Waarom we de Schijf van Vijf niet als uitgangspunt gebruiken

Waarom baseren jullie je niet op de Schijf van Vijf?

Een vraag die we vaker krijgen: waarom volgen jullie de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum niet? Het antwoord is kort. Onze artikelen gaan over mensen met een langdurige (chronische) aandoening, en de Schijf van Vijf is daar niet voor gemaakt.

Voor de wetenschappelijke onderbouwing van onze artikelen gebruiken we vooral de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en de Federatie Medisch Specialisten (FMS). De artikelen die we op basis van die richtlijnen hebben geschreven, zitten in het geheugen van Lampie, onze AI-assistent. Het advies van het Voedingscentrum gebruiken we bewust niet als basis.

De reden daarvoor is principieel. De richtlijnen waarop het Voedingscentrum zijn advies baseert, zijn geschreven voor gezonde mensen. Wij richten ons juist op mensen met een langdurige aandoening. Voor veel van die aandoeningen is apart wetenschappelijk onderzoek gedaan naar wat gezonde voeding is voor die specifieke situatie. Dat onderzoek gebruiken we.

Wat zegt het Voedingscentrum zelf?

De Schijf van Vijf is de praktische vertaling van de wetenschappelijke voedingsrichtlijnen. In de wetenschappelijke publicatie over de totstandkoming van de Schijf van Vijf (Brink et al., Public Health Nutrition 2019, sectie “Target population groups for the food-based dietary guidelines”) staat letterlijk voor wie het advies is bedoeld:

"The FBDG were developed for apparently healthy people with a BMI between 18 and 25 kg/m². For people with underweight, obesity or having a specific disease, individual advice is required by a dietitian who takes account of the individual situation and risks."

De FBDG = food-based dietary guidelines, oftewel de Schijf van Vijf. In het Nederlands: het advies is ontwikkeld voor ogenschijnlijk gezonde mensen met een BMI (body-mass index, een maat voor gewicht in verhouding tot lengte) tussen 18 en 25 kg/m². Voor mensen met ondergewicht, ernstig overgewicht of een specifieke aandoening is individueel advies nodig van een diëtist die rekening houdt met de persoonlijke situatie en risico’s.

Met andere woorden: de Schijf van Vijf is geen behandeladvies voor wie al een chronische aandoening heeft.

Wat zegt de Gezondheidsraad zelf?

De Schijf van Vijf is op zijn beurt gebaseerd op de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad. Ook de Gezondheidsraad omschrijft de doelgroep ondubbelzinnig. In het rapport Richtlijnen goede voeding 2015 (hoofdstuk 1, Inleiding, §1.3 “Doel, domein en doorwerking”, p. 15) staat:

"De richtlijnen zijn bedoeld voor preventie van chronische ziekten in de algemene bevolking. Patiëntengroepen zullen daar ook baat bij kunnen hebben, al kunnen zij daarnaast nog ziektespecifieke aanvullingen nodig hebben. Die komen hier niet aan bod. Verder vallen zwangeren, pasgeborenen en kinderen tot twee jaar buiten de reikwijdte van dit advies."

De Gezondheidsraad zegt in diezelfde paragraaf over de bewijsbasis:

"De meeste gegevens uit onderzoek zijn gebaseerd op effecten bij volwassenen. Ook de gegevens over de voedselinname hebben betrekking op de algemene volwassen bevolking."

Het advies is dus opgesteld om gezondheid te behouden in de algemene bevolking en daar de kans op langdurige ziekten te verkleinen. Het is niet bedoeld als voedingsbehandeling voor wie al een langdurige aandoening heeft. De Gezondheidsraad geeft zelf aan dat mensen met een aandoening daarvoor mogelijk aanvullend, ziektespecifiek advies nodig hebben, en dat dat in dit advies niet aan bod komt.

"Patiëntengroepen zullen daar ook baat bij kunnen hebben, al kunnen zij daarnaast nog ziektespecifieke aanvullingen nodig hebben. Die komen hier niet aan bod."

Daarom kiezen wij voor ziektespecifiek bewijs

Wij zijn er voor mensen met een chronische aandoening. Voor veel van die aandoeningen is apart wetenschappelijk onderzoek gedaan naar wat gezonde voeding is bij die specifieke aandoening. Wij baseren onze artikelen op dat onderzoek (systematische reviews en meta-analyses) en op de richtlijnen van het NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) en de FMS (Federatie Medisch Specialisten). Het advies van het Voedingscentrum en de Schijf van Vijf nemen we daarom bewust niet als uitgangspunt, niet omdat het slecht advies is voor gezonde mensen, maar omdat het voor onze lezers niet de juiste basis is.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op de onderstaande bronnen.