Hoe periodiek vasten zorgt voor een helder brein

E. ging normaal gesproken niet aan de kant voor anderhalve liter koffie. Hij gaapte veel en ’s middags had hij een ‘brain fog’.  Mist in zijn hersenen. Een tekort aan brein energie dus. En dat terwijl hij vijf à zes keer per dag at en er nog voor weken aan energie opgeslagen lag in zijn vetreserves.

Hoe kan dat?

Brain fog door teveel glucose in je bloed

Zijn hersenen hadden moeite om glucose op te nemen, met een energietekort tot gevolg. Hersenen zijn een ‘duur’ orgaan: ze gebruiken veel energie. Dat maken ze bijvoorbeeld uit glucose. Daarvoor moet glucose vanuit het bloed in de hersenen worden opgenomen. Dat kan via de glucosetransporter type 1 (GLUT1). Vergelijk GLUT1 maar met een soort van rietjes die glucose opzuigen vanuit het bloed en aan de hersenen afgeven. Maar, hoe meer glucose er in het bloed zit, des te minder goed die rietjes functioneren.

Koolhydraatrijke maaltijden gecombineerd met een hoge maaltijdfrequentie zorgen voor veel glucose in je bloed. En daardoor gaan die rietjes dus minder goed functioneren. Met een hoge maaltijdfrequentie bedoelen we dat je vaak per dag eet. Dus naast drie hoofdmaaltijden meerdere tussendoortjes. Ook een cappuccino anderhalf uur na je lunch telt als een tussendoortje omdat de melksuiker uit het schuim je bloedglucosespiegel laat stijgen.

Ketonen zorgen voor herstel

De andere kant is periodiek vasten waarbij je drie voedzame maaltijden per dag eet, zonder tussendoortjes. Die maaltijden eet je bovendien binnen een tijdsbestek van acht tot tien uur. Daardoor is je lichaam veertien tot zestien uur gevast. Dit stimuleert je vetverbranding. Daarbij komen ketonen vrij, wat een krachtige brandstof is voor je brein. Ketonen zorgen voor een energiek en scherp brein. Bovendien kunnen de GLUT1 transporters herstellen aangezien er niet continue te veel glucose in het bloed zit. En zo train je je lichaam om zowel glucose als ketonen te gebruiken, in plaats van enkel glucose.

Hormonale verandering zorgt voor een helder brein

Belangrijk is ook dat je de avondsnack laat vallen. Je laatste maaltijd van de dag is dus je warme maaltijd en je eet niks meer na acht uur ’s avonds. Hierdoor verandert er hormonaal van alles. Bijvoorbeeld het hongerhormoon ghreline. Een lege maag produceert ghreline. Wanneer je na acht uur ’s avonds niets eet zorgt dit voor de aanmaak van extra ghreline. Op zijn beurt stimuleert ghreline de aanmaak van BDNF (brain derived neurotrophic factor) in je brein. BDNF verhoogt de neuroplasticiteit: Het laat zenuwcellen groeien en er ontstaan nieuwe verbindingen, waardoor bijvoorbeeld het lange termijngeheugen verbetert.

Welke voeding draagt bij aan een helder brein?

Dus inderdaad, je eet minder vaak per dag om meer energie te krijgen en je brein beter te laten functioneren. Wil je starten met periodiek vasten, zorg dan voor voedende maaltijden die je een lang verzadigd gevoel geven. Dat maakt het namelijk makkelijker om de tussendoortjes uit je voeding te schrappen. Vezels uit groente en fruit, gezonde vetten en eiwitten zorgen voor die verzadiging. Vezels hebben overigens nog een mooi effect. Bij de vertering van vezels maken je darmbacteriën onder andere het stofje boterzuur aan. Boterzuur lijkt chemisch gezien sterk op ketonen en zorgt daardoor ook voor scherpte in je brein.

Redenen genoeg om eens te onderzoeken wat periodiek vasten voor jou brein kan doen. 

Lees meer artikelen over de effecten van intermittent fasting

Vast Wel! Ontdek de magie van periodiek vasten.

Hoe minder vaak eten je meer energie geeft.

Dit artikel is geschreven door diëtiste Marieke de Groot en sportdiëtiste Brenda Frunt schrijvers van het boek Vast Wel.

Bestel het boek:

Ben je benieuwd wat intermittent fasting nog meer voor je kan doen? Bestel dan het boek Vast Wel!

VAST WEL boek bestellen voedingsacademie
Bestel VAST WEL bij de voedingsacademie