Recensie: Het Keto Health Plan van Louisette Blikkenhorst

Blikkenhorst werkte als orthomoleculair therapeut toen ze merkte dat cliënten niet zozeer opknapten van supplementen, maar vooral meer energie kregen als ze granen, peulvruchten en zuivel lieten staan. In 2016 ervoer ze zelf de effecten van een ketogeen eetpatroon, waarbij het aantal koolhydraten drastisch wordt beperkt.

Ze raakte er zo door gefascineerd dat ze met een eigen praktijk startte: Banting Nederland. Die naam verwijst naar William Banting, een Londense begrafenisondernemer uit de negentiende eeuw. Hij schrapte suiker en zetmeel uit zijn eten om af te vallen en beschreef zijn aanpak in 1863 in het pamflet Letter on Corpulence. Zijn naam werd sindsdien een begrip voor koolhydraatarm eten: in het Engels bestond lang het werkwoord ‘to bant’.

Volgens Blikkenhorst is het ketogeen dieet beslist geen modetrend. In oude Griekse geschriften wordt vasten al genoemd als middel tegen epileptische aanvallen. In 1921 introduceerde Russell Wilder, een Amerikaans arts van de Mayo Clinic, het ketogeen dieet als behandeling voor epilepsie, omdat vasten bij sommige mensende aanvallen verminderde. Hij bedacht de term ‘ketogeen dieet’ en wilde met veel vet en weinig koolhydraten de stofwisseling van vasten nabootsen, zonder dat mensen echt hoefden te vasten.

Metabole gezondheid herstellen

In Het Keto Health Plan beschrijft Blikkenhorst op een toegankelijke maar wetenschappelijk onderbouwde manier hoe je je metabole gezondheid kunt herstellen via vetverbranding. Ze duikt diep in de fysiologie. Zo legt ze uit hoe je metabolisme werkt, welke rol insuline speelt en waarom vetverbranding zo essentieel is voor ons welzijn. Blikkenhorst verzet zich tegen het advies aan mensen met overgewicht om minder te eten en meer te bewegen. ‘Obesitas en metabole disfunctie zijn het gevolg van hormonale ontregeling. Hierbij is de insulinespiegel chronisch te hoog, waardoor de vetopslag vergrendeld is.’ Ook belicht ze uitgebreid wat insulineresistentie is, waarom het een probleem is en op welke manieren het lichaam energie kan aanmaken.

Het ketogeen dieet is een van de best bestudeerde diëten. Voor het effect op epilepsie is er voldoende wetenschappelijk bewijs. Voor heel veel andere toepassingen, zoals bij mentale gezondheid, neurologische aandoeningen, hart- en vaatziekten en kanker, bevindt het onderzoek zich nog in de beginfase. Sommige resultaten zijn al wel veelbelovend. Maar voordat de therapie een plaats krijgt in de zorg, bij de behandeling van ziekten, zijn grotere studies nodig.

Vele soorten ketogene diëten

In de praktische hoofdstukken legt het boek uit wat ketonen zijn, hoe je in ketose komt, hoe je dit meet en welke soorten ketogene diëten er zijn. En ook dat de mate van koolhydraatbeperking voor iedereen anders is om ook echt in ketose te raken. De ene persoon komt bij 50 gram koolhydraten in ketose, een ander moet onder de 20 gram blijven.

Het meest praktische en waardevolle deel voor mensen die het ketodieet willen uitproberen, is het stappenplan. Het boek geeft een stappenplan voor een mild ketogeen dieet. Het is nadrukkelijk niet bedoeld als ketogene therapie of interventie bij ziekten. Mensen die daarna op zoek zijn, worden verwezen naar een gespecialiseerd zorgprofessional.

Blikkenhorst geeft geen kant-en-klaar menu dat lezers 12 weken moeten volgen. Die keuze is bewust. Ze stelt dat een leefstijl alleen vol te houden is als die past bij de werk- en privésituatie. Het eetpatroon is dus naar eigen inzicht en behoefte in te vullen. Het is vooral van belang te weten welke keuzes je kunt maken.

Het plan bestaat uit vier fasen:

Fase 1: De Fundering

De lezer verandert nog niets aan het voedingspatroon, maar doet een nulmeting en begint met een logboek. Hierin noteert de lezer onder meer de middelomtrek en het gewicht. Ook wordt bijgehouden wat je huidige eetpatroon is.

Fase 2: Nieuwe Gewoonten

In deze fase beperkt de lezer het aantal koolhydraten tot maximaal 130 gram. Het boek geeft via een QR-code Keto Leefstijllijsten. Daarop staan diverse soorten producten die wel, matig of niet in een ketogene leefstijl passen. Het boek geeft verder uitleg over hoe je etiketten leest (netto koolhydraten versus vezels), geeft tips om de voorraadkast op te ruimen en laat zien hoe je maaltijden kunt preppen. Ook is er aandacht voor darmflora, met bottenbouillon en gefermenteerde voeding.

Fase 3: Maak de Switch

De lezer gaat onder de 30 gram koolhydraten per dag. Bij een plateau raadt de auteur aan tijdelijk minder voedingsvet te eten, zodat het lichaam meer eigen vet verbrandt. Vasten wordt genoemd als hulpmiddel om de insulinespiegel te verlagen.

Fase 4: Voor Altijd

Dit deel gaat over metabole flexibiliteit, waarbij het lichaam kan wisselen tussen brandstoffen. Het boek bevat een “rampenplan” voor het hervatten van het dieet na een vakantie of misstap.

Ervaringsverhalen als eyeopener

Het boek staat vol praktische tips. Zo laat het zien hoe je gangbare producten vervangt door keto-vriendelijke alternatieven, de zogeheten keto-swaps. Voor brood kies je graanvrije varianten op basis van amandel- of zadenmeel, bijvoorbeeld met mixen van Tr-Eat of Go-Keto. Voor pizzabodems, broodjes en worstenbroodjes gebruik je fathead-deeg, een basis van gesmolten mozzarella en roomkaas. In plaats van pasta of rijst eet je courgetti of konjac-pasta, of een “nasi” van gele wortel of bloemkoolrijst met tamari en low-carb pindasaus.

Blikkenhorst heeft door het boek ervaringsverhalen verweven ter inspiratie. En ook als eyeopener: wat mensen zoal weten te bereiken met een getogene leefstijl. Daarmee is Het Keto Health Plan zeer lezenswaardig voor zowel professionals als voor mensen die geïnteresseerd zijn in het keto-dieet. We zijn het eens met de woorden van dr. Eline Dekeyster, hoofd van de onderzoeksgroep Lifestyle Brain Interaction aan de Universiteit Leiden. Zij richt zich met haar groep op de vraag hoe ketogene interventies werken bij onder meer ADHD, autisme en Alzheimer, om die op termijn veilig te implementeren in de reguliere gezondheidszorg. Ze schrijft: “Voor veel toepassingen is nog veel onderzoek nodig voordat de therapie een plaats krijgt in de zorg. Maar voor wie daar niet op kan of wil wachten, is het zinvol om hiermee te beginnen en te ervaren wat het oplevert.”