Eetgedrag

We eten door ons lichaam, brein en gedrag 

Waarom je eet hangt niet van één ding af. Er spelen drie systemen in ons lichaam mee die samen bepalen wat je doet. Juist die combinatie maakt eetgedrag soms lastig te veranderen. 

Lichamelijke signalen (honger en verzadiging) 

Je lichaam geeft de hele dag door signalen als je energie nodig hebt of juist genoeg hebt gehad. Dit gaat via hormonen en je energiebalans. Die zorgen ervoor dat je honger krijgt of juist een vol gevoel. 

Soms werkt dit systeem niet goed. Door bijvoorbeeld onregelmatig eten, veel diëten, stress of jarenlang gewend eetgedrag kun je die signalen minder goed gaan voelen. Soms negeer je ze ook zonder dat je het doorhebt. Daardoor eet je niet altijd meer puur op honger of verzadiging, maar ook op vaste momenten of gewoonte. 

Beloning en zin in eten 

Soms eet je niet omdat je honger hebt, maar omdat je er zin in hebt. Je brein reageert op smaak, geur en wat je ziet of ruikt. Dat geeft een fijn gevoel, waardoor eten ook kan terwijl je eigenlijk al genoeg hebt gehad. 

Dit systeem is lastig te sturen, omdat je brein sterk reageert op beloning. Zeker bij stress, vermoeidheid, weinig slaap of veel prikkels kun je sneller naar eten grijpen. Ook als je lichaam het eigenlijk niet nodig heeft. 

Hoe je denkt en je gewoontes 

Een deel van je eetgedrag komt door hoe je denkt over eten. Je maakt soms keuzes op basis van regels, plannen of wat je “goed” of “fout” vindt. Dat is niet altijd bewust, maar speelt wel mee in wat je eet. 

Daarnaast spelen gewoontes een grote rol. Veel dingen doe je zonder erbij stil te staan. Door herhaling worden bepaalde eetmomenten automatisch, zoals snacken op de bank of iets eten op vaste tijden. Ook kan je geleerd hebben om te eten om emoties te onderdrukken.  

Deze dingen lopen vaak door elkaar. Wat je denkt kan je keuzes sturen, maar in het dagelijks leven gaan gewoontes vaak vanzelf door. 

Artikel

Hoe ga je om met emotie-eten?

Je hebt een stressvolle dag achter de rug. Voordat je het weet grijp je naar de chocolade, chips of iets anders lekkers. Eigenlijk heb je geen honger, maar het eten voelt als een snelle opluchting. Herkenbaar? Dan heb je last van emotie-eten. Het is niet erg om jezelf af en toe te troosten met eten.

Lees meer

Waarom eetgedrag lastig te veranderen is  

Deze drie systemen lopen door elkaar heen. Je eet soms omdat je honger hebt. Soms omdat je er zin in hebt en soms omdat het gewoon een gewoonte is. Juist doordat alles samenwerkt, is het lastig om je eetgedrag zomaar te veranderen. Daarnaast spelen nog meer factoren mee, zoals: 

• Eetgedrag ontstaat al vroeg: Eetgedrag leer je al in je jeugd. Wat je gewend bent vanuit huis, school of je omgeving blijft vaak onbewust meespelen. Dat wordt een soort standaard waar je later op terugvalt, zonder dat je het doorhebt. 
• Automatisch gedrag: Veel eetmomenten zijn er zonder dat je er echt bij stilstaat. Je kiest niet altijd bewust, maar wat snel, makkelijk of bekend voelt wint vaak. Zeker als je moe bent of weinig tijd hebt. 
• Je lichaam zoekt balans: Je lichaam houdt van stabiliteit. Als je minder eet of afvalt, kan je meer honger krijgen of sneller aan eten denken. Dat maakt volhouden soms lastiger, zeker op de lange termijn. 
• Fysieke omgeving: Wat er in huis ligt of op werk beschikbaar is, bepaalt vaak wat je kiest. Als iets makkelijk te pakken is, kies je daar sneller voor. Daarnaast leven we in een omgeving waar veel energierijk en bewerkt eten overal aanwezig is. Daardoor word je er constant aan blootgesteld en is het lastiger om steeds bewust te kiezen. 
• Sociale omgeving: Ook de mensen om je heen hebben invloed. Wat anderen eten, samen eten of wat als “normaal” wordt gezien, heeft vaak ongemerkt invloed op je keuzes. 
• Veranderen is niet alleen willen: Je weet vaak best wat je zou willen doen, maar gedrag gaat sneller dan denken. Begrijpen waarom je doet wat je doet helpt meer grip te krijgen. 

Zo krijg je grip op je eetgedrag 

Veranderen begint niet met een streng dieet of alles anders doen. Het begint met begrijpen wat je nu eigenlijk doet en waarom je dat doet. Als je dat beter gaat zien, krijg je meer grip. Het helpt je om patronen te herkennen, te zien waar je tegenaan loopt en daar beter mee om te gaan. Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Vaak helpt het al om even stil te staan bij je gedrag: 

• Wanneer eet ik meestal? 
• Waarom eet ik op dat moment? 
• In welke situatie gebeurt het? 

Van daaruit kun je stap voor stap gaan kijken wat voor jou werkt. 

Conclusie 

Eetgedrag wordt gestuurd door je lichaam, je brein, je gewoontes en je omgeving. Het is normaal dat gedrag niet altijd vanzelf meebeweegt met wat je eigenlijk wilt. Focus daarom niet op perfect eten, maar op inzicht krijgen in je eigen patronen. Hoe beter je snapt waarom je eet op bepaalde momenten, hoe meer grip je krijgt.