Aandoeningen & beperkingen

Bewegen bij tijdelijke klachten

Je lichaam kan tijdelijk anders belast zijn door een blessure, operatie of andere klachten. Bewegen blijft belangrijk, maar gaat vaak op een andere manier.

Bijvoorbeeld bij:

• Bekkenbodemklachten
• Rug- of gewrichtsklachten
• Herstel na een operatie
• Tijdelijk minder belastbaar zijn door ziekte

Lichte beweging helpt vaak bij herstel. Maar het is wel belangrijk om binnen je grenzen te blijven. Overleg altijd met je zorgverlener of je mag blijven sporten. Een fysiotherapeut of (medische) trainer kan helpen met een passend sportschema.

Bewegen bij tijdelijke ziekte en aandoening

Bij een tijdelijke ziekte, zoals griep of ontstoken amandelen, is rust meestal belangrijker. Je lichaam heeft dan tijd nodig om te herstellen. Sporten of intensief bewegen kan er dan juist voor zorgen dat je langer ziek blijft. Je lichaam is druk bezig met herstellen en heeft daar energie voor nodig. Het is dan niet verstandig om te gaan sporten.

Bij een verkoudheid kan je meestal wel sporten, als je je verder goed voelt. Kies dan voor licht bewegen, zoals een wandeling of rustige training.

Bij veel langdurige of chronische aandoeningen is bewegen juist goed voor je gezondheid. Het helpt je fit te blijven en kan klachten verminderen. Het kan soms ervoor zorgen dat de ziekte minder snel erger wordt. De voordelen verschillen per aandoening.

Hoe je het beste kunt bewegen, verschilt per persoon en hangt af van je aandoening én hoe ernstig die is. In de meeste gevallen is het verstandig om rustig te beginnen en je activiteiten stap voor stap op te bouwen. Soms betekent dit ook dat je oefeningen moet aanpassen aan wat jouw lichaam op dat moment aankan.

Zeker als je net een diagnose hebt gekregen, kan bewegen spannend voelen. Bijvoorbeeld bij een hart- of longaandoening. Sporten onder begeleiding helpt je veilig te bewegen en geeft vertrouwen. Een medische personal trainer of fysiotherapeut leert je je lichaam beter kennen en laat je ervaren wat wél mogelijk is.

Hieronder vind je een paar voorbeelden van chronische aandoeningen met het effect van bewegen en belangrijke aandachtspunten.

Bewegen met een lichamelijke uitdaging

Door een lichamelijke uitdaging gaat bewegen net anders. Dat kan aangeboren zijn, maar ook later in je leven ontstaan, bijvoorbeeld door een ongeluk, ziekte of operatie. Dit kan ook tijdelijk zijn. Bijvoorbeeld als je loopt met krukken of om te herstellen van een botbreuk.

Het kan in het begin wennen zijn en uitdagend. Bewegen kan onzeker voelen. Toch is er nog steeds veel mogelijk, maar dan net op een andere manier. Kijk naar wat wél kan in plaats van te focussen op wat niet meer lukt. Soms zit dat in kleine aanpassingen. Denk bijvoorbeeld aan:

• Zittend trainen in plaats van staand
• Zwemmen of bewegen in water, omdat dat minder belastend is
• Alleen boven- of onderlichaam trainen 
• Gebruikmaken van hulpmiddelen zoals een brace of aangepaste apparatuur

Zo kan je veilig blijven bewegen binnen jouw grenzen en toch werken aan je conditie en kracht. Dit helpt je niet alleen fysiek, maar ook om zelfstandig te blijven in het dagelijks leven. Vaak is er meer mogelijk dan je denkt. 

Bewegen bij mentale klachten of aandoeningen

Je hoeft meestal niet anders te bewegen. Bewegen kan juist helpen om je beter te voelen, meer rust te ervaren en spanning te verminderen.

Toch kan het per situatie en persoon verschillen wat fijn is. Zo is bij een burn-out of langdurige stress rustige beweging meestal beter. Denk aan wandelen, rustig fietsen of lichte yoga. Je lichaam staat vaak al in een soort “aan-stand”. Intensief sporten kan dan snel te veel zijn. Er komen dan ook stresshormonen vrij. Dit is normaal. Als je al veel stress hebt, kan dit je lichaam extra belasten. Daarom werkt rustig opbouwen vaak beter. Rustige beweging helpt om spanning af te bouwen en je zenuwstelsel weer wat tot rust te brengen. 

Bij depressieve klachten kunnen korte momenten van bewegen zorgen voor meer structuur en energie. Denk aan even naar buiten gaan of een korte wandeling. Bewegen kan ook een beetje helpen om de stemming te verbeteren.

Soort sport bij mentale klachten

Het verschilt per persoon welke soort sport goed werkt. Zeker bij mentale klachten kan de ene omgeving heel fijn zijn, terwijl de andere juist te veel prikkels geeft. Als je snel last hebt van overprikkeling, kan een drukke sportschool minder prettig zijn. Een sportschool zit vol prikkels: geluid, muziek, veel mensen en spiegels. Dat kan extra spanning geven, vooral als je al wat stress of onrust ervaart. Mensen met bijvoorbeeld ADHD, autisme of hooggevoeligheid hebben hier vaak sneller last van.

Ook een groepsles kan dan soms te druk of overweldigend voelen. Vooral als het tempo hoog ligt of er veel gebeurt tegelijk. Rustigere vormen van bewegen zijn dan vaak beter. Denk aan sporten op rustige momenten in de sportschool (zoals overdag of in de daluren), vroeg zwemmen als het nog stil is, of wandelen in je eentje. Of sport thuis op je eigen tempo en zonder prikkels om je heen. Bijvoorbeeld met een YouTube-video of een app, op je eigen tempo en zonder prikkels om je heen.

Als je door mentale klachten veel alleen bent, kan een groepsles soms juist fijn zijn. Je bent even onder de mensen. Dat kan helpen om minder in je eigen gedachten te blijven hangen.

Hulp bij veilig bewegen

Je hoeft het niet allemaal alleen uit te zoeken. Een professional kan je helpen om te kijken wat bij jou past. Denk aan een fysiotherapeut, (medisch) trainer of andere zorgverlener.

Samen kijk je wat wél kan, wat veilig is en wat goed voelt voor jouw lichaam.

Als bewegen spannend voelt, of je bent bang dat klachten erger worden, kan begeleiding juist veel rust geven. Iemand kan uitleggen wat je doet, je geruststellen en laten zien wat op dat moment haalbaar is.

Ook helpt het om samen een schema te maken dat bij jou past. Met oefeningen die passen bij je situatie, zodat je op een rustige en verantwoorde manier kunt opbouwen.

Conclusie

Bewegen ziet er voor iedereen anders uit. Het hangt af van je lichaam, je klachten en je situatie. Wat bij de één goed voelt, kan bij de ander juist niet passen. Het belangrijkste is dat je iets kiest wat bij jou past en wat haalbaar voelt. Dat hoeft niet groot te zijn. Elke vorm van beweging telt mee, ook een korte wandeling of iets thuis doen.