). Website van Reginald Deschepper.

Elk jaar jonger? De fascinerende wetenschap van het terugdraaien van onze biologische klok

Alzheimer voorkomen? We weten steeds beter hoe.

Supportgroep

Alzheimer en leefstijl

Supportgroep voor mensen die te maken hebben met Alzheimer en leefstijl als medicijn inzetten.

Word lid van de groep